इन्द्र उवाच
शृणु दूत समासेन सिन्धोर्मथनकारणम् । पुरा हिमवतः सूनुर्मैनाको नाम मे रिपुः
स कुक्षौ विधृतस्तेन सागरेण जडेन च । दग्धं चराचरं येन वह्निना हयरूपिणा
स चापि विधृतस्तेन सागरेण दुरात्मना । धर्मद्विषां दानवानामसौ चाश्रयः प्रभुः
नित्यं दधिघृतं क्षीरं दानवेभ्यः प्रयच्छति । अत एवायमस्माभिर्दुर्वारण ! विलोडितः
दण्डितश्च गतश्रीको देवैरथ पुरातनैः । शृणु दूत सबन्धेन मम विप्रेण शोषितः
कुम्भोद्भवेन किञ्चैष दुःसङ्गेनैव बाध्यते । सोऽपि युद्धार्थमस्माभिः सर्वसैन्येन संवृतः ॥ आगमिष्यति वै नाशं गमिष्यति तदैव हि
इतीरयित्वा विरराम वृत्रहा सरित्पतेरात्मजदूतमुत्सृजन् । शशंस चागत्य समुद्रसूनवे देवेश्वरेणोक्तमशेषमादितः
śṛṇu dūta samāsena sindhormathanakāraṇam | purā himavataḥ sūnurmaināko nāma me ripuḥ
sa kukṣau vidhṛtastena sāgareṇa jaḍena ca | dagdhaṃ carācaraṃ yena vahninā hayarūpiṇā
sa cāpi vidhṛtastena sāgareṇa durātmanā | dharmadviṣāṃ dānavānāmasau cāśrayaḥ prabhuḥ
nityaṃ dadhighṛtaṃ kṣīraṃ dānavebhyaḥ prayacchati | ata evāyamasmābhirdurvāraṇa ! viloḍitaḥ
daṇḍitaśca gataśrīko devairatha purātanaiḥ | śṛṇu dūta sabandhena mama vipreṇa śoṣitaḥ
kumbhodbhavena kiñcaiṣa duḥsaṅgenaiva bādhyate | so'pi yuddhārthamasmābhiḥ sarvasainyena saṃvṛtaḥ || āgamiṣyati vai nāśaṃ gamiṣyati tadaiva hi
itīrayitvā virarāma vṛtrahā saritpaterātmajadūtamutsṛjan | śaśaṃsa cāgatya samudrasūnave deveśvareṇoktamaśeṣamāditaḥ
«Слушай, о посол, вкратце причину пахтания океана. Некогда был у Химавата сын по имени Майнака, враг мой; он был удержан в чреве тем косным океаном. И тот огонь в облике коня, которым сожжено движущееся и неподвижное, — и он также удержан тем злодушным океаном. Он, владыка, — прибежище данавов, ненавидящих дхарму; он всегда подаёт данавам простоквашу, топлёное масло и молоко. Именно потому он и взбит нами, о Дурварана. Он наказан и лишён Шри, притом древними богами; и слушай, о посол: с корнем иссушён он моим брахманом, Рождённым из кувшина. К тому же терзаем он именно дурным общением. И тот, если придёт ради битвы, окружённый всем войском, — тогда же и пойдёт к гибели». Так промолвив, Сразивший Вритру умолк, отпуская посла сына владыки рек; и тот, придя, поведал сыну океана всё сказанное владыкою богов, без остатка, с начала.
ab93f3561657 · published Sep 3, 2026, 4:13:52 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Индра отвечает не на притязание, а на его основание: океан не потерпевший, а укрыватель — он прячет в себе врагов, кормит данавов и потому был усмирён. Довод стоит вровень с доводом Джаландхары, и обе стороны говорят чистую правду о разных сторонах одного дела. Ключевое слово при этом — «дурное общение»: беда океана начинается не с грабежа, а с того, кого он у себя держит.