Mahabharata
The Origin of the Sword12.160.80-87
10696 / 15823
Mahabharata · 12.160.80-87
Devanāgarī

कृत्तिकाश् चास्य नक्षत्रम् असेर् अग्निश् च दैवतम् ॥
रोहिण्यो गोत्रम् अस्याथ रुद्रश् च गुरुर् उत्तमः ॥
असेर् अष्टौ च नामानि रहस्यानि निबोध मे ॥
पाण्डवेय सदा यानि कीर्तयंल् लभते जयम् ॥
असिर् विशसनः खड्गस् तीक्ष्णवर्त्मा दुरासदः ॥
श्रीगर्भो विजयश् चैव धर्मपालस् तथैव च ॥
अग्र्यः प्रहरणानां च खड्गो माद्रवतीसुत ॥
महेश्वरप्रणीतश् च पुराणे निश्चयं गतः ॥
पृथुस् तूत्पादयाम् आस धनुर् आद्यम् अरिंदम ॥
तेनेयं पृथिवी पूर्वं वैन्येन परिरक्षिता ॥
तद् एतद् आर्षं माद्रेय प्रमाणं कर्तुम् अर्हसि ॥
असेश् च पूजा कर्तव्या सदा युद्धविशारदैः ॥
इत्य् एष प्रथमः कल्पो व्याख्यातस् ते सुविस्तरः ॥
असेर् उत्पत्तिसंसर्गो यथावद् भरतर्षभ ॥
सर्वथैतद् इह श्रुत्वा खड्गसाधनम् उत्तमम् ॥
लभते पुरुषः कीर्तिं प्रेत्य चानन्त्यम् अश्नुते ॥

Transliteration (IAST)

