Padma Purāṇa
The Dialogue of Yama and the Brahmin5.95.13-23
3186 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 5.95.13-23
Devanāgarī

हिरण्याक्षो वरारोहे माधवे तु मधुर्हतः । आदिदैत्यावुभावेतौ हत्वा त्वं तु समुद्धृता
त्रेतायुगे त्रयीधर्मो ज्ञानवर्णव्यवस्थितिः । माधवे मासि सम्भूता तेन मे माधवः प्रियः
त्रेतायुगं तृतीयायां शुक्लायां मासि माधवे । प्रवृत्ताश्च त्रयीधर्माः प्रवृत्तास्ते प्रवर्धिताः
अक्षया सोच्यते लोके तृतीया हरिवल्लभा । स्नाने दानार्चने श्राद्धे जपे पूर्वजतर्पणे
येऽर्चयन्ति यवैर्विष्णुं श्राद्धं कुर्वन्ति यत्नतः । तेषां ददाम्यहं सर्वं यन्मनोभीष्टमुत्तमम्
ये ददत्यपि दानानि धन्यास्ते धार्मिका नराः । ये यजन्ति हरिं नित्यमध्वरैर्विविधैरपि
माधवे यजते यो मां तेभ्यस्तदधिकं फलम् । स्नानं दानं जपो होमस्तपो यज्ञव्रतादिकम्
वैशाखे यत्कृतं देवि तस्य पुण्यफलं शृणु । मन्वन्तराणां कोट्यो दश पञ्च च सप्त च
मत्सान्निध्यं गतास्तेऽपि तिष्ठन्ति भयवर्जिताः । यद्यपि स्युर्ग्रहाः सर्वे क्रूरा जन्मव्ययाष्टकाः
प्रातःस्नानेन वैशाखे सर्वे सौम्या भवन्ति ते । वैशाखे मासि यो विप्रान्भोजयेद्भक्तितत्परः । सिक्थे सिक्थे भवेत्तृप्तिः पितॄणां युगसङ्ख्यया
यच्छन्ति तत्र मधुराधिकभोजनानि ये वा यवाशनतिलोदकभोजनानि । छत्राम्बराणि चरणोचितरक्षणानि धन्यास्त एव परितोषकरा हि विष्णोः

Transliteration (IAST)

