Nārada Purāṇa
The Glory of Śveta-Mādhava and Matsya-Mādhava56.59-68
1537 / 1701
LinuxTurn pages
Nārada Purāṇa · 56.59-68

Vasu

Devanāgarī

उपस्थायोर्द्धबाहुश्च तल्लिंगैभांस्करं ततः ॥ गायत्रीं पावनीं देवीं जपेदष्टोत्तरं शतम्
अन्यांश्च सोरमन्त्रान्हि जप्त्वा तिष्ठन्समाहितः ॥ कृत्वा प्रदक्षिणं सूर्यं नमस्कृत्योपविश्य च
स्वाध्यायं प्राङ्मुखः कृत्वा तर्पयेद्देवमानवान् ॥ ऋषीन्पितॄन्हि स्वीयांश्च विधिवन्नामगोत्रवित्
तोयेन तिलमिश्रेण विधिवत्सुसमाहितः ॥ श्राद्धे हवनकाले च पाणिनैकेन निर्वपेत्
तर्पणे तूभयं कुर्यादेष एव विधिः सदा ॥ अन्वारब्धेन सव्येन पाणिना दक्षिणेन तु
तृप्यतामिति सुव्यक्तं नामगोत्रेण वाग्यतः ॥ कायस्थैर्यस्तिलैर्मोहात्करोति पितृतर्पणम्
तर्पितास्तेन पितरस्त्वङ्मांसरुधिरास्थिभिः ॥ जले स्थित्वा स्थले दत्तं स्थले स्थित्वा जलेऽर्पितम्
नोपतिष्ठति तत्तोयं यद्भूम्यां न प्रतदीयते ॥ पितॄणामक्षयं स्थानं मही दत्ता विरंचिना
तस्मात्तत्रैव दातव्यं पितॄणां प्रीतिमिच्छता ॥ भूमिस्तेन समुत्पन्ना भूम्यां चैव तु संस्थितम्
भूम्यां चैव लयं यांति भूमौ दद्यात्ततो जलम् ॥ आस्तीर्य च कुशान्साग्रानावाह्य स्वस्वमन्त्रतः ॥ प्राचीनाग्रेषु वै देवान्याम्याग्रेषु तथा पितॄन्

Transliteration (IAST)

upasthāyorddhabāhuśca talliṃgaibhāṃskaraṃ tataḥ || gāyatrīṃ pāvanīṃ devīṃ japedaṣṭottaraṃ śatam
anyāṃśca soramantrānhi japtvā tiṣṭhansamāhitaḥ || kṛtvā pradakṣiṇaṃ sūryaṃ namaskṛtyopaviśya ca
svādhyāyaṃ prāṅmukhaḥ kṛtvā tarpayeddevamānavān || ṛṣīnpitṝnhi svīyāṃśca vidhivannāmagotravit
toyena tilamiśreṇa vidhivatsusamāhitaḥ || śrāddhe havanakāle ca pāṇinaikena nirvapet
tarpaṇe tūbhayaṃ kuryādeṣa eva vidhiḥ sadā || anvārabdhena savyena pāṇinā dakṣiṇena tu
tṛpyatāmiti suvyaktaṃ nāmagotreṇa vāgyataḥ || kāyasthairyastilairmohātkaroti pitṛtarpaṇam
tarpitāstena pitarastvaṅmāṃsarudhirāsthibhiḥ || jale sthitvā sthale dattaṃ sthale sthitvā jale'rpitam
nopatiṣṭhati tattoyaṃ yadbhūmyāṃ na pratadīyate || pitṝṇāmakṣayaṃ sthānaṃ mahī dattā viraṃcinā
tasmāttatraiva dātavyaṃ pitṝṇāṃ prītimicchatā || bhūmistena samutpannā bhūmyāṃ caiva tu saṃsthitam
bhūmyāṃ caiva layaṃ yāṃti bhūmau dadyāttato jalam || āstīrya ca kuśānsāgrānāvāhya svasvamantrataḥ || prācīnāgreṣu vai devānyāmyāgreṣu tathā pitṝn