kṛttikāś cāsya nakṣatram aser agniś ca daivatam ||
rohiṇyo gotram asyātha rudraś ca gurur uttamaḥ ||
aser aṣṭau ca nāmāni rahasyāni nibodha me ||
pāṇḍaveya sadā yāni kīrtayaṃl labhate jayam ||
asir viśasanaḥ khaḍgas tīkṣṇavartmā durāsadaḥ ||
śrīgarbho vijayaś caiva dharmapālas tathaiva ca ||
agryaḥ praharaṇānāṃ ca khaḍgo mādravatīsuta ||
maheśvarapraṇītaś ca purāṇe niścayaṃ gataḥ ||
pṛthus tūtpādayām āsa dhanur ādyam ariṃdama ||
teneyaṃ pṛthivī pūrvaṃ vainyena parirakṣitā ||
tad etad ārṣaṃ mādreya pramāṇaṃ kartum arhasi ||
aseś ca pūjā kartavyā sadā yuddhaviśāradaiḥ ||
ity eṣa prathamaḥ kalpo vyākhyātas te suvistaraḥ ||
aser utpattisaṃsargo yathāvad bharatarṣabha ||
sarvathaitad iha śrutvā khaḍgasādhanam uttamam ||
labhate puruṣaḥ kīrtiṃ pretya cānantyam aśnute ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कृत्तिकाः च अस्य नक्षत्रम्kṛttikāḥ ca asya nakṣatramКриттики - его созвездие; накшатра
असेः अग्निः च दैवतम्aseḥ agniḥ ca daivatamи огонь - божество меча; Аси
रोहिण्यः गोत्रम् अस्य अथrohiṇyaḥ gotram asya athaРохини - его род затем; готра
रुद्रः च गुरुः उत्तमःrudraḥ ca guruḥ uttamaḥи Рудра - высший учитель; гуру
असेः अष्टौ च नामानिaseḥ aṣṭau ca nāmāniи восемь имён меча; Аси
रहस्यानि निबोध मेrahasyāni nibodha meтайных, узнай от меня; выслушай
पाण्डवेय सदा यानिpāṇḍaveya sadā yāniо Пандава, которые всегда; имена
कीर्तयन् लभते जयम्kīrtayan labhate jayamповторяя, получает победу; достигает
असिः विशसनः खड्गःasiḥ viśasanaḥ khaḍgaḥАси, Вишасана, Кхадга; имена меча
तीक्ष्ण वर्त्मा दुरासदःtīkṣṇa vartmā durāsadaḥТикшна-вартман, Дурасада; имена
श्री गर्भः विजयः च एवśrī garbhaḥ vijayaḥ ca evaШри-гарбха и Виджая также; имена
धर्म पालः तथा एव चdharma pālaḥ tathā eva caи Дхарма-пала также; хранитель дхармы
अग्र्यः प्रहरणानाम् चagryaḥ praharaṇānām caи лучший среди оружий; орудий
खड्गः माद्रवती सुतkhaḍgaḥ mādravatī sutaмеч, сын Мадравати; Накула
महेश्वर प्रणीतः चmaheśvara praṇītaḥ caи установленный Махешварой; переданный
पुराणे निश्चयम् गतःpurāṇe niścayam gataḥв предании пришёл к определённости; утверждён
पृथुः तु उत्पादयाम् आसpṛthuḥ tu utpādayām āsaа Притху произвёл; создал
धनुः आद्यम् अरिंदमdhanuḥ ādyam ariṃdamaпервый лук, губитель врагов; Накула
तेन इयम् पृथिवी पूर्वम्tena iyam pṛthivī pūrvamим эта земля прежде; некогда
वैन्येन परिरक्षिताvainyena parirakṣitāВайнйей была защищена; Притху
तत् एतत् आर्षम् माद्रेयtat etat ārṣam mādreyaтаково это ришийское свидетельство, сын Мадри; древнее
प्रमाणम् कर्तुम् अर्हसिpramāṇam kartum arhasiты должен принять за меру; авторитет
असेः च पूजा कर्तव्याaseḥ ca pūjā kartavyāи почитание меча должно совершаться; Аси
सदा युद्ध विशारदैःsadā yuddha viśāradaiḥвсегда искусными в битве; воинами
इति एषः प्रथमः कल्पःiti eṣaḥ prathamaḥ kalpaḥтак этот первый порядок; обряд
व्याख्यातः ते सुविस्तरःvyākhyātaḥ te suvistaraḥобъяснён тебе подробно; полно
असेः उत्पत्ति संसर्गःaseḥ utpatti saṃsargaḥпроисхождение и передача меча; связь
यथावत् भरत ऋषभyathāvat bharata ṛṣabhaкак следует, бык Бхаратов; лучший
सर्वथा एतत् इह श्रुत्वाsarvathā etat iha śrutvāво всех отношениях это здесь услышав; полностью
खड्ग साधनम् उत्तमम्khaḍga sādhanam uttamamвысшее средство меча; знание
लभते पुरुषः कीर्तिम्labhate puruṣaḥ kīrtimчеловек получает славу; известность
प्रेत्य च आनन्त्यम् अश्नुतेpretya ca ānantyam aśnuteи после смерти вкушает бесконечность; бесконечный плод
Translation

«Криттики - созвездие меча, огонь - его божество, Рохини - его род, а Рудра - высший учитель. Узнай от меня восемь тайных имён меча, о Пандава: кто всегда произносит их, тот получает победу. Эти имена: Аси, Вишасана, Кхадга, Тикшна-вартман, Дурасада, Шри-гарбха, Виджая и Дхарма-пала. Меч, о сын Мадравати, признан в предании лучшим из оружий и установленным Махешварой. А Притху, губитель врагов, создал первый лук, и им Вайнья прежде защищал эту землю. Таково древнее свидетельство риши, сын Мадри, и ты должен принять его за авторитет. Меч всегда должны почитать искусные в битве. Так тебе подробно объяснён первый порядок - происхождение и передача меча, как оно было, о лучший Бхаратов. Кто полностью услышит здесь это высшее учение о мече, тот получает славу, а после смерти достигает бесконечного плода».

Version

c26d7fd97fdd · published Jun 21, 2026, 9:05:45 AM UTC

Available inRU

Page between verses with