Nārada Purāṇa
The greatness of Kārtavīrya, his mantras and his lamp76.73-84
822 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 76.73-84

Sanat-kumāra

Devanāgarī

आज्ये पलसहस्रे तु पात्रं शतपलं स्मृतम् ॥ आज्येऽयुतपले पात्रं पलपंचशता स्मृतम्
पंचसप्ततिसंख्ये तु पात्रं षष्टिपलं स्मृतम् ॥ त्रिसाहस्री घृतपले शर्करापलभाजनम्
द्विसाहख्त्र्यां द्विशतमितं च भाजनमिष्यते ॥ शतेऽक्षिचरसंश्यातमेवमन्यत्र कल्पयेत्
नित्यदीपे वह्निपलं पात्रमाज्यं पलं स्मृतम् ॥ एवं पात्रं प्रतिष्ठाप्य वर्तीः सूत्रोत्थिताः क्षिपेत्
एका तिस्रोऽथवा पंचसप्ताद्या विषमा अपि ॥ तिथिमानादासहस्रं तंतुसंख्या विनिर्मिता
गोघृतं प्रक्षिपेत्तत्र शुद्धवस्त्रविशोधितम् ॥ सहस्रपलसंख्यादिदशांशं कार्यगौरवात्
सुवर्णादिकृतां रम्यां शलाकां षोडशांगुलाम् ॥ तदर्द्धां वा तदर्द्धां वा सूक्ष्माग्रां स्थूलमूलिकाम्
विमुंचेद्दक्षिणे पात्रमध्ये चाग्रे कृताग्रिकाम् ॥ पात्रदक्षिणदिग्देशे मुक्त्वां गुलचतुष्टयम्
अधोग्रां दक्षिणाधारां निखनेच्छुरिकां शुभाम् ॥ दीपं प्रज्वालयेत्तत्र गणेशस्मृतिपूर्वकम्
दीपात्पूर्वत्र दिग्भागे सर्वतोभद्रमंडले ॥ तंडुलाष्टदले वापि विधिवत्स्थापयेद्धूटम्
तत्रावाह्य नृपाधीशं पूजयेत्पूर्ववत्सुधीः ॥ जलाक्षतान्समादाय दीपं संकल्पयेत्ततः
दीपसंकल्पमंत्रोऽयं कथ्यते द्वीषुभूमितः ॥ प्रणवः पाशमाये च शिखा कार्ताक्षराणि च

Transliteration (IAST)

ājye palasahasre tu pātraṃ śatapalaṃ smṛtam || ājye'yutapale pātraṃ palapaṃcaśatā smṛtam
paṃcasaptatisaṃkhye tu pātraṃ ṣaṣṭipalaṃ smṛtam || trisāhasrī ghṛtapale śarkarāpalabhājanam
dvisāhakhtryāṃ dviśatamitaṃ ca bhājanamiṣyate || śate'kṣicarasaṃśyātamevamanyatra kalpayet
nityadīpe vahnipalaṃ pātramājyaṃ palaṃ smṛtam || evaṃ pātraṃ pratiṣṭhāpya vartīḥ sūtrotthitāḥ kṣipet
ekā tisro'thavā paṃcasaptādyā viṣamā api || tithimānādāsahasraṃ taṃtusaṃkhyā vinirmitā
goghṛtaṃ prakṣipettatra śuddhavastraviśodhitam || sahasrapalasaṃkhyādidaśāṃśaṃ kāryagauravāt
suvarṇādikṛtāṃ ramyāṃ śalākāṃ ṣoḍaśāṃgulām || tadarddhāṃ vā tadarddhāṃ vā sūkṣmāgrāṃ sthūlamūlikām
vimuṃceddakṣiṇe pātramadhye cāgre kṛtāgrikām || pātradakṣiṇadigdeśe muktvāṃ gulacatuṣṭayam
adhogrāṃ dakṣiṇādhārāṃ nikhanecchurikāṃ śubhām || dīpaṃ prajvālayettatra gaṇeśasmṛtipūrvakam
dīpātpūrvatra digbhāge sarvatobhadramaṃḍale || taṃḍulāṣṭadale vāpi vidhivatsthāpayeddhūṭam
tatrāvāhya nṛpādhīśaṃ pūjayetpūrvavatsudhīḥ || jalākṣatānsamādāya dīpaṃ saṃkalpayettataḥ
dīpasaṃkalpamaṃtro'yaṃ kathyate dvīṣubhūmitaḥ || praṇavaḥ pāśamāye ca śikhā kārtākṣarāṇi ca