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
उपस्थायोर्द्धबाहुश्चupasthāyorddhabāhuścaпредстав, с воздетыми руками
तल्लिंगैभांस्करंtalliṃgaibhāṃskaraṃтеми знаками солнце
ततःtataḥзатем
गायत्रींgāyatrīṃГаятри
पावनींpāvanīṃочищающую
देवींdevīṃбогиню
जपेदष्टोत्तरंjapedaṣṭottaraṃда повторит сто
शतम्śatamвосемь
अन्यांश्चanyāṃścaи иные
सोरमन्त्रान्हिsoramantrānhiсолнечные мантры ведь
जप्त्वाjaptvāповторив
तिष्ठन्समाहितःtiṣṭhansamāhitaḥстоя, сосредоточенный
कृत्वाkṛtvāсотворив
प्रदक्षिणंpradakṣiṇaṃобхождение
सूर्यंsūryaṃсолнцу
नमस्कृत्योपविश्यnamaskṛtyopaviśyaпоклонившись, сев
caи
स्वाध्यायंsvādhyāyaṃчтение своего
प्राङ्मुखःprāṅmukhaḥна восток обращённый
कृत्वाkṛtvāсотворив
तर्पयेद्देवमानवान्tarpayeddevamānavānда насытит богов и людей
ऋषीन्पितॄन्हिṛṣīnpitṝnhiриши и предков ведь
स्वीयांश्चsvīyāṃścaи своих
विधिवन्नामगोत्रवित्vidhivannāmagotravitпо уставу, имя и род знающий
तोयेनtoyenaводою
तिलमिश्रेणtilamiśreṇaс сезамом смешанною
विधिवत्सुसमाहितःvidhivatsusamāhitaḥпо уставу, хорошо сосредоточенный
श्राद्धेśrāddheв шраддхе
हवनकालेhavanakāleво время возлияния
caи
पाणिनैकेनpāṇinaikenaодною рукою
निर्वपेत्nirvapetда совершает
तर्पणेtarpaṇeв насыщении
तूभयंtūbhayaṃже обеими
कुर्यादेषkuryādeṣaда творит; таков
एवevaименно
विधिःvidhiḥустав
सदाsadāвсегда
अन्वारब्धेनanvārabdhenaподдерживаемою
सव्येनsavyenaлевою
पाणिनाpāṇināрукою
दक्षिणेनdakṣiṇenaправою
तुtuже
तृप्यतामितिtṛpyatāmiti«да насытятся», так
सुव्यक्तंsuvyaktaṃвесьма внятно
नामगोत्रेणnāmagotreṇaпо имени и роду
वाग्यतःvāgyataḥречь обуздавший
कायस्थैर्यस्तिलैर्मोहात्करोतिkāyasthairyastilairmohātkarotiтелом удерживаемыми сезамами по мороку творит
पितृतर्पणम्pitṛtarpaṇamнасыщение предков
तर्पितास्तेनtarpitāstenaнасыщены тем
पितरस्त्वङ्मांसरुधिरास्थिभिःpitarastvaṅmāṃsarudhirāsthibhiḥпредки кожею, мясом, кровью и костями
जलेjaleв воде
स्थित्वाsthitvāстоя
स्थलेsthaleна суше
दत्तंdattaṃданное
स्थलेsthaleна суше
स्थित्वाsthitvāстоя
जलेऽर्पितम्jale'rpitamв воде поднесённое
नोपतिष्ठतिnopatiṣṭhatiне доходит
तत्तोयंtattoyaṃта вода
यद्भूम्यांyadbhūmyāṃчто на землю
naне
प्रतदीयतेpratadīyateне подаётся
पितॄणामक्षयंpitṝṇāmakṣayaṃпредков нетленное
स्थानंsthānaṃместо
महीmahīземля
दत्ताdattāдана
विरंचिनाviraṃcināВиринчи
तस्मात्तत्रैवtasmāttatraivaпотому там же
दातव्यंdātavyaṃдолжно быть подано
पितॄणांpitṝṇāṃпредков
प्रीतिमिच्छताprītimicchatāрадости желающим
भूमिस्तेनbhūmistenaземля тем
समुत्पन्नाsamutpannāпорождена
भूम्यांbhūmyāṃна земле
चैवcaivaи
तुtuже
संस्थितम्saṃsthitamутверждено
भूम्यांbhūmyāṃв земле
चैवcaivaи
लयंlayaṃк растворению
यांतिyāṃtiидут
भूमौbhūmauна землю
दद्यात्ततोdadyāttatoда подаст затем
जलम्jalamводу
आस्तीर्यāstīryaразостлав
caи
कुशान्साग्रानावाह्यkuśānsāgrānāvāhyaкуши с концами, призвав
स्वस्वमन्त्रतःsvasvamantrataḥкаждого своею мантрою
प्राचीनाग्रेषुprācīnāgreṣuна обращённых к востоку
वैvaiведь
देवान्याम्याग्रेषुdevānyāmyāgreṣuбогов; на обращённых к югу
तथाtathāтакже
पितॄन्pitṝnпредков
Translation

представ с воздетыми руками, теми знаками почтив солнце, да повторит он сто восемь раз очищающую богиню Гаятри. И, повторив иные солнечные мантры, стоя, сосредоточенный, сотворив обхождение, поклонившись солнцу и сев, обращённый на восток, сотворив чтение своего писания, да насытит он богов и людей, риши и предков, и своих — по уставу, зная имя и род, — водою, смешанною с сезамом, по уставу, хорошо сосредоточенный. В шраддхе и во время возлияния да совершает он одною рукою, а в насыщении — обеими; таков всегда устав: левою рукою поддерживая, правою — «да насытятся», весьма внятно, по имени и роду, обуздав речь. Кто по мороку творит насыщение предков сезамами, удерживаемыми телом, — тем насыщены предки кожею, мясом, кровью и костями. Стоя в воде, данное на сушу, и стоя на суше, поднесённое в воду, — не доходит та вода, что не подаётся на землю. Нетленное место предков — земля, данная Виринчи; потому там же и должно быть подано желающими радости предкам. Земля тем порождена, на земле и утверждено, и в земле идёт к растворению; потому на землю да подаст он затем воду. Разостлав куши с концами и призвав каждого своею мантрою, — на обращённых к востоку богов, на обращённых к югу предков…

Chapter colophon

iti śrībṛhannāradīyapurāṇottarabhāge mohinīvasusaṃvāde puruṣottamamāhātmye ṣaṭpañcāśattamo 'dhyāyaḥ

Version

bf4329e2eac8 · published Sep 6, 2026, 4:42:46 PM UTC

Available inRU

Page between verses with