Padma Purāṇa
The unmasking of Jālandhara6.17.29-37
3615 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 6.17.29-37

दुर्वारण उवाच

Devanāgarī

पश्य दुर्वारणेदानीं तत्र यद्विष्णुना कृतम् । मायामाश्रित्य सा राज्ञी वृन्दा नीतात्मनः पदम्
गृहे स्थितस्य जामातुर्विश्वसेन्नैव बुद्धिमान् । नूनं तस्मै प्रदत्त्वा च कन्यकां विसृजेद्बुधः
जामातरं गृहे नैव स्थापयेत्सर्वथा नरः । धनदारादिकं सर्व स गृह्णाति शनैः शनैः
राजन्यत्क्रियते कर्म तत्तथैव तु भुज्यते । त्वं हर्तुमागतो गौरीं हरिणा ते हृता वधूः ॥ तस्य स्पष्टं वचः श्रुत्वा क्षणं मौनी व्यचिन्तयत्
किं व्रजामि हरं जेतुमथवा हरिमुल्बणम् । कार्यद्वये समुत्पन्ने यत्परं तत्प्रकथ्यताम्
यदि यासि हरिं जेतुं हरः पृष्ठे हनिष्यति । हनिष्यन्ति रणे शूरा यातुं रुद्रो न दास्यति
तस्मात्पशुपतिं जित्वा कृत्वा त्वं वश्यमात्मनः । पश्चात्प्रयाहि गोविन्दं यदि जानासि तत्पदम्
अधुना सत्वरं वीर याहि दैत्यैर्महाबलैः । रणं कुरु महाघोरं यथा सम्पूज्यसे बुधैः
देशकालोचितं श्रुत्वा दुर्वारणवचस्तदा । ययौ जालन्धरो योद्धुं सह रुद्रेण योगिना

Transliteration (IAST)

paśya durvāraṇedānīṃ tatra yadviṣṇunā kṛtam | māyāmāśritya sā rājñī vṛndā nītātmanaḥ padam
gṛhe sthitasya jāmāturviśvasennaiva buddhimān | nūnaṃ tasmai pradattvā ca kanyakāṃ visṛjedbudhaḥ
jāmātaraṃ gṛhe naiva sthāpayetsarvathā naraḥ | dhanadārādikaṃ sarva sa gṛhṇāti śanaiḥ śanaiḥ
rājanyatkriyate karma tattathaiva tu bhujyate | tvaṃ hartumāgato gaurīṃ hariṇā te hṛtā vadhūḥ || tasya spaṣṭaṃ vacaḥ śrutvā kṣaṇaṃ maunī vyacintayat
kiṃ vrajāmi haraṃ jetumathavā harimulbaṇam | kāryadvaye samutpanne yatparaṃ tatprakathyatām
yadi yāsi hariṃ jetuṃ haraḥ pṛṣṭhe haniṣyati | haniṣyanti raṇe śūrā yātuṃ rudro na dāsyati
tasmātpaśupatiṃ jitvā kṛtvā tvaṃ vaśyamātmanaḥ | paścātprayāhi govindaṃ yadi jānāsi tatpadam
adhunā satvaraṃ vīra yāhi daityairmahābalaiḥ | raṇaṃ kuru mahāghoraṃ yathā sampūjyase budhaiḥ
deśakālocitaṃ śrutvā durvāraṇavacastadā | yayau jālandharo yoddhuṃ saha rudreṇa yoginā

