Sanaka
तृतीयवर्षे चौलं च पंचमे षष्टसम्मिते ॥ सत्पमे चाष्टमे वापि कुर्याद् गृह्योक्तमार्गतः
दैवयोगादतिक्रांते गर्भाधानादिकर्मणि ॥ कर्तव्यः पादकृच्छ्रो वै चौले त्वर्द्धं प्रकल्पयेत्
गर्भाष्टमेऽष्टमे वाब्दे बटुकस्योपनायनम् ॥ आषोडशाब्दपर्यंतं गौणं कालमुशंति च
गर्भैकादशमेऽब्दे तु राजन्यस्योपनायनम् ॥ आद्वाविंशाब्दपर्यंतं कालमाहुर्विपश्चितः
वैश्वोपनयनं प्रोक्तं गर्भाद्द्वादशमे तथा ॥ चतुर्विंशाब्दपर्यंतं गौणमाहुर्मनीषिणः
एतत्कालावधेर्यस्य द्विजस्यातिक्रमो भवेत् ॥ सावित्रीपतितं विद्यात्तं तु नैवालपेत्कदा
द्विजोपनयने विप्र मुख्यकालव्यतिक्रमे ॥ द्वादशाब्दं चरेत्कृच्छ्रं पश्चाज्चांद्रायणं तथा ॥ सांतपनद्वयं चैव कृत्वा कर्म समाचरेत्
अन्यथा पतितं विद्यात्कर्त्तापि ब्रह्महा भवेत् ॥ र्मौजी विप्रस्य विज्ञेया धनुर्ज्या क्षत्त्रियस्य तु
tṛtīyavarṣe caulaṃ ca paṃcame ṣaṣṭasammite || satpame cāṣṭame vāpi kuryād gṛhyoktamārgataḥ
daivayogādatikrāṃte garbhādhānādikarmaṇi || kartavyaḥ pādakṛcchro vai caule tvarddhaṃ prakalpayet
garbhāṣṭame'ṣṭame vābde baṭukasyopanāyanam || āṣoḍaśābdaparyaṃtaṃ gauṇaṃ kālamuśaṃti ca
garbhaikādaśame'bde tu rājanyasyopanāyanam || ādvāviṃśābdaparyaṃtaṃ kālamāhurvipaścitaḥ
vaiśvopanayanaṃ proktaṃ garbhāddvādaśame tathā || caturviṃśābdaparyaṃtaṃ gauṇamāhurmanīṣiṇaḥ
etatkālāvadheryasya dvijasyātikramo bhavet || sāvitrīpatitaṃ vidyāttaṃ tu naivālapetkadā
dvijopanayane vipra mukhyakālavyatikrame || dvādaśābdaṃ caretkṛcchraṃ paścājcāṃdrāyaṇaṃ tathā || sāṃtapanadvayaṃ caiva kṛtvā karma samācaret
anyathā patitaṃ vidyātkarttāpi brahmahā bhavet || rmaujī viprasya vijñeyā dhanurjyā kṣattriyasya tu
«На третий год постриг, или на пятый, или на шестой считая, или на седьмой, или на восьмой да творит он по пути, сказанному домашним уставом. Если стечением судьбы упущен обряд, начиная с зачатия, — должна быть творима четверть криччхры; а при постриге да устроит он половину. На восьмой от зачатия или на восьмой год — посвящение отрока; до шестнадцатого года называют время второстепенным. На одиннадцатый же от зачатия год — посвящение кшатрия; до двадцать второго года мудрые называют время. Посвящение вайшьи названо на двенадцатый от зачатия, так же; до двадцать четвёртого года мудрые называют второстепенным. У какого дваждырождённого предел этого времени будет преступлен, — того да знают отпавшим от Савитри и никогда да не заговаривают с ним. При упущении главного времени посвящения дваждырождённого, о брахман, двенадцать лет да совершает он криччхру, затем чандраяну, а также дважды сантапану — и, совершив, да соблюдёт обряд. Иначе да знают его падшим, и совершающий обряд да будет убийцею брахмана. Пояс из мунджи должен быть знаем у брахмана, а тетива лука — у кшатрия».
4d5ef440cd6c · published Sep 4, 2026, 11:30:32 PM UTC
Available inRUPage between verses with
Сроки даны не точкою, а вилкою: с восьмого года до шестнадцатого, и пропущенное поправимо покаянием. Порядок оставляет место человеческой неисправности.
Но тут же — «никогда да не заговаривают с ним». За опоздание с обрядом человека выключают из разговора, и это уже не воспитание, а изгнание.
Знак посвящения у каждого свой: брахману пояс из травы, кшатрию тетива лука. Ремесло входит в обряд.