Mahabharata
Indra Finds Bali Fallen and Bali Speaks of Time12.216.24-28
10980 / 15823
Mahabharata · 12.216.24-28
Devanāgarī

बलिर् उवाच
न त्वं पश्यसि भृङ्गारं न छत्रं व्यजनं न च ॥
ब्रह्मदत्तां च मे मालां न त्वं द्रक्ष्यसि वासव ॥
गुहायां निहितानि त्वं मम रत्नानि पृच्छसि ॥
यदा मे भविता कालस् तदा त्वं तानि द्रक्ष्यसि ॥
न त्व् एतद् अनुरूपं ते यशसो वा कुलस्य वा ॥
समृद्धार्थो ऽसमृद्धार्थं यन् मां कत्थितुम् इच्छसि ॥
न हि दुःखेषु शोचन्ति न प्रहृष्यन्ति चर्द्धिषु ॥
कृतप्रज्ञा ज्ञानतृप्ताः क्षान्ताः सन्तो मनीषिणः ॥
त्वं तु प्राकृतया बुद्ध्या पुरंदर विकत्थसे ॥
यदाहम् इव भावी त्वं तदा नैवं वदिष्यसि ॥

Transliteration (IAST)

balir uvāca
na tvaṃ paśyasi bhṛṅgāraṃ na chatraṃ vyajanaṃ na ca ||
brahmadattāṃ ca me mālāṃ na tvaṃ drakṣyasi vāsava ||
guhāyāṃ nihitāni tvaṃ mama ratnāni pṛcchasi ||
yadā me bhavitā kālas tadā tvaṃ tāni drakṣyasi ||
na tv etad anurūpaṃ te yaśaso vā kulasya vā ||
samṛddhārtho 'samṛddhārthaṃ yan māṃ katthitum icchasi ||
na hi duḥkheṣu śocanti na prahṛṣyanti carddhiṣu ||
kṛtaprajñā jñānatṛptāḥ kṣāntāḥ santo manīṣiṇaḥ ||
tvaṃ tu prākṛtayā buddhyā puraṃdara vikatthase ||
yadāham iva bhāvī tvaṃ tadā naivaṃ vadiṣyasi ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
बलिः उवाचbaliḥ uvācaБали сказал; ответил
न त्वम् पश्यसि भृङ्गारम्na tvam paśyasi bhṛṅgāramты не видишь золотого сосуда; кувшина
न छत्रम् व्यजनम् न चna chatram vyajanam na caни зонта, ни опахала; веера
ब्रह्म दत्ताम् च मे मालाम्brahma dattām ca me mālāmи данную Брахмой мою гирлянду; венок
न त्वम् द्रक्ष्यसि वासवna tvam drakṣyasi vāsavaне увидишь ты, Васава; Индра
गुहायाम् निहितानि त्वम्guhāyām nihitāni tvamв пещере положенные ты; скрытые
मम रत्नानि पृच्छसिmama ratnāni pṛcchasiмои драгоценности спрашиваешь; разыскиваешь
यदा मे भविता कालःyadā me bhavitā kālaḥкогда у меня будет время; срок
तदा त्वम् तानि द्रक्ष्यसिtadā tvam tāni drakṣyasiтогда ты их увидишь; созерцаешь
न तु एतत् अनुरूपम् तेna tu etat anurūpam teно это не подобает тебе; соответствует
यशसः वा कुलस्य वाyaśasaḥ vā kulasya vāни славе, ни роду; происхождению
समृद्ध अर्थः असमृद्ध अर्थम्samṛddha arthaḥ asamṛddha arthamбогатый — бедного; преуспевший
यत् माम् कत्थितुम् इच्छसिyat mām katthitum icchasiчто меня высмеять желаешь; хвастаться
न हि दुःखेषु शोचन्तिna hi duḥkheṣu śocantiведь в страданиях не скорбят; бедах
न प्रहृष्यन्ति च ऋद्धिषुna prahṛṣyanti ca ṛddhiṣuи не ликуют в процветании; успехах
कृत प्रज्ञाः ज्ञान तृप्ताःkṛta prajñāḥ jñāna tṛptāḥдостигшие мудрости, знанием удовлетворённые; насыщенные
क्षान्ताः सन्तः मनीषिणःkṣāntāḥ santaḥ manīṣiṇaḥтерпеливые, спокойные, мудрые; мыслители
त्वम् तु प्राकृतया बुद्ध्याtvam tu prākṛtayā buddhyāты же природным обычным разумом; низшим
पुरंदर विकत्थसेpuraṃdara vikatthaseо Пурандара, хвастаешься; бахвалишься
यदा अहम् इव भावी त्वम्yadā aham iva bhāvī tvamкогда ты станешь как я; будешь
तदा न एवम् वदिष्यसिtadā na evam vadiṣyasiтогда не так будешь говорить; скажешь
Translation

Бали сказал: «Ты не видишь ни золотого сосуда, ни зонта, ни опахала, ни моей гирлянды, данной Брахмой, и не увидишь их, о Васава. Ты спрашиваешь о моих драгоценностях, спрятанных в пещере; когда придёт моё время, тогда ты их увидишь. Но тебе не подобает, ни по славе, ни по роду, будучи преуспевшим, высмеивать меня, утратившего преуспевание. Достигшие мудрости, удовлетворённые знанием, терпеливые, спокойные и разумные не скорбят в страданиях и не ликуют в процветании. Ты же, о Пурандара, хвастаешься обычным природным разумом. Когда ты станешь таким, как я, ты уже не будешь говорить так».

Version

e5b4f42fd03c · published Jun 21, 2026, 1:30:56 AM UTC

Available inRU

Page between verses with