Nārada Purāṇa
The resolve of Rukmāṅgada26.10-17
1314 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 26.10-17

Rājā

Devanāgarī

यास्तु शून्याः कृतास्तात मया नरकपंक्तयः ॥ जनैः पूर्णा भविष्यंति मयि भुक्ते तु ताः सुत
मास्म सीमन्तिनी पुत्र कुक्षौ संधारयेत्सुतम् ॥ समर्थो यस्तु शत्रूणां हर्षं संजनयेद्भुवि
भोजनं वासरे विष्णोरेतदेव हियाचते ॥ तन्न दास्यामि मोहिन्या याचितोऽपि सुरासुरैः
पिबेद्विषं विशेद्वह्निं निपतेत्पर्वताग्रतः ॥ आकाशभासा स्वशिरश्छिंद्यादेव वरासिना
न भोक्ष्यते हरिदिने राजा रुक्मांगदः क्षितौ ॥ रुक्मांगदेति मन्नाम प्रसिद्धं भुवनत्रये
एकादश्युपवासेन तन्मया संचितं यशः ॥ स कथं भोजनं कृत्वा नाशये स्वकृतं यशः
म्रियते यदि वा गच्छति निपतति नश्येच्च खंडशो वापि ॥ विरमति तदपि न चेतो मामकमिति मोहिनीहेतोः
परित्यजाम्येष निजं हि जीवितं लोकैः समेतः सहदारभृत्यैः ॥ न त्वेव कुर्यां मधुसूदनस्य दिने सुपुण्येऽन्ननिषेवणं हि

Transliteration (IAST)

yāstu śūnyāḥ kṛtāstāta mayā narakapaṃktayaḥ || janaiḥ pūrṇā bhaviṣyaṃti mayi bhukte tu tāḥ suta
māsma sīmantinī putra kukṣau saṃdhārayetsutam || samartho yastu śatrūṇāṃ harṣaṃ saṃjanayedbhuvi
bhojanaṃ vāsare viṣṇoretadeva hiyācate || tanna dāsyāmi mohinyā yācito'pi surāsuraiḥ
pibedviṣaṃ viśedvahniṃ nipatetparvatāgrataḥ || ākāśabhāsā svaśiraśchiṃdyādeva varāsinā
na bhokṣyate haridine rājā rukmāṃgadaḥ kṣitau || rukmāṃgadeti mannāma prasiddhaṃ bhuvanatraye
ekādaśyupavāsena tanmayā saṃcitaṃ yaśaḥ || sa kathaṃ bhojanaṃ kṛtvā nāśaye svakṛtaṃ yaśaḥ
mriyate yadi vā gacchati nipatati naśyecca khaṃḍaśo vāpi || viramati tadapi na ceto māmakamiti mohinīhetoḥ
parityajāmyeṣa nijaṃ hi jīvitaṃ lokaiḥ sametaḥ sahadārabhṛtyaiḥ || na tveva kuryāṃ madhusūdanasya dine supuṇye'nnaniṣevaṇaṃ hi

