Mahabharata
Forest-Dwellers, Renouncers, and the Northern World12.185.17-23
10814 / 15823
Mahabharata · 12.185.17-23
Devanāgarī

सोपधं निकृतिः स्तेयं परिवादो ऽभ्यसूयता ॥
परोपघातो हिंसा च पैशुन्यम् अनृतं तथा ॥
एतान् आसेवते यस् तु तपस् तस्य प्रहीयते ॥
यस् त्व् एतान् नाचरेद् विद्वांस् तपस् तस्याभिवर्धते ॥
कर्मभूमिर् इयं लोक इह कृत्वा शुभाशुभम् ॥
शुभैः शुभम् अवाप्नोति कृत्वाशुभम् अतो ऽन्यथा ॥
इह प्रजापतिः पूर्वं देवाः सर्षिगणास् तथा ॥
इष्ट्वेष्टतपसः पूता ब्रह्मलोकम् उपाश्रिताः ॥
उत्तरः पृथिवीभागः सर्वपुण्यतमः शुभः ॥
इहत्यास् तत्र जायन्ते ये वै पुण्यकृतो जनाः ॥
असत्कर्माणि कुर्वन्तस् तिर्यग्योनिषु चापरे ॥
क्षीणायुषस् तथैवान्ये नश्यन्ति पृथिवीतले ॥
अन्योन्यभक्षणे सक्ता लोभमोहसमन्विताः ॥
इहैव परिवर्तन्ते न ते यान्त्य् उत्तरां दिशम् ॥

Transliteration (IAST)

sopadhaṃ nikṛtiḥ steyaṃ parivādo 'bhyasūyatā ||
paropaghāto hiṃsā ca paiśunyam anṛtaṃ tathā ||
etān āsevate yas tu tapas tasya prahīyate ||
yas tv etān nācared vidvāṃs tapas tasyābhivardhate ||
karmabhūmir iyaṃ loka iha kṛtvā śubhāśubham ||
śubhaiḥ śubham avāpnoti kṛtvāśubham ato 'nyathā ||
iha prajāpatiḥ pūrvaṃ devāḥ sarṣigaṇās tathā ||
iṣṭveṣṭatapasaḥ pūtā brahmalokam upāśritāḥ ||
uttaraḥ pṛthivībhāgaḥ sarvapuṇyatamaḥ śubhaḥ ||
ihatyās tatra jāyante ye vai puṇyakṛto janāḥ ||
asatkarmāṇi kurvantas tiryagyoniṣu cāpare ||
kṣīṇāyuṣas tathaivānye naśyanti pṛthivītale ||
anyonyabhakṣaṇe saktā lobhamohasamanvitāḥ ||
ihaiva parivartante na te yānty uttarāṃ diśam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
स उपधम् निकृतिः स्तेयम्sa upadham nikṛtiḥ steyamобман с уловкой, мошенничество, воровство; хищение
परिवादः अभ्यसूयताparivādaḥ abhyasūyatāклевета и завистливость; порицание
पर उपघातः हिंसा चpara upaghātaḥ hiṃsā caвред другим и насилие; ущерб
पैशुन्यम् अनृतम् तथाpaiśunyam anṛtam tathāзлословие и ложь также; неправда
एतान् आसेवते यः तुetān āsevate yaḥ tuкто же этим служит; практикует
तपः तस्य प्रहीयतेtapaḥ tasya prahīyateего тапас уменьшается; теряется
यः तु एतान् न आचरेत्yaḥ tu etān na ācaretкто же этого не совершает; не практикует
विद्वान्vidvānзнающий; мудрый
तपः तस्य अभिवर्धतेtapaḥ tasya abhivardhateего тапас возрастает; увеличивается
कर्म भूमिः इयम् लोकःkarma bhūmiḥ iyam lokaḥэта земля — мир действия; кармическая земля
इह कृत्वा शुभ अशुभम्iha kṛtvā śubha aśubhamздесь совершив доброе и дурное; благое
शुभैः शुभम् अवाप्नोतिśubhaiḥ śubham avāpnotiдобрыми делами доброе получает; благо
कृत्वा अशुभम् अतः अन्यथाkṛtvā aśubham ataḥ anyathāсделав дурное, отсюда иначе; противное
इह प्रजापतिः पूर्वम्iha prajāpatiḥ pūrvamздесь Праджапати прежде; раньше
देवाः स ऋषि गणाः तथाdevāḥ sa ṛṣi gaṇāḥ tathāбоги вместе с сонмами риши также; мудрецов
इष्ट्वा इष्ट तपसः पूताःiṣṭvā iṣṭa tapasaḥ pūtāḥпожертвовав, очищенные желанным тапасом; жертвами
ब्रह्म लोकम् उपाश्रिताःbrahma lokam upāśritāḥдостигли мира Брахмы; прибегли
उत्तरः पृथिवी भागःuttaraḥ pṛthivī bhāgaḥсеверная часть земли; область
सर्व पुण्यतमः शुभःsarva puṇyatamaḥ śubhaḥсамая святая из всех, благая; чистая
इहत्याः तत्र जायन्तेihatyāḥ tatra jāyanteздешние там рождаются; появляются
ये वै पुण्य कृतः जनाःye vai puṇya kṛtaḥ janāḥте люди, которые творили заслугу; благое
असत् कर्माणि कुर्वन्तःasat karmāṇi kurvantaḥсовершающие дурные дела; неблагие
तिर्यक् योनिषु च अपरेtiryak yoniṣu ca apareа другие в животных лонах; поперечных рождениях
क्षीण आयुषः तथा एव अन्येkṣīṇa āyuṣaḥ tathā eva anyeиные же с истощённой жизнью; сроком
नश्यन्ति पृथिवी तलेnaśyanti pṛthivī taleгибнут на поверхности земли; земле
अन्योन्य भक्षणे सक्ताःanyonya bhakṣaṇe saktāḥпривязанные к пожиранию друг друга; взаимному
लोभ मोह समन्विताःlobha moha samanvitāḥнаделённые жадностью и заблуждением; омрачённые
इह एव परिवर्तन्तेiha eva parivartanteвращаются именно здесь; снова
न ते यान्ति उत्तराम् दिशम्na te yānti uttarām diśamони не идут в северную сторону; область
Translation

«Обман с уловкой, мошенничество, воровство, клевета, завистливость, вред другим, насилие, злословие и ложь — у того, кто это практикует, тапас уменьшается; у знающего, который этого не совершает, тапас возрастает. Этот мир — земля действия: совершив здесь доброе или дурное, человек добрыми делами получает доброе, а дурными — противоположное. Здесь прежде Праджапати, боги и сонмы риши, совершив жертвы и очистившись тапасом, достигли мира Брахмы. Северная часть земли — самая святая и благая; там рождаются здешние люди, творившие заслугу. Совершающие дурные дела рождаются в животных лонах, другие, с истощённым сроком жизни, гибнут на земле. Привязанные к пожиранию друг друга, наделённые жадностью и заблуждением, они вращаются здесь же и не идут в северную сторону».

Version

7d86ff158b06 · published Jun 20, 2026, 11:52:04 PM UTC

Available inRU

Page between verses with