Mahabharata
The Kinds of Sons and the Adopted Child13.49.24-28
12173 / 15823
Mahabharata · 13.49.24-28
Devanāgarī

त्यक्तो मातापितृभ्यां यः सवर्णं प्रतिपद्यते ॥
तद् गोत्रवर्णतस् तस्य कुर्यात् संस्कारम् अच्युत ॥
अथ देया तु कन्या स्यात् तद्वर्णेन युधिष्ठिर ॥
संस्कर्तुं मातृगोत्रं च मातृवर्णविनिश्चये ॥
कानीनाध्यूढजौ चापि विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौ ॥
ताव् अपि स्वाव् इव सुतौ संस्कार्याव् इति निश्चयः ॥
क्षेत्रजो वाप्य् अपसदो ये ऽध्यूढास् तेषु चाप्य् अथ ॥
आत्मवद् वै प्रयुञ्जीरन् संस्कारं ब्राह्मणादयः ॥
धर्मशास्त्रेषु वर्णानां निश्चयो ऽयं प्रदृश्यते ॥
एतत् ते सर्वम् आख्यातं किं भूयः श्रोतुम् इच्छसि ॥

Transliteration (IAST)

tyakto mātāpitṛbhyāṃ yaḥ savarṇaṃ pratipadyate ||
tad gotravarṇatas tasya kuryāt saṃskāram acyuta ||
atha deyā tu kanyā syāt tadvarṇena yudhiṣṭhira ||
saṃskartuṃ mātṛgotraṃ ca mātṛvarṇaviniścaye ||
kānīnādhyūḍhajau cāpi vijñeyau putrakilbiṣau ||
tāv api svāv iva sutau saṃskāryāv iti niścayaḥ ||
kṣetrajo vāpy apasado ye 'dhyūḍhās teṣu cāpy atha ||
ātmavad vai prayuñjīran saṃskāraṃ brāhmaṇādayaḥ ||
dharmaśāstreṣu varṇānāṃ niścayo 'yaṃ pradṛśyate ||
etat te sarvam ākhyātaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
त्यक्तः मातापितृभ्यां यःtyaktaḥ mātāpitṛbhyāṃ yaḥпокинутый родителями кто
सवर्णं प्रतिपद्यतेsavarṇaṃ pratipadyateк одноварновому попадает
तद् गोत्रवर्णतः तस्यtad gotravarṇataḥ tasyaпо той готре-варне его
कुर्यात् संस्कारम् अच्युतkuryāt saṃskāram acyutaда творит обряд, о неколебимый
अथ देया तु कन्या स्यात्atha deyā tu kanyā syātи даваема же дева да будет
तद्वर्णेन युधिष्ठिरtadvarṇena yudhiṣṭhiraтой варною, о Юдхиштхира
संस्कर्तुं मातृगोत्रं चsaṃskartuṃ mātṛgotraṃ ca(для) обряда — материнская готра
मातृवर्णविनिश्चयेmātṛvarṇaviniścayeпри определении по материнской варне
कानीनाध्यूढजौ च अपिkānīnādhyūḍhajau ca apiканина и адхьюдха-рождённый
विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौvijñeyau putrakilbiṣauзнаемы (как) «сыны-изъяны»
तौ अपि स्वौ इव सुतौtau api svau iva sutauони тоже, как свои сыны
संस्कार्यौ इति निश्चयःsaṃskāryau iti niścayaḥда обрядятся — таково решение
क्षेत्रजः वा अपि अपसदःkṣetrajaḥ vā api apasadaḥполевой ли, или апасада
ये अध्यूढाः तेषुye adhyūḍhāḥ teṣuкоторые адхьюдха, средь них
च अपि अथca api athaи также
आत्मवत् वै प्रयुञ्जीरन्ātmavat vai prayuñjīranкак (со) своими да совершают
संस्कारं ब्राह्मणादयःsaṃskāraṃ brāhmaṇādayaḥобряд брахманы и прочие
धर्मशास्त्रेषु वर्णानांdharmaśāstreṣu varṇānāṃв дхарма-шастрах варн
निश्चयः अयं प्रदृश्यतेniścayaḥ ayaṃ pradṛśyateрешение это видится
एतत् ते सर्वम् आख्यातंetat te sarvam ākhyātaṃэто тебе всё поведано
किं भूयः श्रोतुम् इच्छसिkiṃ bhūyaḥ śrotum icchasiчто ещё слышать желаешь?
Translation

«Покинутый родителями кто к одноварновому попадает, — по той готре-варне его да творит обряд, о неколебимый. И даваема же дева да будет той варною, о Юдхиштхира; для обряда — материнская готра, при определении по материнской варне. Канина и адхьюдха-рождённый знаемы как „сыны-изъяны“; они тоже, как свои сыны, да обрядятся — таково решение. Полевой ли, или апасада, которые адхьюдха, средь них — как со своими да совершают обряд брахманы и прочие. В дхарма-шастрах варн решение это видится; это тебе всё поведано — что ещё слышать желаешь?»

Version

5314a3eb4122 · published Jun 20, 2026, 11:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with