hiraṇyākṣo varārohe mādhave tu madhurhataḥ | ādidaityāvubhāvetau hatvā tvaṃ tu samuddhṛtā
tretāyuge trayīdharmo jñānavarṇavyavasthitiḥ | mādhave māsi sambhūtā tena me mādhavaḥ priyaḥ
tretāyugaṃ tṛtīyāyāṃ śuklāyāṃ māsi mādhave | pravṛttāśca trayīdharmāḥ pravṛttāste pravardhitāḥ
akṣayā socyate loke tṛtīyā harivallabhā | snāne dānārcane śrāddhe jape pūrvajatarpaṇe
ye'rcayanti yavairviṣṇuṃ śrāddhaṃ kurvanti yatnataḥ | teṣāṃ dadāmyahaṃ sarvaṃ yanmanobhīṣṭamuttamam
ye dadatyapi dānāni dhanyāste dhārmikā narāḥ | ye yajanti hariṃ nityamadhvarairvividhairapi
mādhave yajate yo māṃ tebhyastadadhikaṃ phalam | snānaṃ dānaṃ japo homastapo yajñavratādikam
vaiśākhe yatkṛtaṃ devi tasya puṇyaphalaṃ śṛṇu | manvantarāṇāṃ koṭyo daśa pañca ca sapta ca
matsānnidhyaṃ gatāste'pi tiṣṭhanti bhayavarjitāḥ | yadyapi syurgrahāḥ sarve krūrā janmavyayāṣṭakāḥ
prātaḥsnānena vaiśākhe sarve saumyā bhavanti te | vaiśākhe māsi yo viprānbhojayedbhaktitatparaḥ | sikthe sikthe bhavettṛptiḥ pitṝṇāṃ yugasaṅkhyayā
yacchanti tatra madhurādhikabhojanāni ye vā yavāśanatilodakabhojanāni | chatrāmbarāṇi caraṇocitarakṣaṇāni dhanyāsta eva paritoṣakarā hi viṣṇoḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
हिरण्याक्षः-वरारोहेhiraṇyākṣaḥ-varāroheХираньякша, о прекраснобёдрая
माधवे-तु-मधुः-हतःmādhave-tu-madhuḥ-hataḥв мадхаве же убит Мадху
आदि-दैत्यौ-उभौ-एतौādi-daityau-ubhau-etauоба эти первые дайтьи
हत्वा-त्वम्-तु-समुद्धृताhatvā-tvam-tu-samuddhṛtāубив, ты и поднята
त्रेता-युगे-त्रयी-धर्मःtretā-yuge-trayī-dharmaḥв Трета-юге дхарма трёх Вед
ज्ञान-वर्ण-व्यवस्थितिःjñāna-varṇa-vyavasthitiḥустроение знания и варн
माधवे-मासि-सम्भूताmādhave-māsi-sambhūtāв месяце мадхаве возникло
तेन-मे-माधवः-प्रियःtena-me-mādhavaḥ-priyaḥпотому мне мадхава мил
त्रेता-युगम्-तृतीयायाम्tretā-yugam-tṛtīyāyāmТрета-юга в третий день
शुक्लायाम्-मासि-माधवेśuklāyām-māsi-mādhaveсветлой половины, в месяце мадхаве
प्रवृत्ताः-च-त्रयी-धर्माःpravṛttāḥ-ca-trayī-dharmāḥи начались дхармы трёх Вед
प्रवृत्ताः-ते-प्रवर्धिताःpravṛttāḥ-te-pravardhitāḥначавшись, они возросли
अक्षया-सा-उच्यते-लोकेakṣayā-sā-ucyate-loke«акшая» зовётся она в мире
तृतीया-हरि-वल्लभाtṛtīyā-hari-vallabhāтретья, возлюбленная Хари
स्नाने-दान-अर्चने-श्राद्धेsnāne-dāna-arcane-śrāddheв омовении, даре, поклонении, поминовении
जपे-पूर्वज-तर्पणेjape-pūrvaja-tarpaṇeв повторении, в возлиянии предкам
ये-अर्चयन्ति-यवैः-विष्णुम्ye-arcayanti-yavaiḥ-viṣṇumкто чтит ячменём Вишну
श्राद्धम्-कुर्वन्ति-यत्नतःśrāddham-kurvanti-yatnataḥпоминовение совершает со тщанием
तेषाम्-ददामि-अहम्-सर्वम्teṣām-dadāmi-aham-sarvamим даю я всё
यत्-मनः-भीष्टम्-उत्तमम्yat-manaḥ-bhīṣṭam-uttamamчто уму желанно, наилучшее
ये-ददति-अपि-दानानिye-dadati-api-dānāniи кто подаёт дары
धन्याः-ते-धार्मिकाः-नराःdhanyāḥ-te-dhārmikāḥ-narāḥсчастливы те праведные люди
ये-यजन्ति-हरिम्-नित्यम्ye-yajanti-harim-nityamкто чтит Хари постоянно
अध्वरैः-विविधैः-अपिadhvaraiḥ-vividhaiḥ-apiи разными жертвоприношениями
माधवे-यजते-यः-माम्mādhave-yajate-yaḥ-māmкто в мадхаве чтит меня
तेभ्यः-तत्-अधिकम्-फलम्tebhyaḥ-tat-adhikam-phalamу тех плод больше того
स्नानम्-दानम्-जपः-होमःsnānam-dānam-japaḥ-homaḥомовение, дар, повторение, возлияние
तपः-यज्ञ-व्रत-आदिकम्tapaḥ-yajña-vrata-ādikamподвиг, жертва, обет и прочее
वैशाखे-यत्-कृतम्-देविvaiśākhe-yat-kṛtam-deviчто совершено в вайшакхе, о богиня
तस्य-पुण्य-फलम्-शृणुtasya-puṇya-phalam-śṛṇuсвятой плод того слушай
मन्वन्तराणाम्-कोट्यःmanvantarāṇām-koṭyaḥманвантар миллионы
दश-पञ्च-च-सप्त-चdaśa-pañca-ca-sapta-caдесять, пять и семь
मत्-सान्निध्यम्-गताः-ते-अपिmat-sānnidhyam-gatāḥ-te-apiблизости моей достигшие, они
तिष्ठन्ति-भय-वर्जिताःtiṣṭhanti-bhaya-varjitāḥпребывают, лишённые страха
यदि-अपि-स्युः-ग्रहाः-सर्वेyadi-api-syuḥ-grahāḥ-sarveхотя бы и были все планеты
क्रूराः-जन्म-व्यय-अष्टकाःkrūrāḥ-janma-vyaya-aṣṭakāḥзлыми в первом, двенадцатом и восьмом
प्रातः-स्नानेन-वैशाखेprātaḥ-snānena-vaiśākheутренним омовением в вайшакхе
सर्वे-सौम्याः-भवन्ति-तेsarve-saumyāḥ-bhavanti-teвсе они становятся благосклонны
वैशाखे-मासि-यः-विप्रान्vaiśākhe-māsi-yaḥ-viprānв месяце вайшакхе кто брахманов
भोजयेत्-भक्ति-तत्परःbhojayet-bhakti-tatparaḥнакормит, преданный от сердца
सिक्थे-सिक्थे-भवेत्-तृप्तिःsikthe-sikthe-bhavet-tṛptiḥс каждой крупинкой да будет насыщение
पितॄणाम्-युग-सङ्ख्ययाpitṝṇām-yuga-saṅkhyayāпредкам, числом в юги
यच्छन्ति-तत्र-मधुरyacchanti-tatra-madhuraкто подаёт там сладкие
अधिक-भोजनानि-ये-वाadhika-bhojanāni-ye-vāобильные яства, или же
यव-अशन-तिल-उदकyava-aśana-tila-udakaячменную пищу, воду с кунжутом
भोजनानि-छत्र-अम्बराणिbhojanāni-chatra-ambarāṇiяства, зонты, одежды
चरण-उचित-रक्षणानिcaraṇa-ucita-rakṣaṇāniи подобающую защиту для стоп
धन्याः-ते-एव-परितोषdhanyāḥ-te-eva-paritoṣaсчастливы именно те, доставляющие
कराः-हि-विष्णोःkarāḥ-hi-viṣṇoḥрадость Вишну
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
तथाtathāтакже
तत्tatто
इतिitiтак
अथathaзатем
caи
तुtuже
naне
एवevaже
वाили
अपिapiже
हिhiведь
वैvaiпоистине
Translation

