Nārada Purāṇa
The dvādaśī vows of the twelve months121.70-81
1154 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 121.70-81

Sanātana

Devanāgarī

एकादश्यां सोपवासः समभ्यर्च्य विधानतः ॥ सौवर्णीं प्रतिमां विष्णोर्निशायां जागरं चरेत्
सुमंगलैर्गीतवाद्यैः स्तोत्रपाठैर्जपादिभिः ॥ ततः प्रभाते द्वादश्यां तिलपात्रोपरि स्थिताम्
अंबुपूर्णे घटे न्यस्य पूजयेदुपचारकैः ॥ ततोऽग्निं नवमुत्पाद्य काष्ठसंघर्षणादिभिः
तं समभ्यर्च्य विधिवदेकैकां पिंडिकां सुधीः ॥ होमयेत्सतिलाज्यां च द्वादशाक्षरविद्यया
वैष्णव्याथ च पूरणां च शतमष्टोत्तर ततः ॥ भोजयेत्पायसैर्विप्रान्प्रीत्या सुस्निग्धमानसः
सहितां च घटेनैव प्रतिमां गुरवऽपेयेत् ॥ विप्रेभ्यो दक्षिणां शक्त्या दत्वा नत्वा विसर्जयेत् ॥ नरो वा यदि वा नारी व्रतं कृत्वैवमादरात्
लभते रूपसौभाग्यं नात्र कार्या विचारणा ॥ सहस्ये शुक्लपक्षे तु सुजन्मद्वादशीव्रतम्
स्नात्वा विधानेन गृह्णोयाद्वार्षिकव्रतम् ॥ पीत्वा गश्रृंगवार्यादौ तां च कृत्वा प्रदक्षिणम्
प्रतिमासं ततः शुक्लेद्वादश्यां दानमाचरेत् ॥ घृतप्रस्थं तच्चतुष्कं क्रमाद्वीहेर्यवस्य च
द्विरक्तिकं हेम तिलाढकार्द्धं पयसां घटम् ॥ रौप्यस्य माषमेकं च तृप्तिकृन्मिष्टपक्वकम्
छत्रं माषार्धहेम्नश्च प्रस्थं फाणितमुत्तमम् ॥ चंदनं पलिकं वस्त्रं पंचहस्तोन्मितं तनुम्
एवं तु मासिकं दानं कृत्वा प्राश्य यथाक्रमम् ॥ गोमूत्रं जलमाज्यं वा पक्त्वा शाकं चतुर्विधम्

Transliteration (IAST)

ekādaśyāṃ sopavāsaḥ samabhyarcya vidhānataḥ || sauvarṇīṃ pratimāṃ viṣṇorniśāyāṃ jāgaraṃ caret
sumaṃgalairgītavādyaiḥ stotrapāṭhairjapādibhiḥ || tataḥ prabhāte dvādaśyāṃ tilapātropari sthitām
aṃbupūrṇe ghaṭe nyasya pūjayedupacārakaiḥ || tato'gniṃ navamutpādya kāṣṭhasaṃgharṣaṇādibhiḥ
taṃ samabhyarcya vidhivadekaikāṃ piṃḍikāṃ sudhīḥ || homayetsatilājyāṃ ca dvādaśākṣaravidyayā
vaiṣṇavyātha ca pūraṇāṃ ca śatamaṣṭottara tataḥ || bhojayetpāyasairviprānprītyā susnigdhamānasaḥ
sahitāṃ ca ghaṭenaiva pratimāṃ gurava'peyet || viprebhyo dakṣiṇāṃ śaktyā datvā natvā visarjayet || naro vā yadi vā nārī vrataṃ kṛtvaivamādarāt
labhate rūpasaubhāgyaṃ nātra kāryā vicāraṇā || sahasye śuklapakṣe tu sujanmadvādaśīvratam
snātvā vidhānena gṛhṇoyādvārṣikavratam || pītvā gaśrṛṃgavāryādau tāṃ ca kṛtvā pradakṣiṇam
pratimāsaṃ tataḥ śukledvādaśyāṃ dānamācaret || ghṛtaprasthaṃ taccatuṣkaṃ kramādvīheryavasya ca
dviraktikaṃ hema tilāḍhakārddhaṃ payasāṃ ghaṭam || raupyasya māṣamekaṃ ca tṛptikṛnmiṣṭapakvakam
chatraṃ māṣārdhahemnaśca prasthaṃ phāṇitamuttamam || caṃdanaṃ palikaṃ vastraṃ paṃcahastonmitaṃ tanum
evaṃ tu māsikaṃ dānaṃ kṛtvā prāśya yathākramam || gomūtraṃ jalamājyaṃ vā paktvā śākaṃ caturvidham