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
आज्येājyeпри топлёном масле
पलसहस्रेpalasahasreв тысячу «пал»
तुtuже
पात्रंpātraṃсосуд
शतपलंśatapalaṃв сто «пал»
स्मृतम्smṛtamсчитается
आज्येऽयुतपलेājye'yutapaleпри масле в десять тысяч «пал»
पात्रंpātraṃсосуд
पलपंचशताpalapaṃcaśatāв пятьсот «пал»
स्मृतम्smṛtamсчитается
पंचसप्ततिसंख्येpaṃcasaptatisaṃkhyeпри числе семьдесят пять
तुtuже
पात्रंpātraṃсосуд
षष्टिपलंṣaṣṭipalaṃв шестьдесят «пал»
स्मृतम्smṛtamсчитается
त्रिसाहस्रीtrisāhasrīтри тысячи
घृतपलेghṛtapaleпри «палах» масла
शर्करापलभाजनम्śarkarāpalabhājanamсосуд в «палу» сахара
द्विसाहख्त्र्यांdvisāhakhtryāṃпри двух тысячах
द्विशतमितंdviśatamitaṃмерою в двести
caи
भाजनमिष्यतेbhājanamiṣyateсосуд признаётся
शतेऽक्षिचरसंश्यातमेवमन्यत्रśate'kṣicarasaṃśyātamevamanyatraпри сотне — исчисленный двадцатью; так и в ином
कल्पयेत्kalpayetда устроит
नित्यदीपेnityadīpeпри постоянном светильнике
वह्निपलंvahnipalaṃтри «палы»
पात्रमाज्यंpātramājyaṃсосуд; масла
पलंpalaṃ«пала»
स्मृतम्smṛtamсчитается
एवंevaṃтак
पात्रंpātraṃсосуд
प्रतिष्ठाप्यpratiṣṭhāpyaустановив
वर्तीःvartīḥфитили
सूत्रोत्थिताःsūtrotthitāḥиз нитей
क्षिपेत्kṣipetда положит
एकाekāодин
तिस्रोऽथवाtisro'thavāили три
पंचसप्ताद्याpaṃcasaptādyāпять, семь и далее
विषमाviṣamāнечётные
अपिapiтакже
तिथिमानादासहस्रंtithimānādāsahasraṃот числа лунных дней до тысячи
तंतुसंख्याtaṃtusaṃkhyāчисло нитей
विनिर्मिताvinirmitāустроено
गोघृतंgoghṛtaṃкоровье топлёное масло
प्रक्षिपेत्तत्रprakṣipettatraда положит туда
शुद्धवस्त्रविशोधितम्śuddhavastraviśodhitamочищенное чистою тканью
सहस्रपलसंख्यादिदशांशंsahasrapalasaṃkhyādidaśāṃśaṃдесятая часть от тысячи «пал» и прочего
कार्यगौरवात्kāryagauravātпо важности дела
सुवर्णादिकृतांsuvarṇādikṛtāṃсделанную из золота и прочего
रम्यांramyāṃпрекрасную
शलाकांśalākāṃпалочку
षोडशांगुलाम्ṣoḍaśāṃgulāmв шестнадцать пальцев
तदर्द्धांtadarddhāṃили вполовину
वाили
तदर्द्धांtadarddhāṃили вполовину того
वाили
सूक्ष्माग्रांsūkṣmāgrāṃс тонким концом
स्थूलमूलिकाम्sthūlamūlikāmс толстым основанием
विमुंचेद्दक्षिणेvimuṃceddakṣiṇeда оставит справа
पात्रमध्येpātramadhyeпосреди сосуда
चाग्रेcāgreи впереди
कृताग्रिकाम्kṛtāgrikāmс сделанным остриём
पात्रदक्षिणदिग्देशेpātradakṣiṇadigdeśeна южной стороне от сосуда
मुक्त्वांmuktvāṃотступив
गुलचतुष्टयम्gulacatuṣṭayamчетыре пальца
अधोग्रांadhogrāṃостриём вниз
दक्षिणाधारांdakṣiṇādhārāṃс южным основанием
निखनेच्छुरिकांnikhanecchurikāṃда воткнёт нож
शुभाम्śubhāmблагой
दीपंdīpaṃсветильник
प्रज्वालयेत्तत्रprajvālayettatraда зажжёт там
गणेशस्मृतिपूर्वकम्gaṇeśasmṛtipūrvakamпомянув сперва Ганешу
दीपात्पूर्वत्रdīpātpūrvatraк востоку от светильника
दिग्भागेdigbhāgeв стороне
सर्वतोभद्रमंडलेsarvatobhadramaṃḍaleна мандале «сарватобхадра»
तंडुलाष्टदलेtaṃḍulāṣṭadaleна восьмилепестковом из риса
वापिvāpiили же
विधिवत्स्थापयेद्धूटम्vidhivatsthāpayeddhūṭamпо обряду да поставит сосуд
तत्रावाह्यtatrāvāhyaпризвав туда
नृपाधीशंnṛpādhīśaṃвладыку царей
पूजयेत्पूर्ववत्सुधीःpūjayetpūrvavatsudhīḥда почтит, как прежде, разумный
जलाक्षतान्समादायjalākṣatānsamādāyaвзяв воду и зёрна
दीपंdīpaṃсветильник
संकल्पयेत्ततःsaṃkalpayettataḥда посвятит затем
दीपसंकल्पमंत्रोऽयंdīpasaṃkalpamaṃtro'yaṃэта мантра посвящения светильника
कथ्यतेkathyateизлагается
द्वीषुभूमितःdvīṣubhūmitaḥимеющая пятьдесят два слога
प्रणवःpraṇavaḥпранава
पाशमायेpāśamāyeпетля и «майя»
caи
शिखाśikhā«шикха»
कार्ताक्षराणिkārtākṣarāṇiслоги «карта»
caи
Translation

