युधिष्ठिर उवाच
किं कृतं सुकृतं कर्म तात जाजलिना पुरा ॥
येन सिद्धिं परां प्राप्तस् तन् नो व्याख्यातुम् अर्हसि ॥
भीष्म उवाच
अतीव तपसा युक्तो घोरेण स बभूव ह ॥
नद्युपस्पर्शनरतः सायं प्रातर् महातपाः ॥
अग्नीन् परिचरन् सम्यक् स्वाध्यायपरमो द्विजः ॥
वानप्रस्थविधानज्ञो जाजलिर् ज्वलितः श्रिया ॥
सत्ये तपसि तिष्ठन् स न च धर्मम् अवैक्षत ॥
वर्षास्व् आकाशशायी स हेमन्ते जलसंश्रयः ॥
वतातपसहो ग्रीष्मे न च धर्मम् अविन्दत ॥
दुःखशय्याश् च विविधा भूमौ च परिवर्तनम् ॥
yudhiṣṭhira uvāca
kiṃ kṛtaṃ sukṛtaṃ karma tāta jājalinā purā ||
yena siddhiṃ parāṃ prāptas tan no vyākhyātum arhasi ||
bhīṣma uvāca
atīva tapasā yukto ghoreṇa sa babhūva ha ||
nadyupasparśanarataḥ sāyaṃ prātar mahātapāḥ ||
agnīn paricaran samyak svādhyāyaparamo dvijaḥ ||
vānaprasthavidhānajño jājalir jvalitaḥ śriyā ||
satye tapasi tiṣṭhan sa na ca dharmam avaikṣata ||
varṣāsv ākāśaśāyī sa hemante jalasaṃśrayaḥ ||
vatātapasaho grīṣme na ca dharmam avindata ||
duḥkhaśayyāś ca vividhā bhūmau ca parivartanam ||
Юдхиштхира сказал: «Какое благое дело совершил Джаджали в древности, дед, благодаря чему достиг высшего совершенства? Объясни это нам». Бхишма сказал: «Он был соединён с чрезвычайно суровым тапасом, великий подвижник, любивший омовения в реке утром и вечером. Брахман Джаджали правильно служил огням, был предан свādhyāya, знал правила ванапрастхи и сиял величием. Он стоял в истине и тапасе, но дхармы не увидел. В сезон дождей он спал под открытым небом, зимой жил в воде, летом терпел ветер и жар, но дхармы не обрёл. Он принимал разные тяжёлые ложа и валялся на земле».
df0ed11a16ee · published Jun 21, 2026, 7:05:33 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Юдхиштхира спрашивает о видимой сиддхи, а Бхишма сразу отделяет тапас от дхармы. Суровая практика может быть огромной и всё же не дать истинного видения.