Mahabharata
Gāndhārī Curses Krishna11.25.26-33
9950 / 15823
Mahabharata · 11.25.26-33
Devanāgarī

विन्दानुविन्दाव् आवन्त्यौ पतितौ पश्य माधव ॥
हिमान्ते पुष्पितौ शालौ मरुता गलिताव् इव ॥
काञ्चनाङ्गदवर्माणौ बाणखड्गधनुर्धरौ ॥
ऋषभप्रतिरूपाक्षौ शयानौ विमलस्रजौ ॥
अवध्याः पाण्डवाः कृष्ण सर्व एव त्वया सह ॥
ये मुक्ता द्रोणभीष्माभ्यां कर्णाद् वैकर्तनात् कृपात् ॥
दुर्योधनाद् द्रोणसुतात् सैन्धवाच् च महारथात् ॥
सोमदत्ताद् विकर्णाच् च शूराच् च कृतवर्मणः ॥
ये हन्युः शस्त्रवेगेन देवान् अपि नरर्षभाः ॥
त इमे निहताः संख्ये पश्य कालस्य पर्ययम् ॥
नातिभारो ऽस्ति दैवस्य ध्रुवं माधव कश् चन ॥
यद् इमे निहताः शूराः क्षत्रियैः क्षत्रियर्षभाः ॥
तदैव निहताः कृष्ण मम पुत्रास् तरस्विनः ॥
यदैवाकृतकामस् त्वम् उपप्लव्यं गतः पुनः ॥
शंतनोश् चैव पुत्रेण प्राज्ञेन विदुरेण च ॥
तदैवोक्तास्मि मा स्नेहं कुरुष्वात्मसुतेष्व् इति ॥
तयोर् न दर्शनं तात मिथ्या भवितुम् अर्हति ॥
अचिरेणैव मे पुत्रा भस्मीभूता जनार्दन ॥

Transliteration (IAST)