«При топлёном масле в тысячу «пал» сосуд считается в сто «пал»; при масле в десять тысяч «пал» сосуд считается в пятьсот «пал»; при числе семьдесят пять сосуд считается в шестьдесят «пал»; при трёх тысячах «пал» масла — сосуд в «палу» сахара; при двух тысячах признаётся сосуд мерою в двести; при сотне — исчисленный двадцатью; так и в ином да устроит. При постоянном светильнике сосуд — три «палы», масла считается «пала». Так установив сосуд, да положит фитили из нитей: один, или три, пять, семь и далее, также нечётные; число нитей устроено от числа лунных дней до тысячи. Да положит туда коровье топлёное масло, очищенное чистою тканью, — десятую часть от тысячи «пал» и прочего, по важности дела. Прекрасную палочку, сделанную из золота и прочего, в шестнадцать пальцев, или вполовину, или вполовину того, с тонким концом и толстым основанием, да оставит он справа посреди сосуда и впереди, с сделанным остриём. На южной стороне от сосуда, отступив четыре пальца, да воткнёт он благой нож остриём вниз, с южным основанием. Да зажжёт там светильник, помянув сперва Ганешу. К востоку от светильника, в стороне, на мандале «сарватобхадра» или на восьмилепестковом из риса, по обряду да поставит сосуд; призвав туда владыку царей, да почтит его, как прежде, разумный. Взяв воду и зёрна, да посвятит затем светильник. Излагается эта мантра посвящения светильника, имеющая пятьдесят два слога: пранава, петля и «майя», «шикха», слоги «карта»...»

Version

b8debb1f5063 · published Sep 5, 2026, 11:42:09 AM UTC

Available inRU

Page between verses with