Mahabharata
The Kinds of Sons and the Adopted Child13.49.24-28
12173 / 15823
LinuxTurn pages
Mahabharata · 13.49.24-28

Бхишма

Devanāgarī

त्यक्तो मातापितृभ्यां यः र्णं प्रतिद्यते
तद् गोत्रर्णतस् स्य कुर्यात् संस्कारम् च्यु
देया तु न्या स्यात् द्वर्णे युधिष्ठि
संस्कर्तुं मातृगोत्रं मातृर्णविनिश्चये
कानीनाध्यूजौ चापि विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौ
ताव् पि स्वाव् सुतौ संस्कार्याव् ति निश्चयः
क्षेत्रजो वाप्य् दो ये ऽध्यूढास् तेषु चाप्य्
त्मवद् वै प्रयुञ्जीरन् संस्कारं ब्राह्मणायः
र्मशास्त्रेषु र्णानां निश्चयो ऽयं प्रदृश्यते
तत् ते र्वम् ख्यातं किं भूयः श्रोतुम् च्छसि

Transliteration (IAST)

tyakto pitṛbhyāṃ yaḥ savarṇaṃ pratipadyate ||
tad gotravarṇatas tasya kuryāt saṃskāram acyuta ||
atha de tu kanyā syāt tadvarṇena yudhiṣṭhira ||
saṃskartuṃ tṛgotraṃ ca tṛvarṇaviniścaye ||
dhyūḍhajau pi vijñeyau putrakilbiṣau ||
v api svāv iva sutau saṃskāryāv iti niścayaḥ ||
kṣetrajo py apasado ye 'dhyūḍhās teṣu py atha ||
ātmavad vai prayuñjīran saṃskāraṃ brāhmaṇādayaḥ ||
dharmaśāstreṣu varṇānāṃ niścayo 'yaṃ pradṛśyate ||
etat te sarvam ākhyātaṃ kiṃ bhūyaḥ śrotum icchasi ||

Anuṣṭubh · 8+8+8+8 · ×5

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
त्यक्तः मातापितृभ्यां यःtyaktaḥ mātāpitṛbhyāṃ yaḥпокинутый родителями кто
सवर्णं प्रतिपद्यतेsavarṇaṃ pratipadyateк одноварновому попадает
तद् गोत्रवर्णतः तस्यtad gotravarṇataḥ tasyaпо той готре-варне его
कुर्यात् संस्कारम् अच्युतkuryāt saṃskāram acyutaда творит обряд, о неколебимый
अथ देया तु कन्या स्यात्atha deyā tu kanyā syātи даваема же дева да будет
तद्वर्णेन युधिष्ठिरtadvarṇena yudhiṣṭhiraтой варною, о Юдхиштхира
संस्कर्तुं मातृगोत्रं चsaṃskartuṃ mātṛgotraṃ ca(для) обряда — материнская готра
मातृवर्णविनिश्चयेmātṛvarṇaviniścayeпри определении по материнской варне
कानीनाध्यूढजौ च अपिkānīnādhyūḍhajau ca apiканина и адхьюдха-рождённый
विज्ञेयौ पुत्रकिल्बिषौvijñeyau putrakilbiṣauзнаемы (как) «сыны-изъяны»
तौ अपि स्वौ इव सुतौtau api svau iva sutauони тоже, как свои сыны
संस्कार्यौ इति निश्चयःsaṃskāryau iti niścayaḥда обрядятся — таково решение
क्षेत्रजः वा अपि अपसदःkṣetrajaḥ vā api apasadaḥполевой ли, или апасада
ये अध्यूढाः तेषुye adhyūḍhāḥ teṣuкоторые адхьюдха, средь них
च अपि अथca api athaи также
आत्मवत् वै प्रयुञ्जीरन्ātmavat vai prayuñjīranкак (со) своими да совершают
संस्कारं ब्राह्मणादयःsaṃskāraṃ brāhmaṇādayaḥобряд брахманы и прочие
धर्मशास्त्रेषु वर्णानांdharmaśāstreṣu varṇānāṃв дхарма-шастрах варн
निश्चयः अयं प्रदृश्यतेniścayaḥ ayaṃ pradṛśyateрешение это видится
एतत् ते सर्वम् आख्यातंetat te sarvam ākhyātaṃэто тебе всё поведано
किं भूयः श्रोतुम् इच्छसिkiṃ bhūyaḥ śrotum icchasiчто ещё слышать желаешь?
Translation

«Покинутый родителями кто к одноварновому попадает, — по той готре-варне его да творит обряд, о неколебимый. И даваема же дева да будет той варною, о Юдхиштхира; для обряда — материнская готра, при определении по материнской варне. Канина и адхьюдха-рождённый знаемы как „сыны-изъяны“; они тоже, как свои сыны, да обрядятся — таково решение. Полевой ли, или апасада, которые адхьюдха, средь них — как со своими да совершают обряд брахманы и прочие. В дхарма-шастрах варн решение это видится; это тебе всё поведано — что ещё слышать желаешь?»

Version

5314a3eb4122 · published Jun 20, 2026, 11:00:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with