vindānuvindāv āvantyau patitau paśya mādhava ||
himānte puṣpitau śālau marutā galitāv iva ||
kāñcanāṅgadavarmāṇau bāṇakhaḍgadhanurdharau ||
ṛṣabhapratirūpākṣau śayānau vimalasrajau ||
avadhyāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇa sarva eva tvayā saha ||
ye muktā droṇabhīṣmābhyāṃ karṇād vaikartanāt kṛpāt ||
duryodhanād droṇasutāt saindhavāc ca mahārathāt ||
somadattād vikarṇāc ca śūrāc ca kṛtavarmaṇaḥ ||
ye hanyuḥ śastravegena devān api nararṣabhāḥ ||
ta ime nihatāḥ saṃkhye paśya kālasya paryayam ||
nātibhāro 'sti daivasya dhruvaṃ mādhava kaś cana ||
yad ime nihatāḥ śūrāḥ kṣatriyaiḥ kṣatriyarṣabhāḥ ||
tadaiva nihatāḥ kṛṣṇa mama putrās tarasvinaḥ ||
yadaivākṛtakāmas tvam upaplavyaṃ gataḥ punaḥ ||
śaṃtanoś caiva putreṇa prājñena vidureṇa ca ||
tadaivoktāsmi mā snehaṃ kuruṣvātmasuteṣv iti ||
tayor na darśanaṃ tāta mithyā bhavitum arhati ||
acireṇaiva me putrā bhasmībhūtā janārdana ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विन्द अनुविन्दौ आवन्त्यौvinda anuvindau āvantyauВинда и Анувинда авантийские; братья из Аванти
पतितौ पश्य माधवpatitau paśya mādhavaпавших посмотри, Мадхава; взгляни на них
हिम अन्ते पुष्पितौ शालौhima ante puṣpitau śālauв конце зимы цветущие шалы; цветущие деревья
मरुता गलितौ इवmarutā galitau ivaветром поваленные словно; словно бурей сломленные
काञ्चन अङ्गद वर्माणौkāñcana aṅgada varmāṇauс золотыми браслетами и доспехами; в золоте и броне
बाण खड्ग धनुः धरौbāṇa khaḍga dhanuḥ dharauдержащие стрелы, мечи и луки; вооружённые
ऋषभ प्रतिरूप अक्षौṛṣabha pratirūpa akṣauс глазами, подобными быкам; мощноглазые
शयानौ विमल स्रजौśayānau vimala srajauлежащие с чистыми гирляндами; покоятся в венках
अवध्याः पाण्डवाः कृष्णavadhyāḥ pāṇḍavāḥ kṛṣṇaнеубиваемы Пандавы, Кришна; Пандавы неуязвимы
सर्वे एव त्वया सहsarve eva tvayā sahaвсе именно с тобой; вместе с тобой
ये मुक्ताः द्रोण भीष्माभ्याम्ye muktāḥ droṇa bhīṣmābhyāmкоторые спаслись от Дроны и Бхишмы; избежали их
कर्णात् वैकर्तनात् कृपात्karṇāt vaikartanāt kṛpātот Карны Вайкартаны и Крипы; от великих воинов
दुर्योधनात् द्रोण सुतात्duryodhanāt droṇa sutātот Дурьодханы и сына Дроны; от Ашваттхамана
सैन्धवात् च महारथात्saindhavāt ca mahārathātи от саиндхавы-махаратхи; от Джаядратхи
सोमदत्तात् विकर्णात् चsomadattāt vikarṇāt caот Сомадатты и Викарны; от этих героев
शूरात् च कृतवर्मणःśūrāt ca kṛtavarmaṇaḥи от героя Критавармана; от Критавармана
ये हन्युः शस्त्र वेगेनye hanyuḥ śastra vegenaкоторые убили бы напором оружия; могли бы сразить
देवान् अपि नरर्षभाःdevān api nararṣabhāḥдаже богов, лучшие люди; самих богов
ते इमे निहताः संख्येte ime nihatāḥ saṃkhyeте эти убиты в битве; вот они пали
पश्य कालस्य पर्ययम्paśya kālasya paryayamпосмотри на оборот времени; увидь перемену судьбы
न अति भारः अस्ति दैवस्यna ati bhāraḥ asti daivasyaнет слишком тяжёлой ноши для судьбы; для рока нет невозможного
ध्रुवम् माधव कः चनdhruvam mādhava kaḥ canaнесомненно, Мадхава, никакой; нет предела
यत् इमे निहताः शूराःyat ime nihatāḥ śūrāḥесли эти герои убиты; раз пали они
क्षत्रियैः क्षत्रिय ऋषभाःkṣatriyaiḥ kṣatriya ṛṣabhāḥкшатриями, быки кшатриев; лучшими воинами
तदा एव निहताः कृष्णtadā eva nihatāḥ kṛṣṇaтогда уже убиты, Кришна; с того момента погибли
मम पुत्राः तरस्विनःmama putrāḥ tarasvinaḥмои стремительные сыновья; мои сильные дети
यदा एव अकृत कामः त्वम्yadā eva akṛta kāmaḥ tvamкогда именно ты с невыполненным желанием; когда ты без успеха
उपप्लव्यम् गतः पुनःupaplavyam gataḥ punaḥв Упаплавью ушёл снова; вернулся в Упаплавью
शंतनोः च एव पुत्रेणśaṃtanoḥ ca eva putreṇaи сыном Шантану; Бхишмой
प्राज्ञेन विदुरेण चprājñena vidureṇa caи мудрым Видурой; Видурой
तदा एव उक्ता अस्मिtadā eva uktā asmiтогда же мне было сказано; меня предупредили
मा स्नेहम् कुरुष्वmā sneham kuruṣvaне привязанность делай; не прилепляйся
आत्म सुतेषु इतिātma suteṣu itiк собственным сыновьям; к своим детям
तयोः न दर्शनम् तातtayoḥ na darśanam tātaих видение, дорогой, не; их прозрение
मिथ्या भवितुम् अर्हतिmithyā bhavitum arhatiложным быть не может; не могло оказаться ложным
अचिरेण एव मे पुत्राःacireṇa eva me putrāḥочень скоро мои сыновья; вскоре дети
भस्मीभूताः जनार्दनbhasmībhūtāḥ janārdanaстали пеплом, Джанардана; обратились в пепел
Translation

«Посмотри, Мадхава, на павших авантийских братьев Винду и Анувинду: они словно два цветущих дерева шала в конце зимы, поваленные ветром. В золотых браслетах и доспехах, держа стрелы, мечи и луки, с глазами, подобными быкам, они лежат в чистых гирляндах. Пандавы, Кришна, поистине неуязвимы вместе с тобой, если они спаслись от Дроны, Бхишмы, Карны Вайкартаны, Крипы, Дурьодханы, сына Дроны, великого саиндхавы Джаядратхи, Сомадатты, Викарны и героя Критавармана — от тех лучших людей, которые напором оружия могли бы сразить даже богов. А вот эти герои, быки среди кшатриев, убиты кшатриями в битве: посмотри на оборот времени. Несомненно, о Мадхава, для судьбы нет слишком тяжёлой ноши. Мои стремительные сыновья были убиты уже тогда, Кришна, когда ты, не достигнув желанного мира, вернулся в Упаплавью. Тогда же сын Шантану и мудрый Видура говорили мне: “Не привязывайся к собственным сыновьям”. Их прозрение, дорогой, не могло оказаться ложным. Вскоре мои сыновья, о Джанардана, обратились в пепел».

Version

2087dcb2d577 · published Jun 20, 2026, 2:25:44 PM UTC

Available inRU

Page between verses with