युधिष्ठिर उवाच
दर्शने कीदृशः स्नेहः संवासे च पितामह ॥
महाभाग्यं गवां चैव तन् मे ब्रूहि पितामह ॥
भीष्म उवाच
हन्त ते कथयिष्यामि पुरावृत्तं महाद्युते ॥
नहुषस्य च संवादं महर्षेश् च्यवनस्य च ॥
पुरा महर्षिश् च्यवनो भार्गवो भरतर्षभ ॥
उदवासकृतारम्भो बभूव सुमहाव्रतः ॥
निहत्य मानं क्रोधं च प्रहर्षं शोकम् एव च ॥
वर्षाणि द्वादश मुनिर् जलवासे धृतव्रतः ॥
आदधत् सर्वभूतेषु विस्रम्भं परमं शुभम् ॥
जलेचरेषु सत्त्वेषु शीतरश्मिर् इव प्रभुः ॥
yudhiṣṭhira uvāca
darśane kīdṛśaḥ snehaḥ saṃvāse ca pitāmaha ||
mahābhāgyaṃ gavāṃ caiva tan me brūhi pitāmaha ||
bhīṣma uvāca
hanta te kathayiṣyāmi purāvṛttaṃ mahādyute ||
nahuṣasya ca saṃvādaṃ maharṣeś cyavanasya ca ||
purā maharṣiś cyavano bhārgavo bharatarṣabha ||
udavāsakṛtārambho babhūva sumahāvrataḥ ||
nihatya mānaṃ krodhaṃ ca praharṣaṃ śokam eva ca ||
varṣāṇi dvādaśa munir jalavāse dhṛtavrataḥ ||
ādadhat sarvabhūteṣu visrambhaṃ paramaṃ śubham ||
jalecareṣu sattveṣu śītaraśmir iva prabhuḥ ||
Юдхиштхира сказал: «В лицезрении какова приязнь, и в сожительстве, о дед, и великое достоинство коров — то мне скажи, о дед». Бхишма сказал: «Что ж, тебе поведаю былое, о многосиятельный, — Нахуши беседу и махариши Чьяваны. Некогда махариши Чьявана, Бхаргава, о бык Бхаратов, водное житие предпринявший, был великообетный. Убив гордость и гнев, ликование и скорбь, двенадцать лет мудрец в водном житии, твёрдый в обете. Вселял во всех существах доверие высшее, благое, в водных тварях, как прохладнолучий месяц владыка».
88ae4a011c44 · published Jun 20, 2026, 11:05:00 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Юдхиштхира спрашивает о приязни, рождаемой лицезрением и совместною жизнью, и о величии коров; Бхишма зачинает повесть о Чьяване. Знаменательно, чем стяжал мудрец своё дивное единение с тварями: «убив гордость, гнев, ликование и скорбь» — обуздав страсти, он сделался прохладен и кроток, «как месяц», и оттого «вселял во все существа высшее доверие». Так являет себя плод ненасилия и бесстрастия: где умолкли в сердце волнения, там и всякая тварь чует безопасность и льнёт без страха. Покорённые страсти рождают всеобщее доверие.