Mahabharata
Asita Devala on Elements, Senses, Body, and Sāṃkhya (Asita Devala on the Elements, Senses, Body, and Sāṃkhya)12.267.1-3
11238 / 15823
Mahabharata · 12.267.1-3
Devanāgarī

भीष्म उवाच
अत्रैवोदाहरन्तीमम् इतिहासं पुरातनम् ॥
नारदस्य च संवादं देवलस्यासितस्य च ॥
आसीनं देवलं वृद्धं बुद्ध्वा बुद्धिमतां वरः ॥
नारदः परिपप्रच्छ भूतानां प्रभवाप्ययम् ॥
कुतः सृष्टम् इदं विश्वं ब्रह्मन् स्थावरजङ्गमम् ॥
प्रलये च कम् अभ्येति तद् भवान् प्रब्रवीतु मे ॥

Transliteration (IAST)

bhīṣma uvāca
atraivodāharantīmam itihāsaṃ purātanam ||
nāradasya ca saṃvādaṃ devalasyāsitasya ca ||
āsīnaṃ devalaṃ vṛddhaṃ buddhvā buddhimatāṃ varaḥ ||
nāradaḥ paripapraccha bhūtānāṃ prabhavāpyayam ||
kutaḥ sṛṣṭam idaṃ viśvaṃ brahman sthāvarajaṅgamam ||
pralaye ca kam abhyeti tad bhavān prabravītu me ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
भीष्म उवाचbhīṣma uvācaБхишма сказал; произнёс
अत्र एव उदाहरन्ति इमम्atra eva udāharanti imamздесь же приводят этот; пример
इतिहासम् पुरातनम्itihāsam purātanamдревний рассказ; старинную историю
नारदस्य च संवादम्nāradasya ca saṃvādamи беседу Нарады; разговор
देवलस्य असितस्य चdevalasya asitasya caи Аситы Девалы; мудреца
आसीनम् देवलम् वृद्धम्āsīnam devalam vṛddhamсидящего старого Девалу; престарелого
बुद्ध्वा बुद्धि मताम् वरःbuddhvā buddhi matām varaḥузнав, лучший из мудрых; разумных
नारदः परिपप्रच्छnāradaḥ paripapracchaНарада подробно спросил; расспросил
भूतानाम् प्रभव अप्ययम्bhūtānām prabhava apyayamвозникновение и исчезновение существ; элементов
कुतः सृष्टम् इदम् विश्वम्kutaḥ sṛṣṭam idam viśvamоткуда создана эта вселенная; всё
ब्रह्मन् स्थावर जङ्गमम्brahman sthāvara jaṅgamamо брахман, неподвижное и движущееся; живое
प्रलये च कम् अभ्येतिpralaye ca kam abhyetiи при пралайе куда приходит; во что входит
तत् भवान् प्रब्रवीतु मेtat bhavān prabravītu meэто ты расскажи мне; объясни
Translation

Бхишма сказал: «Здесь же приводят древний рассказ — беседу Нарады с Аситой Девалой. Узнав, что старый Девала сидит перед ним, Нарада, лучший из мудрых, подробно спросил его о возникновении и исчезновении существ: “Откуда создана эта вселенная, о брахман, всё неподвижное и движущееся? И во что она входит при пралайе? Расскажи мне это”».

Version

fe805e85c417 · published Jun 21, 2026, 5:31:12 AM UTC

Available inRU

Page between verses with