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एकादश्यांekādaśyāṃв экадаши
सोपवासःsopavāsaḥпостящийся
समभ्यर्च्यsamabhyarcyaпочтив
विधानतःvidhānataḥпо уставу
सौवर्णींsauvarṇīṃзолотое
प्रतिमांpratimāṃизваяние
विष्णोर्निशायांviṣṇorniśāyāṃВишну; ночью
जागरंjāgaraṃбдение
चरेत्caretпусть совершит
सुमंगलैर्गीतवाद्यैःsumaṃgalairgītavādyaiḥвесьма благими пением и музыкой
स्तोत्रपाठैर्जपादिभिःstotrapāṭhairjapādibhiḥчтениями гимнов, джапой и прочим
ततःtataḥзатем
प्रभातेprabhāteна рассвете
द्वादश्यांdvādaśyāṃв двадаши
तिलपात्रोपरिtilapātropariна сосуде с кунжутом
स्थिताम्sthitāmстоящее
अंबुपूर्णेaṃbupūrṇeводою полный
घटेghaṭeв кувшин
न्यस्यnyasyaпоставив
पूजयेदुपचारकैःpūjayedupacārakaiḥпусть почитает услугами
ततोऽग्निंtato'gniṃзатем огонь
नवमुत्पाद्यnavamutpādyaновый произведя
काष्ठसंघर्षणादिभिःkāṣṭhasaṃgharṣaṇādibhiḥтрением дерева и прочим
तंtaṃего
समभ्यर्च्यsamabhyarcyaпочтив
विधिवदेकैकांvidhivadekaikāṃпо уставу; каждый
पिंडिकांpiṃḍikāṃкомок
सुधीःsudhīḥмудрый
होमयेत्सतिलाज्यांhomayetsatilājyāṃпусть приносит с кунжутом и маслом
caи
द्वादशाक्षरविद्ययाdvādaśākṣaravidyayāдвенадцатисложною видьей
वैष्णव्याथvaiṣṇavyāthaвишнуитской затем
caи
पूरणांpūraṇāṃполное
caи
शतमष्टोत्तरśatamaṣṭottaraсто восемь
ततःtataḥзатем
भोजयेत्पायसैर्विप्रान्प्रीत्याbhojayetpāyasairviprānprītyāпусть накормит молочною кашей брахманов с любовью
सुस्निग्धमानसःsusnigdhamānasaḥс весьма мягким сердцем
सहितांsahitāṃвместе
caи
घटेनैवghaṭenaivaименно с кувшином
प्रतिमांpratimāṃизваяние
गुरवऽपेयेत्gurava'peyetнаставнику пусть отдаст
विप्रेभ्योviprebhyoбрахманам
दक्षिणांdakṣiṇāṃдакшину
शक्त्याśaktyāпо силам
दत्वाdatvāдав
नत्वाnatvāпоклонившись
विसर्जयेत्visarjayetпусть отпустит
नरोnaroмужчина
वाили
यदिyadiесли
वाили
नारीnārīженщина
व्रतंvrataṃобет
कृत्वैवमादरात्kṛtvaivamādarātсовершив так, с почтением
लभतेlabhateобретает
रूपसौभाग्यंrūpasaubhāgyaṃкрасоту и благоденствие
नात्रnātraздесь не
कार्याkāryāдолжно делать
विचारणाvicāraṇāраздумья
सहस्येsahasyeв сахасье
शुक्लपक्षेśuklapakṣeв светлой половине
तुtuже
सुजन्मद्वादशीव्रतम्sujanmadvādaśīvratamобет Суджанма-двадаши
स्नात्वाsnātvāомывшись
विधानेनvidhānenaпо уставу
गृह्णोयाद्वार्षिकव्रतम्gṛhṇoyādvārṣikavratamпусть примет годовой обет
पीत्वाpītvāиспив
गश्रृंगवार्यादौgaśrṛṃgavāryādauводы с коровьих рогов и прочего
तांtāṃеё
caи
कृत्वाkṛtvāсовершив
प्रदक्षिणम्pradakṣiṇamобход посолонь
प्रतिमासंpratimāsaṃв каждом месяце
ततःtataḥзатем
शुक्लेद्वादश्यांśukledvādaśyāṃв светлую двадаши
दानमाचरेत्dānamācaretпусть совершает даяние
घृतप्रस्थंghṛtaprasthaṃпрастху топлёного масла
तच्चतुष्कंtaccatuṣkaṃтого четверицу
क्रमाद्वीहेर्यवस्यkramādvīheryavasyaпо порядку риса и ячменя
caи
द्विरक्तिकंdviraktikaṃв две ратти
हेमhemaзолото
तिलाढकार्द्धंtilāḍhakārddhaṃполдроби кунжута
पयसांpayasāṃмолока
घटम्ghaṭamкувшин
रौप्यस्यraupyasyaсеребра
माषमेकंmāṣamekaṃодну машу
caи
तृप्तिकृन्मिष्टपक्वकम्tṛptikṛnmiṣṭapakvakamнасыщающее сладкое печенье
छत्रंchatraṃзонт
माषार्धहेम्नश्चmāṣārdhahemnaścaи полмаши золота
प्रस्थंprasthaṃпрастху
फाणितमुत्तमम्phāṇitamuttamamотменной патоки
चंदनंcaṃdanaṃсандал
पलिकंpalikaṃв палу
वस्त्रंvastraṃодежду
पंचहस्तोन्मितंpaṃcahastonmitaṃв пять локтей мерою
तनुम्tanumтонкую
एवंevaṃтак
तुtuже
मासिकंmāsikaṃмесячное
दानंdānaṃдаяние
कृत्वाkṛtvāсовершив
प्राश्यprāśyaвкусив
यथाक्रमम्yathākramamпо порядку
गोमूत्रंgomūtraṃкоровью мочу
जलमाज्यंjalamājyaṃводу, топлёное масло
वाили
पक्त्वाpaktvāсварив
शाकंśākaṃзелень
चतुर्विधम्caturvidhamчетырёх родов
Translation