«„Хираньякша, о прекраснобёдрая, в мадхаве же убит Мадху; убив обоих этих первых дайтьев, ты и поднята. В Трета-юге дхарма трёх Вед, устроение знания и варн возникло в месяце мадхаве — потому мне мадхава мил. Трета-юга — в третий день светлой половины, в месяце мадхаве; и начались дхармы трёх Вед и, начавшись, возросли. „Акшая“ зовётся она в мире — третья, возлюбленная Хари: в омовении, даре, поклонении, поминовении, в повторении, в возлиянии предкам. Кто чтит Вишну ячменём и со тщанием совершает поминовение, — им даю я всё, что уму желанно, наилучшее. И кто подаёт дары — счастливы те праведные люди; кто чтит Хари постоянно и разными жертвоприношениями, — но кто в мадхаве чтит меня, у тех плод больше того. Омовение, дар, повторение, возлияние, подвиг, жертва, обет и прочее — что совершено в вайшакхе, о богиня, святой плод того слушай: манвантар миллионы, десять, пять и семь; достигшие моей близости, они пребывают, лишённые страха. Хотя бы и были все планеты злыми в первом, двенадцатом и восьмом доме, — утренним омовением в вайшакхе все они становятся благосклонны. Кто в месяце вайшакхе накормит брахманов, преданный от сердца, — с каждой крупинкой да будет насыщение предкам, числом в юги. Кто подаёт там сладкие обильные яства, или ячменную пищу, воду с кунжутом, яства, зонты, одежды и подобающую защиту для стоп, — счастливы именно те, доставляющие радость Вишну“.»

Version

1a1431aa5308 · published Sep 3, 2026, 4:13:50 AM UTC

Available inRU

Page between verses with