Mahabharata
The mace-fight: the Vṛṣṇis destroy one another16.4.15-18
15743 / 15823
Mahabharata · 16.4.15-18
Devanāgarī

कृष्णस्य संनिधौ रामः सहितः कृतवर्मणा ॥
अपिबद् युयुधानश् च गदो बभ्रुस् तथैव च ॥
ततः परिषदो मध्ये युयुधानो मदोत्कटः ॥
अब्रवीत् कृतवर्माणम् अवहस्यावमन्य च ॥
कः क्षत्रियो मन्यमानः सुप्तान् हन्यान् मृतान् इव ॥
न तन् मृष्यन्ति हार्दिक्य यादवा यत् त्वया कृतम् ॥
इत्य् उक्ते युयुधानेन पूजयाम् आस तद् वचः ॥
प्रद्युम्नो रथिनां श्रेष्ठो हार्दिक्यम् अवमन्य च ॥

Transliteration (IAST)

kṛṣṇasya saṃnidhau rāmaḥ sahitaḥ kṛtavarmaṇā ||
apibad yuyudhānaś ca gado babhrus tathaiva ca ||
tataḥ pariṣado madhye yuyudhāno madotkaṭaḥ ||
abravīt kṛtavarmāṇam avahasyāvamanya ca ||
kaḥ kṣatriyo manyamānaḥ suptān hanyān mṛtān iva ||
na tan mṛṣyanti hārdikya yādavā yat tvayā kṛtam ||
ity ukte yuyudhānena pūjayām āsa tad vacaḥ ||
pradyumno rathināṃ śreṣṭho hārdikyam avamanya ca ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
कृष्णस्य संनिधौ रामःkṛṣṇasya saṃnidhau rāmaḥbeside Krishna, Rāma
सहितः कृतवर्मणाsahitaḥ kṛtavarmaṇātogether with Kṛtavarmā
अपिबद् युयुधानश् चapibad yuyudhānaś cadrank, and Yuyudhāna
गदो बभ्रुस् तथैव चgado babhrus tathaiva caGada, Babhru also
ततः परिषदो मध्येtataḥ pariṣado madhyethen in the midst of the assembly
युयुधानो मदोत्कटःyuyudhāno madotkaṭaḥYuyudhāna, intoxicated
अब्रवीत् कृतवर्माणम्abravīt kṛtavarmāṇamsaid to Kṛtavarmā
अवहस्यावमन्य चavahasyāvamanya camocking and despising
कः क्षत्रियो मन्यमानःkaḥ kṣatriyo manyamānaḥwhat kṣatriya, thinking himself such
सुप्तान् हन्यान् मृतान् इवsuptān hanyān mṛtān ivathe sleeping would slay, as if dead
न तन् मृष्यन्ति हार्दिक्यna tan mṛṣyanti hārdikyathey do not forgive that, O Hārdikya
यादवा यत् त्वया कृतम्yādavā yat tvayā kṛtamthe Yādavas, what was done by you
इत्य् उक्ते युयुधानेनity ukte yuyudhānenawhen thus spoke Yuyudhāna
पूजयाम् आस तद् वचःpūjayām āsa tad vacaḥapproved that speech
प्रद्युम्नो रथिनां श्रेष्ठःpradyumno rathināṃ śreṣṭhaḥPradyumna, best among chariot-warriors
हार्दिक्यम् अवमन्य चhārdikyam avamanya caand Hārdikya having scorned
Translation

Beside Krishna, Rāma drank together with Kṛtavarmā, and Yuyudhāna, Gada, and Babhru as well. Then, in the midst of the assembly, the intoxicated Yuyudhāna spoke to Kṛtavarmā with mockery and contempt: "What kṣatriya worthy of the name would slay the sleeping as if they were dead? The Yādavas do not forgive what you have done, O Hārdikya." When Yuyudhāna had so spoken, Pradyumna, foremost among chariot-warriors, approved those words and likewise scorned Hārdikya.

Version

c8eec102c6ae · published Jun 21, 2026, 1:15:00 AM UTC

Available inRUEN

Page between verses with