वैशंपायन उवाच
तच् छ्रुत्वा वासुदेवस्य पुनरुक्तं वचो ऽप्रियम् ॥
तूष्णीं बभूव गान्धारी शोकव्याकुललोचना ॥
धृतराष्ट्रस् तु राजर्षिर् निगृह्याबुद्धिजं तमः ॥
पर्यपृच्छत धर्मात्मा धर्मराजं युधिष्ठिरम् ॥
जीवतां परिमाणज्ञः सैन्यानाम् असि पाण्डव ॥
हतानां यदि जानीषे परिमाणं वदस्व मे ॥
युधिष्ठिर उवाच
दशायुतानाम् अयुतं सहस्राणि च विंशतिः ॥
कोट्यः षष्टिश् च षट् चैव ये ऽस्मिन् राजमृधे हताः ॥
अलक्ष्याणां तु वीराणां सहस्राणि चतुर्दश ॥
दश चान्यानि राजेन्द्र शतं षष्टिश् च पञ्च च ॥
vaiśaṃpāyana uvāca
tac chrutvā vāsudevasya punaruktaṃ vaco 'priyam ||
tūṣṇīṃ babhūva gāndhārī śokavyākulalocanā ||
dhṛtarāṣṭras tu rājarṣir nigṛhyābuddhijaṃ tamaḥ ||
paryapṛcchata dharmātmā dharmarājaṃ yudhiṣṭhiram ||
jīvatāṃ parimāṇajñaḥ sainyānām asi pāṇḍava ||
hatānāṃ yadi jānīṣe parimāṇaṃ vadasva me ||
yudhiṣṭhira uvāca
daśāyutānām ayutaṃ sahasrāṇi ca viṃśatiḥ ||
koṭyaḥ ṣaṣṭiś ca ṣaṭ caiva ye 'smin rājamṛdhe hatāḥ ||
alakṣyāṇāṃ tu vīrāṇāṃ sahasrāṇi caturdaśa ||
daśa cānyāni rājendra śataṃ ṣaṣṭiś ca pañca ca ||
Вайшампаяна сказал: «Услышав это вновь сказанное неприятное слово Васудевы, Гандхари с глазами, смущёнными скорбью, замолчала. А Дхритараштра, царственный мудрец, обуздав тьму, рождённую неведением, спросил праведнодушного Дхармараджу Юдхиштхиру: “Пандава, ты знаешь число живых в войсках; если знаешь и число убитых, скажи мне”. Юдхиштхира сказал: “В этой царской битве убиты шестьдесят шесть коти, ещё двадцать тысяч и десять тысяч десятков тысяч; а неучтённых героев, о царь царей, четырнадцать тысяч, ещё десять и сто шестьдесят пять”».
5ad952167a6a · published Jun 20, 2026, 2:29:02 PM UTC
Available inRUPage between verses with
После проклятия речь переходит к числу погибших. Цифра не утешает; она делает катастрофу официально названной и потому ещё более тяжёлой.