युधिष्ठिर उवाच
आख्याहि मे यथातत्त्वं यथैषां तिष्ठते श्रुतम् । केन वा कारणेनैव तिष्ठन्ति लोकसम्मताः
प्रयागे निवसन्त्येते ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । कारणं तु प्रवक्ष्यामि शृणु तत्त्वं युधिष्ठिर
पञ्चयोजनविस्तीर्णं प्रयागस्य तु मण्डलम् । तिष्ठन्ति रक्षणार्थाय पापकर्मनिवारणाः
तस्मिंस्तु स्वल्पकं पापं नरके पातयिष्यति । एवं ब्रह्मा च विष्णुश्च प्रयागे स महेश्वरः
सप्तद्वीपाः समुद्राश्च पर्वताश्च महीतले । तिष्ठन्ति ध्रियमाणाश्च यावदाभूतसम्प्लवम्
ये चान्ये बहवः सर्वे तिष्ठन्ति च युधिष्ठिर । पृथिवीस्थानमारभ्य निर्मितं दैवतैस्त्रिभिः
प्रजापतेरिदं क्षेत्रं प्रयागमिति विश्रुतम् । एतत्पुण्यं पवित्रं च प्रयागं तु युधिष्ठिर
स्वराज्यं कुरु राजेन्द्र भ्रातृभिः सहितो भव
ākhyāhi me yathātattvaṃ yathaiṣāṃ tiṣṭhate śrutam | kena vā kāraṇenaiva tiṣṭhanti lokasammatāḥ
prayāge nivasantyete brahmaviṣṇumaheśvarāḥ | kāraṇaṃ tu pravakṣyāmi śṛṇu tattvaṃ yudhiṣṭhira
pañcayojanavistīrṇaṃ prayāgasya tu maṇḍalam | tiṣṭhanti rakṣaṇārthāya pāpakarmanivāraṇāḥ
tasmiṃstu svalpakaṃ pāpaṃ narake pātayiṣyati | evaṃ brahmā ca viṣṇuśca prayāge sa maheśvaraḥ
saptadvīpāḥ samudrāśca parvatāśca mahītale | tiṣṭhanti dhriyamāṇāśca yāvadābhūtasamplavam
ye cānye bahavaḥ sarve tiṣṭhanti ca yudhiṣṭhira | pṛthivīsthānamārabhya nirmitaṃ daivataistribhiḥ
prajāpateridaṃ kṣetraṃ prayāgamiti viśrutam | etatpuṇyaṃ pavitraṃ ca prayāgaṃ tu yudhiṣṭhira
svarājyaṃ kuru rājendra bhrātṛbhiḥ sahito bhava
«Поведай мне по истине, как пребывает у них услышанное [мною], и по какой причине пребывают там чтимые миром?» — «В Праяге обитают эти [трое] — Брахма, Вишну и Махешвара; причину же поведаю, слушай истину, о Юдхиштхира. Округа Праяги — в пять йоджан шириною; они пребывают там ради охраны, отвращая греховные дела: в том [месте] самый малый грех низвергнет [человека] в ад. Так [пребывают там] Брахма, и Вишну, и тот Махешвара. Семь материков, океаны и горы стоят на поверхности земли, поддерживаемые [ими], покуда не [настанет] потоп существ; и многие другие — все они пребывают [так], о Юдхиштхира. Начиная от места [самой] земли, [всё] сотворено тремя божествами. Это поле Праджапати, прославленное как Праяга; оно благое и чистое, о Юдхиштхира. Правь же своим царством, о царь царей, и будь вместе с братьями».
2d6efb87165a · published Sep 3, 2026, 4:13:41 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Здесь названа обратная сторона всего сказанного прежде: там, где заслуга даётся за шаг, «самый малый грех низвергнет в ад». Усиление работает в обе стороны, и стража стоит не для устрашения, а потому, что цена ошибки в этом месте выше. И последнее слово мудреца — не о подвиге и не о смерти в тиртхе, а «правь своим царством и будь вместе с братьями»: услышавшего отправляют жить.