Mahabharata
The Wisdom That Overcomes Grief12.168.48-52
10739 / 15823
Mahabharata · 12.168.48-52
Devanāgarī

पिङ्गलोवाच
उन्मत्ताहम् अनुन्मत्तं कान्तम् अन्ववसं चिरम् ॥
अन्तिके रमणं सन्तं नैनम् अध्यगमं पुरा ॥
एकस्थूणं नवद्वारम् अपिधास्याम्य् अगारकम् ॥
का हि कान्तम् इहायान्तम् अयं कान्तेति मंस्यते ॥
अकामाः कामरूपेण धूर्ता नरकरूपिणः ॥
न पुनर् वञ्चयिष्यन्ति प्रतिबुद्धास्मि जागृमि ॥
अनर्थो ऽपि भवत्य् अर्थो दैवात् पूर्वकृतेन वा ॥
संबुद्धाहं निराकारा नाहम् अद्याजितेन्द्रिया ॥
सुखं निराशः स्वपिति नैराश्यं परमं सुखम् ॥
आशाम् अनाशां कृत्वा हि सुखं स्वपिति पिङ्गला ॥

Transliteration (IAST)

piṅgalovāca
unmattāham anunmattaṃ kāntam anvavasaṃ ciram ||
antike ramaṇaṃ santaṃ nainam adhyagamaṃ purā ||
ekasthūṇaṃ navadvāram apidhāsyāmy agārakam ||
kā hi kāntam ihāyāntam ayaṃ kānteti maṃsyate ||
akāmāḥ kāmarūpeṇa dhūrtā narakarūpiṇaḥ ||
na punar vañcayiṣyanti pratibuddhāsmi jāgṛmi ||
anartho 'pi bhavaty artho daivāt pūrvakṛtena vā ||
saṃbuddhāhaṃ nirākārā nāham adyājitendriyā ||
sukhaṃ nirāśaḥ svapiti nairāśyaṃ paramaṃ sukham ||
āśām anāśāṃ kṛtvā hi sukhaṃ svapiti piṅgalā ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पिङ्गला उवाचpiṅgalā uvācaПингала сказала; Пингала произнесла
उन्मत्ता अहम्unmattā ahamбезумна я; обезумевшая
अनुन्मत्तम् कान्तम्anunmattam kāntamнебезумного любимого; возлюбленного
अन्ववसम् चिरम्anvavasam ciramпреследовала долго; следовала
अन्तिके रमणम् सन्तम्antike ramaṇam santamрядом пребывающего возлюбленного; наслаждающего
न एनम् अध्यगमम् पुराna enam adhyagamam purāне его я достигала прежде; не находила
एक स्थूणम् नव द्वारम्eka sthūṇam nava dvāramс одним столбом, девятью дверями; тело-дом
अपिधास्यामि अगारकम्apidhāsyāmi agārakamзакрою маленький дом; хижину
का हि कान्तम् इह आयान्तम्kā hi kāntam iha āyāntamкакая ведь любимого сюда приходящего; возлюбленного
अयम् कान्तः इति मंस्यतेayam kāntaḥ iti maṃsyate«это любимый» так подумает; сочтёт
अकामाः काम रूपेणakāmāḥ kāma rūpeṇaне любящие, в образе любви; желания
धूर्ताः नरक रूपिणःdhūrtāḥ naraka rūpiṇaḥобманщики, формой ада; подобные аду
न पुनः वञ्चयिष्यन्तिna punaḥ vañcayiṣyantiснова не обманут; не проведут
प्रतिबुद्धा अस्मि जागृमिpratibuddhā asmi jāgṛmiя пробудилась, бодрствую; очнулась
अनर्थः अपि भवति अर्थःanarthaḥ api bhavati arthaḥдаже беда становится благом; пользой
दैवात् पूर्व कृतेन वाdaivāt pūrva kṛtena vāпо судьбе или прежним действием; кармой
संबुद्धा अहम् निराकाराsaṃbuddhā aham nirākārāя пробуждена, свободна от ожидания; без образов
न अहम् अद्य अजित इन्द्रियाna aham adya ajita indriyāя сегодня не непобедившая чувства; не раб чувств
सुखम् निराशः स्वपितिsukham nirāśaḥ svapitiсчастливо спит лишённый надежды; ожиданий
नैराश्यम् परमम् सुखम्nairāśyam paramam sukhamбезнадёжность — высшее счастье; отсутствие надежды
आशाम् अनाशाम् कृत्वा हिāśām anāśām kṛtvā hiнадежду сделав ненадеждой ведь; оставив
सुखम् स्वपिति पिङ्गलाsukham svapiti piṅgalāсчастливо спит Пингала; покоится
Translation

Пингала сказала: «Безумна была я: долго гналась за небезумным возлюбленным. Рядом был настоящий любимый, но прежде я не достигала Его. Я закрою этот маленький дом с одним столбом и девятью дверями. Какая женщина, увидев здесь приходящего мужчину, подумает: “Вот мой любимый”? Эти не любящие, принимающие облик любви, обманщики, подобные аду, больше не обманут меня. Я пробудилась и бодрствую. Даже беда становится благом по судьбе или по прежнему поступку. Я пробуждена, свободна от ожиданий; сегодня я уже не рабыня непобеждённых чувств. Лишённый надежды спит счастливо; отсутствие мирской надежды — высшее счастье. Сделав надежду ненадеждой, Пингала спит счастливо».

Version

03ce1aa5839a · published Jun 20, 2026, 10:49:21 PM UTC

Available inRU

Page between verses with