तेषां ज्यायस् तु कौन्तेय दण्डधारणम् उच्यते ॥
बलं हि क्षत्रिये नित्यं बले दण्डः समाहितः ॥
एताश् चेष्टाः क्षत्रियाणां राजन् संसिद्धिकारिकाः ॥
अपि गाथाम् इमां चापि बृहस्पतिर् अभाषत ॥
भूमिर् एतौ निगिरति सर्पो बिलशयान् इव ॥
राजानं चाविरोद्धारं ब्राह्मणं चाप्रवासिनम् ॥
सुद्युम्नश् चापि राजर्षिः श्रूयते दण्डधारणात् ॥
प्राप्तवान् परमां सिद्धिं दक्षः प्राचेतसो यथा ॥
teṣāṃ jyāyas tu kaunteya daṇḍadhāraṇam ucyate ||
balaṃ hi kṣatriye nityaṃ bale daṇḍaḥ samāhitaḥ ||
etāś ceṣṭāḥ kṣatriyāṇāṃ rājan saṃsiddhikārikāḥ ||
api gāthām imāṃ cāpi bṛhaspatir abhāṣata ||
bhūmir etau nigirati sarpo bilaśayān iva ||
rājānaṃ cāviroddhāraṃ brāhmaṇaṃ cāpravāsinam ||
sudyumnaś cāpi rājarṣiḥ śrūyate daṇḍadhāraṇāt ||
prāptavān paramāṃ siddhiṃ dakṣaḥ prācetaso yathā ||
«Из этих царских дел, о Каунтея, высшим называется держание жезла. Сила постоянно принадлежит кшатрию, а на силе основан жезл наказания. Таковы действия кшатриев, о царь, ведущие к совершенству; и Брихаспати произнёс такую гатху: “Земля проглатывает этих двоих, как змея — обитателей нор: царя, который не даёт отпора, и брахмана, который не выходит из дома”. Также известно, что царственный риши Судьюмна достиг высшего совершенства благодаря держанию жезла, как и Дакша Прачетаса».
934b4d09c18b · published Jun 20, 2026, 3:49:05 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Жезл здесь означает не жестокость, а способность царя реально защищать порядок. Царь, который не противится злу, теряет саму функцию власти; брахман, который не выходит ради знания и долга, теряет живое движение своего пути.