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यास्तुyāstuкоторые же
शून्याःśūnyāḥпустыми
कृतास्तातkṛtāstātaсделаны, милый
मयाmayāмною
नरकपंक्तयःnarakapaṃktayaḥряды адов
जनैःjanaiḥлюдьми
पूर्णाpūrṇāполны
भविष्यंतिbhaviṣyaṃtiстанут
मयिmayiкогда я
भुक्तेbhukteвкушу
तुtuже
ताःtāḥте
सुतsutaсын
मास्मmāsmaда не
सीमन्तिनीsīmantinīженщина
पुत्रputraсын
कुक्षौkukṣauв чреве
संधारयेत्सुतम्saṃdhārayetsutamда носит сына
समर्थोsamarthoспособный
यस्तुyastuкоторый же
शत्रूणांśatrūṇāṃврагов
हर्षंharṣaṃрадость
संजनयेद्भुविsaṃjanayedbhuviда породит на земле
भोजनंbhojanaṃвкушение
वासरेvāsareв день
विष्णोरेतदेवviṣṇoretadevaВишну — этого именно
हियाचतेhiyācateведь просит
तन्नtannaтого не
दास्यामिdāsyāmiдам
मोहिन्याmohinyāМохини
याचितोऽपिyācito'piи прошенный
सुरासुरैःsurāsuraiḥбогами и асурами
पिबेद्विषंpibedviṣaṃда выпьет яд
विशेद्वह्निंviśedvahniṃда войдёт в огонь
निपतेत्पर्वताग्रतःnipatetparvatāgrataḥда упадёт с вершины горы
आकाशभासाākāśabhāsāс небесным сиянием
स्वशिरश्छिंद्यादेवsvaśiraśchiṃdyādevaсвою голову да отсечёт именно
वरासिनाvarāsināдобрым мечом
naне
भोक्ष्यतेbhokṣyateбудет вкушать
हरिदिनेharidineв день Хари
राजाrājāцарь
रुक्मांगदःrukmāṃgadaḥРукмангада
क्षितौkṣitauна земле
रुक्मांगदेतिrukmāṃgadeti«Рукмангада» — так
मन्नामmannāmaмоё имя
प्रसिद्धंprasiddhaṃизвестно
भुवनत्रयेbhuvanatrayeв трёх мирах
एकादश्युपवासेनekādaśyupavāsenaпостом в экадаши
तन्मयाtanmayāто мною
संचितंsaṃcitaṃнакоплена
यशःyaśaḥслава
saтот
कथंkathaṃкак
भोजनंbhojanaṃвкушение
कृत्वाkṛtvāсотворив
नाशयेnāśayeпогублю
स्वकृतंsvakṛtaṃсамим созданную
यशःyaśaḥславу
म्रियतेmriyateумирает
यदिyadiесли
वाили
गच्छतिgacchatiуходит
निपततिnipatatiпадает
नश्येच्चnaśyeccaи гибнет
खंडशोkhaṃḍaśoна куски
वापिvāpiили
विरमतिviramatiостанавливается
तदपिtadapiи тогда
naне
चेतोcetoсердце
मामकमितिmāmakamitiмоё, вот
मोहिनीहेतोःmohinīhetoḥради Мохини
परित्यजाम्येषparityajāmyeṣaоставляю я эту
निजंnijaṃсобственную
हिhiведь
जीवितंjīvitaṃжизнь
लोकैःlokaiḥс людьми
समेतःsametaḥвместе
सहदारभृत्यैःsahadārabhṛtyaiḥс женою и слугами
naне
त्वेवtvevaникак
कुर्यांkuryāṃсовершу
मधुसूदनस्यmadhusūdanasyaМадхусуданы
दिनेdineв день
सुपुण्येऽन्ननिषेवणंsupuṇye'nnaniṣevaṇaṃпресвятой вкушения пищи
हिhiведь
Translation

Те ряды адов, что сделаны мною пустыми, милый, — они наполнятся людьми, если я вкушу, сын. Да не носит женщина в чреве такого сына, о сын, который, будучи способен, породит на земле радость врагов. Вкушения в день Вишну — вот чего она просит; того не дам я Мохини, даже если попросят боги и асуры. Пусть выпьет он яд, пусть войдёт в огонь, пусть упадёт с вершины горы, пусть с небесным сиянием отсечёт себе голову добрым мечом, — но не будет вкушать в день Хари царь Рукмангада на земле. «Рукмангада» — вот моё имя, известное в трёх мирах; постом в экадаши накоплена мною та слава. Как же я, совершив вкушение, погублю славу, самим же созданную? Умирает ли оно, уходит, падает, гибнет, на куски ли распадается, останавливается ли — и тогда сердце моё не таково, чтобы ради Мохини… Оставлю я эту собственную жизнь — вместе с людьми, с женою и слугами, — но никак не совершу вкушения пищи в пресвятой день Мадхусуданы».

Chapter colophon

iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīcarite ṣaḍviṃśo 'dhyāyaḥ

Version

3e248f6a9829 · published Sep 6, 2026, 1:40:59 AM UTC

Available inRU

Page between verses with