Padma Purāṇa
The Story of Sukanyā5.15.1-11
2722 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 5.15.1-11
Devanāgarī

अथर्षिः स्वाश्रमं गत्वा मानव्या सह भार्यया । मुदं प्राप हताशेषातङ्को योगयुक्तया
सा मानवी तं वरमात्मनः पतिं नेत्रेण हीनं जरसा गतौजसम् । सिषेव एवं हरिमेधसोत्तमं निजेष्टदात्रीं कुलदेवतां यथा
शुश्रूषती स्वं पतिमिङ्गितज्ञा महानुभावं तपसां निधिं प्रियम् । परां मुदं प्राप सती मनोहरा शची यथा शक्रनिषेवणोद्यता
चरणौ सेवते तन्वी सर्वलक्षणलक्षिता । राजपुत्री सुन्दराङ्गी फलमूलोदकाशना
नित्यं तद्वाक्यकरणे तत्परा पूजने रता । कालक्षेमं प्रकुरुते सर्वभूतहिते रता
विसृज्य कामं दम्भं च द्वेषं लोभमघं मदम् । अप्रमत्तोद्यता नित्यं च्यवनं समतोषयत्
एवं तस्य प्रकुर्वाणा सेवां वाक्कायकर्मभिः । सहस्राब्दं महाराज सा च कामं मनस्यधात्
कदाचिद्देवभिषजावागतावाश्रमे मुनेः । स्वागतेन सुसम्भाव्य तयोः पूजां चकार सा
शर्यातिकन्याकृतपूजनार्घपाद्यादिना तोषितचित्तवृत्ती । तावूचतुः स्नेहवशेन सुन्दरौ वरं वृणीष्वेति मनोहराङ्गीम्
तुष्टौ तौ वीक्ष्य भिषजौ देवानां वरयाचने । मतिं चकार शर्यातेः पुत्री मतिमतां वरा
पत्यभिप्रायमालक्ष्य वाचमूचे नृपात्मजा । दत्तं मे चक्षुषी पत्युर्यदि तुष्टौ युवां सुरौ

Transliteration (IAST)

atharṣiḥ svāśramaṃ gatvā mānavyā saha bhāryayā | mudaṃ prāpa hatāśeṣātaṅko yogayuktayā
sā mānavī taṃ varamātmanaḥ patiṃ netreṇa hīnaṃ jarasā gataujasam | siṣeva evaṃ harimedhasottamaṃ nijeṣṭadātrīṃ kuladevatāṃ yathā
śuśrūṣatī svaṃ patimiṅgitajñā mahānubhāvaṃ tapasāṃ nidhiṃ priyam | parāṃ mudaṃ prāpa satī manoharā śacī yathā śakraniṣevaṇodyatā
caraṇau sevate tanvī sarvalakṣaṇalakṣitā | rājaputrī sundarāṅgī phalamūlodakāśanā
nityaṃ tadvākyakaraṇe tatparā pūjane ratā | kālakṣemaṃ prakurute sarvabhūtahite ratā
visṛjya kāmaṃ dambhaṃ ca dveṣaṃ lobhamaghaṃ madam | apramattodyatā nityaṃ cyavanaṃ samatoṣayat
evaṃ tasya prakurvāṇā sevāṃ vākkāyakarmabhiḥ | sahasrābdaṃ mahārāja sā ca kāmaṃ manasyadhāt
kadāciddevabhiṣajāvāgatāvāśrame muneḥ | svāgatena susambhāvya tayoḥ pūjāṃ cakāra sā
śaryātikanyākṛtapūjanārghapādyādinā toṣitacittavṛttī | tāvūcatuḥ snehavaśena sundarau varaṃ vṛṇīṣveti manoharāṅgīm
tuṣṭau tau vīkṣya bhiṣajau devānāṃ varayācane | matiṃ cakāra śaryāteḥ putrī matimatāṃ varā
patyabhiprāyamālakṣya vācamūce nṛpātmajā | dattaṃ me cakṣuṣī patyuryadi tuṣṭau yuvāṃ surau

