Mahabharata
Mataṅga: The Ladder of Rebirth and the Inner Enemies (Part 2)13.29.13-16
12038 / 15823
Mahabharata · 13.29.13-16
Devanāgarī

ततश् चतुःशते काले श्रोत्रियो नाम जायते ॥
श्रोत्रियत्वे चिरं कालं तत्रैव परिवर्तते ॥
तदैव क्रोधहर्षौ च कामद्वेषौ च पुत्रक ॥
अतिमानातिवादौ तम् आविशन्ति द्विजाधमम् ॥
तांश् चेज् जयति शत्रून् स तदा प्राप्नोति सद्गतिम् ॥
अथ ते वै जयन्त्य् एनं तालाग्राद् इव पात्यते ॥
मतङ्ग संप्रधार्यैतद् यद् अहं त्वाम् अचूचुदम् ॥
वृणीष्व कामम् अन्यं त्वं ब्राह्मण्यं हि सुदुर्लभम् ॥

Transliteration (IAST)

tataś catuḥśate kāle śrotriyo nāma jāyate ||
śrotriyatve ciraṃ kālaṃ tatraiva parivartate ||
tadaiva krodhaharṣau ca kāmadveṣau ca putraka ||
atimānātivādau tam āviśanti dvijādhamam ||
tāṃś cej jayati śatrūn sa tadā prāpnoti sadgatim ||
atha te vai jayanty enaṃ tālāgrād iva pātyate ||
mataṅga saṃpradhāryaitad yad ahaṃ tvām acūcudam ||
vṛṇīṣva kāmam anyaṃ tvaṃ brāhmaṇyaṃ hi sudurlabham ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ततः चतुःशते कालेtataḥ catuḥśate kāleзатем в четырёхсоткратное время
श्रोत्रियः नाम जायतेśrotriyaḥ nāma jāyateшротрием именуемый рождается
श्रोत्रियत्वे चिरं कालंśrotriyatve ciraṃ kālaṃв шротрийстве долгое время
तत्र एव परिवर्ततेtatra eva parivartateв нём же вращается
तदा एव क्रोधहर्षौ चtadā eva krodhaharṣau caтогда же гнев и ликование
कामद्वेषौ च पुत्रकkāmadveṣau ca putrakaи желание и ненависть, сынок
अतिमानातिवादौ तम्atimānātivādau tamвысокомерие и злоречие — его
आविशन्ति द्विजाधमम्āviśanti dvijādhamamодолевают, низшего из дваждырождённых
तान् चेत् जयति शत्रून् सtān cet jayati śatrūn saих если побеждает, врагов, он
तदा प्राप्नोति सद्गतिम्tadā prāpnoti sadgatimтогда обретает благой удел
अथ ते वै जयन्ति एनंatha te vai jayanti enaṃесли же они побеждают его
तालाग्रात् इव पात्यतेtālāgrāt iva pātyateс вершины пальмы как низвергается
मतङ्ग संप्रधार्य एतत्mataṅga saṃpradhārya etatМатанга, рассудив это
यत् अहम् त्वाम् अचूचुदम्yat aham tvām acūcudamчто я тебя вразумлял
वृणीष्व कामम् अन्यं त्वंvṛṇīṣva kāmam anyaṃ tvaṃизбери желание иное ты
ब्राह्मण्यं हि सुदुर्लभम्brāhmaṇyaṃ hi sudurlabhamбрахманство ведь крайне труднодостижимо»
Translation

«Затем, в четырёхсоткратное время, шротрием именуемый рождается; в шротрийстве долгое время в нём же вращается. Тогда же гнев и ликование, и желание и ненависть, сынок, высокомерие и злоречие — его одолевают, низшего из дваждырождённых. Их если побеждает, врагов, он тогда обретает благой удел; если же они побеждают его, с вершины пальмы как низвергается. Матанга, рассудив это, что я тебя вразумлял, избери желание иное ты — брахманство ведь крайне труднодостижимо».

Version

4e81e46354d7 · published Jun 20, 2026, 9:20:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with