यत्त्वया सर्वमाख्यातं धर्माधर्ममनुत्तमम् । शृण्वतोऽथ मम श्रद्धा पुनरेव प्रवर्तते
देवानां लोकसंस्थानां वद सङ्ख्याः प्रकीर्तिताः । यस्य पुण्यप्रसङ्गेन येन प्राप्तं च मातले
योगगुरो प्रवक्ष्यामि तपसा यदुपार्जितम् । देवानां लोकसंस्थां च सुखभोगप्रदायकम्
धर्मभावं प्रवक्ष्यामि आयासैरर्जितं पृथक् । उपरिष्टाच्च लोकानां स्वरूपं चाप्यनुक्रमात्
तत्राष्टगुणमैश्वर्यं पार्थिवं पिशिताशिनाम् । तस्मात्सद्योगतानां च नराणां तत्समं स्मृतम्
रक्षसां षोडशगुणं पार्थिवानां च तद्विधम् । एवं निरवशेषं च यच्छेषं कुलतेजसाम्
गन्धर्वाणां च वायव्यं याक्षं च सकलं स्मृतम् । पाञ्चभौतिकमिन्द्रस्य चत्वारिंशद्गुणं महत्
yattvayā sarvamākhyātaṃ dharmādharmamanuttamam | śṛṇvato'tha mama śraddhā punareva pravartate
devānāṃ lokasaṃsthānāṃ vada saṅkhyāḥ prakīrtitāḥ | yasya puṇyaprasaṅgena yena prāptaṃ ca mātale
yogaguro pravakṣyāmi tapasā yadupārjitam | devānāṃ lokasaṃsthāṃ ca sukhabhogapradāyakam
dharmabhāvaṃ pravakṣyāmi āyāsairarjitaṃ pṛthak | upariṣṭācca lokānāṃ svarūpaṃ cāpyanukramāt
tatrāṣṭaguṇamaiśvaryaṃ pārthivaṃ piśitāśinām | tasmātsadyogatānāṃ ca narāṇāṃ tatsamaṃ smṛtam
rakṣasāṃ ṣoḍaśaguṇaṃ pārthivānāṃ ca tadvidham | evaṃ niravaśeṣaṃ ca yaccheṣaṃ kulatejasām
gandharvāṇāṃ ca vāyavyaṃ yākṣaṃ ca sakalaṃ smṛtam | pāñcabhautikamindrasya catvāriṃśadguṇaṃ mahat
«Всё, что тобою рассказано о дхарме и адхарме, — наилучшее; и вот, у слушающего вновь поднимается во мне вера. Скажи, каковы исчисленные меры обителей богов, и у кого по какому соединению заслуг что достигнуто, о Матале». — «О наставник в йоге, поведаю то, что добыто подвигом, и состояние обителей богов, дарующее счастье и наслаждение. Расскажу о существе дхармы, добываемом трудами порознь, и по порядку — об облике миров, что выше. Там у плотоядных владычество земное, о восьми свойствах; и у людей, достигших доброго соединения, оно почитается таким же. У ракшасов оно шестнадцатисвойственное, а у земных владык — того же рода; и так же во всей полноте всё прочее, что у родов, наделённых силою. У гандхарвов оно от ветра, а у якшей почитается полным; у Индры же — пятистихийное, великое, о сорока свойствах.»
769741f14204 · published Sep 3, 2026, 4:13:35 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Начата роспись владычеств по ступеням: восемь свойств, шестнадцать, сорок. Счёт этот школьный, он держится на прежних перечнях, и читать его как точную космографию не следует. Важна сама мысль: власть градуируется, а не выдаётся целиком.