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथathaзатем
ऋषिःṛṣiḥмудрец
स्व-आश्रमम्sva-āśramamв свою обитель
गत्वाgatvāпридя
मानव्याmānavyāс дочерью Ману
सहsahaвместе
भार्ययाbhāryayāс супругою
मुदम्mudamрадость
प्रापprāpaобрёл
हत-अशेष-आतङ्कःhata-aśeṣa-ātaṅkaḥу кого уничтожены все тревоги
योग-युक्तयाyoga-yuktayāсопряжённою с йогой
साта
मानवीmānavīдочь Ману
तम्tamтого
वरम्varamлучшего
आत्मनःātmanaḥсвоего
पतिम्patimсупруга
नेत्रेण हीनम्netreṇa hīnamлишённого зрения
जरसाjarasāстаростью
गत-ओजसम्gata-ojasamутратившего силу
सिषेवsiṣevaчтила
एवम्evamтак
हरि-मेधसाhari-medhasāс умом, [устремлённым] к Хари
उत्तमम्uttamamвысшего
निज-इष्ट-दात्रीम्nija-iṣṭa-dātrīmподательницу желанного
कुल-देवताम् यथाkula-devatām yathāкак родовое божество
शुश्रूषतीśuśrūṣatīслужащая
स्वम्svamсвоему
पतिम्patimсупругу
इङ्गित-ज्ञाiṅgita-jñāчитающая по знаку
महा-अनुभावम्mahā-anubhāvamвеликого величием
तपसाम् निधिम्tapasām nidhimвместилище подвигов
प्रियम्priyamлюбимого
पराम्parāmвысшую
मुदम्mudamрадость
सतीsatīверная
मनोहराmanoharāчарующая
शची यथाśacī yathāкак Шачи
शक्र-निषेवण-उद्यताśakra-niṣevaṇa-udyatāусердная в служении Шакре
चरणौcaraṇauстопам
सेवतेsevateслужит
तन्वीtanvīстройная
सर्व-लक्षण-लक्षिताsarva-lakṣaṇa-lakṣitāотмеченная всеми приметами
राज-पुत्रीrāja-putrīцарская дочь
सुन्दर-अङ्गीsundara-aṅgīс прекрасным телом
फल-मूल-उदक-अशनाphala-mūla-udaka-aśanāпитающаяся плодами, кореньями и водой
नित्यम्nityamпостоянно
तत्-वाक्य-करणेtat-vākya-karaṇeв исполнении его слова
तत्-पराtat-parāпреданная
पूजनेpūjaneв почитании
रताratāрадующаяся
काल-क्षेमम्kāla-kṣemamблагое проведение времени
प्रकुरुतेprakuruteтворит
सर्व-भूत-हितेsarva-bhūta-hiteв благе всех существ
विसृज्यvisṛjyaотбросив
कामम्kāmamвожделение
दम्भम्dambhamлицемерие
caи
द्वेषम्dveṣamненависть
लोभम्lobhamжадность
अघम्aghamгрех
मदम्madamопьянение
अप्रमत्त-उद्यताapramatta-udyatāнеустанно бдительная
च्यवनम्cyavanamЧьявану
समतोषयत्samatoṣayatрадовала
एवम्evamтак
तस्यtasyaему
प्रकुर्वाणाprakurvāṇāтворящая
सेवाम्sevāmслужение
वाक्-काय-कर्मभिःvāk-kāya-karmabhiḥсловом, телом и делом
सहस्र-अब्दम्sahasra-abdamтысячу лет
महा-राजmahā-rājaо великий царь
कामम्kāmamжелание
मनसिmanasiв уме
अधात्adhātдержала
कदाचित्kadācitоднажды
देव-भिषजौdeva-bhiṣajauдва врачевателя богов
आगतौāgatauпришли
आश्रमेāśrameв обитель
मुनेःmuneḥмудреца
स्वागतेनsvāgatenaприветствием
सु-सम्भाव्यsu-sambhāvyaхорошо приняв
तयोःtayoḥих
पूजाम्pūjāmпочитание
चकारcakāraсовершила
शर्याति-कन्या-कृत-पूजन-अर्घ-पाद्य-आदिनाśaryāti-kanyā-kṛta-pūjana-argha-pādya-ādināпочитанием, аргхьей, водою для стоп и прочим от дочери Шарьяти
तोषित-चित्त-वृत्तीtoṣita-citta-vṛttīс довольным умом
तौtauте двое
ऊचतुःūcatuḥсказали
स्नेह-वशेनsneha-vaśenaиз приязни
सुन्दरौsundarauпрекрасные
वृणीष्वvṛṇīṣvaизбери
इतिitiтак
मनोहर-अङ्गीम्manohara-aṅgīmчарующей телом
तुष्टौtuṣṭauдовольных
वीक्ष्यvīkṣyaувидев
भिषजौbhiṣajauврачевателей
देवानाम्devānāmбогов
वर-याचनेvara-yācaneна просьбу о даре
मतिम्matimмысль
शर्यातेःśaryāteḥШарьяти
पुत्रीputrīдочь
मतिमताम् वराmatimatām varāлучшая из разумных
पति-अभिप्रायम्pati-abhiprāyamнамерение супруга
आलक्ष्यālakṣyaуразумев
वाचम्vācamречь
ऊचेūceмолвила
नृप-आत्मजाnṛpa-ātmajāдочь царя
दत्तम्dattamдано
मेmeмне
चक्षुषीcakṣuṣīдва глаза
पत्युःpatyuḥсупруга
यदिyadiесли
युवाम्yuvāmвы двое
सुरौsurauо боги
Translation

«Затем мудрец, придя в свою обитель вместе с супругой, дочерью Ману, обрёл радость, — тот, у кого уничтожены все тревоги, [сопряжённый] с йогой. Та дочь Ману чтила своего супруга, лучшего [из мужей], — лишённого зрения, утратившего силу от старости, — так, с умом, [устремлённым] к Хари, [чтила] высшего, как родовое божество, подательницу желанного. Служа своему супругу, читая его по знаку, — великого величием, вместилище подвигов, любимого, — верная и чарующая обрела высшую радость, как Шачи, усердная в служении Шакре. Стройная, отмеченная всеми приметами, царская дочь с прекрасным телом, питающаяся плодами, кореньями и водой, служит стопам [его]. Постоянно преданная исполнению его слова, радующаяся почитанию, творит она благое проведение времени, радуясь благу всех существ. Отбросив вожделение, лицемерие, ненависть, жадность, грех и опьянение, неустанно бдительная, она радовала Чьявану. Так, творя ему служение словом, телом и делом тысячу лет, о великий царь, она держала желание в уме. Однажды в обитель мудреца пришли два врачевателя богов; хорошо приняв их приветствием, она совершила им почитание. С умом, довольным почитанием, аргхьей, водою для стоп и прочим от дочери Шарьяти, те двое прекрасных сказали из приязни чарующей телом: „Избери дар“. Увидев довольными врачевателей богов, дочь Шарьяти, лучшая из разумных, обратила мысль к просьбе о даре. Уразумев намерение супруга, дочь царя молвила речь: „Если вы довольны, о боги, — да будут даны мне два глаза супруга.“»

Version

aca1a95ba6ec · published Sep 3, 2026, 4:13:45 AM UTC

Available inRU

Page between verses with