वैशंपायन उवाच
पूर्वं कृतयुगे राजन् नैमिषेयास् तपस्विनः ॥
वर्तमाने सुबहुले सत्रे द्वादशवार्षिके ॥
ऋषयो बहवो राजंस् तत्र संप्रतिपेदिरे ॥
उषित्वा च महाभागास् तस्मिन् सत्रे यथाविधि ॥
निवृत्ते नैमिषेये वै सत्रे द्वादशवार्षिके ॥
आजग्मुर् ऋषयस् तत्र बहवस् तीर्थकारणात् ॥
ऋषीणां बहुलत्वात् तु सरस्वत्या विशां पते ॥
तीर्थानि नगरायन्ते कूले वै दक्षिणे तदा ॥
समन्तपञ्चकं यावत् तावत् ते द्विजसत्तमाः ॥
तीर्थलोभान् नरव्याघ्र नद्यास् तीरं समाश्रिताः ॥
जुह्वतां तत्र तेषां तु मुनीनां भावितात्मनाम् ॥
स्वाध्यायेनापि महता बभूवुः पूरिता दिशः ॥
अग्निहोत्रैस् ततस् तेषां हूयमानैर् महात्मनाम् ॥
अशोभत सरिच्छ्रेष्ठा दीप्यमानैः समन्ततः ॥
vaiśaṃpāyana uvāca
pūrvaṃ kṛtayuge rājan naimiṣeyās tapasvinaḥ ||
vartamāne subahule satre dvādaśavārṣike ||
ṛṣayo bahavo rājaṃs tatra saṃpratipedire ||
uṣitvā ca mahābhāgās tasmin satre yathāvidhi ||
nivṛtte naimiṣeye vai satre dvādaśavārṣike ||
ājagmur ṛṣayas tatra bahavas tīrthakāraṇāt ||
ṛṣīṇāṃ bahulatvāt tu sarasvatyā viśāṃ pate ||
tīrthāni nagarāyante kūle vai dakṣiṇe tadā ||
samantapañcakaṃ yāvat tāvat te dvijasattamāḥ ||
tīrthalobhān naravyāghra nadyās tīraṃ samāśritāḥ ||
juhvatāṃ tatra teṣāṃ tu munīnāṃ bhāvitātmanām ||
svādhyāyenāpi mahatā babhūvuḥ pūritā diśaḥ ||
agnihotrais tatas teṣāṃ hūyamānair mahātmanām ||
aśobhata saricchreṣṭhā dīpyamānaiḥ samantataḥ ||
Вайшампаяна сказал: «Некогда, в Крита-югу, о царь, наймишейские подвижники — при шедшей весьма многолюдной двенадцатилетней саттре, пробыв, великие долею, на той саттре по уставу, когда окончилась наймишейская двенадцатилетняя саттра, — от множества риши, о владыка людей, броды Сарасвати стали как города на южном берегу тогда. До самого Самантапанчаки те лучшие из брахманов, из желания брода, о тигр среди мужей, к берегу реки прибегли. Когда возливали там те мудрецы, чистые душою, и великим чтением Вед наполнились стороны света. Агнихотрами тогда их, возливаемыми, великих духом, сияла лучшая из рек, пылающими повсюду».
67f109a9cd61 · published Jun 20, 2026, 3:55:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Святость стекается, как и воинство, во множестве: после двенадцатилетней саттры броды Сарасвати «стали как города» от тьмы подвижников. Знаменательно противопоставление парвы — там поле, усеянное телами, здесь берег, унизанный жертвенными огнями и оглашённый чтением Вед. Та же река, что текла кровью на Курукшетре, здесь сияет пламенем агнихотр: два лика мира — истребление и освящение.