«В экадаши постящийся, почтив по уставу золотое изваяние Вишну, ночью пусть совершит бдение — весьма благими пением и музыкой, чтениями гимнов, джапой и прочим. Затем на рассвете, в двадаши, поставив его, стоящее на сосуде с кунжутом, в кувшин, полный воды, пусть почитает услугами. Затем, произведя новый огонь трением дерева и прочим и почтив его по уставу, мудрый пусть приносит в него каждый комок с кунжутом и маслом, двенадцатисложною вишнуитской видьей, — и полное приношение, сто восемь. Затем пусть накормит брахманов молочною кашей с любовью, с весьма мягким сердцем; и изваяние вместе с кувшином пусть отдаст наставнику, а брахманам, дав дакшину по силам и поклонившись, пусть отпустит их. Мужчина или женщина, совершив так обет с почтением, обретает красоту и благоденствие; раздумья здесь быть не должно. В сахасье, в светлой половине, — обет Суджанма-двадаши: омывшись по уставу, пусть примет годовой обет, испив воды с коровьих рогов и прочего и совершив ей обход посолонь. Затем в каждом месяце, в светлую двадаши, пусть совершает даяние: прастху топлёного масла, того же четверицу риса и ячменя по порядку, золота в две ратти, полдроби кунжута, кувшин молока, одну машу серебра, насыщающее сладкое печенье, зонт и полмаши золота, прастху отменной патоки, сандала в палу, тонкую одежду в пять локтей мерою. Так совершив месячное даяние, вкусив по порядку коровью мочу, воду или топлёное масло, сварив зелень четырёх родов…»

Version

28c05f820495 · published Sep 5, 2026, 10:36:12 PM UTC

Available inRU

Page between verses with