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
इतिitiтак
जालन्धरःjālandharaḥДжаландхара
श्रुत्वाśrutvāуслышав
भाषितम्bhāṣitamсказанное
चण्ड-मुण्डयोःcaṇḍa-muṇḍayoḥЧанды и Мунды
निःससारniḥsasāraвышел
गिरेःgireḥс горы
तस्मात्tasmātтой
स-क्रोधम्sa-krodhamв гневе
रक्त-लोचनःrakta-locanaḥс покрасневшими глазами
चण्ड-मुण्डौcaṇḍa-muṇḍauЧанду и Мунду
समाश्वास्यsamāśvāsyaободрив
त्यक्त्वाtyaktvāоставив
रूपम्rūpamоблик
हरस्यharasyaХары
caи
गच्छन्gacchanидущий
मार्गेmārgeв пути
दुर्वारणम्durvāraṇamДурваране
उवाचuvācaсказал
haже
पश्यpaśyaсмотри
दुर्वारणdurvāraṇaо Дурварана
इदानीम्idānīmныне
तत्रtatraтам
यत्yatчто
विष्णुनाviṣṇunāВишну
कृतम्kṛtamсделано
मायाम्māyāmмайю
आश्रित्यāśrityaприменив
साта
राज्ञीrājñīцарица
वृन्दाvṛndāВринда
नीताnītāуведена
आत्मनःātmanaḥв свою
पदम्padamобитель
गृहेgṛheв доме
स्थितस्यsthitasyaживущему
जामातुःjāmātuḥзятю
विश्वसेत्viśvasetда доверится
naне
एवevaвовсе
बुद्धिमान्buddhimānразумный
नूनम्nūnamнепременно
तस्मैtasmaiему
प्रदत्त्वाpradattvāотдав
कन्यकाम्kanyakāmдочь
विसृजेत्visṛjetда отпустит
बुधःbudhaḥмудрый
जामातरम्jāmātaramзятя
सर्वथाsarvathāникоим образом
नरःnaraḥчеловек
स्थापयेत्sthāpayetда не поселит
धन-दार-आदिकम्dhana-dāra-ādikamбогатство, жену и прочее
सर्वम्sarvamвсё
सःsaḥон
गृह्णातिgṛhṇātiберёт
शनैः शनैःśanaiḥ śanaiḥмало-помалу
राजन्rājanо царь
यत्yatкакое
क्रियतेkriyateсовершается
कर्मkarmaдеяние
तत्tatто
तथाtathāтак
भुज्यतेbhujyateи вкушается
त्वम्tvamты
हर्तुम्hartumпохитить
आगतःāgataḥпришёл
गौरीम्gaurīmГаури
हरिणाhariṇāХари
तेteтвоя
हृताhṛtāпохищена
वधूःvadhūḥжена
तस्यtasyaего
स्पष्टम्spaṣṭamпрямую
वचःvacaḥречь
क्षणम्kṣaṇamна миг
मौनीmaunīбезмолвный
व्यचिन्तयत्vyacintayatзадумался
किम्kimужели
व्रजामिvrajāmiпойду
हरम्haramХару
जेतुम्jetumпобедить
अथवाathavāили
हरिम्harimХари
उल्बणम्ulbaṇamгрозного
कार्य-द्वयेkārya-dvayeкогда два дела
समुत्पन्नेsamutpanneвозникли
परम्paramлучшее
तत्tatто
प्रकथ्यताम्prakathyatāmда будет сказано
यदिyadiесли
यासिyāsiпойдёшь
हरःharaḥХара
पृष्ठेpṛṣṭheв спину
हनिष्यतिhaniṣyatiударит
हनिष्यन्तिhaniṣyantiсразят
रणेraṇeв бою
शूराःśūrāḥхрабрецы
यातुम्yātumуйти
रुद्रःrudraḥРудра
दास्यतिdāsyatiдаст
तस्मात्tasmātпотому
पशु-पतिम्paśu-patimВладыку тварей
जित्वाjitvāпобедив
कृत्वाkṛtvāсделав
वश्यम्vaśyamподвластным
आत्मनःātmanaḥсебе
पश्चात्paścātпотом
प्रयाहिprayāhiступай
गोविन्दम्govindamна Говинду
जानासिjānāsiзнаешь
तत्-पदम्tat-padamЕго обитель
अधुनाadhunāныне
सत्वरम्satvaramпоспешно
वीरvīraо витязь
याहिyāhiступай
दैत्यैःdaityaiḥс дайтьями
महा-बलैःmahā-balaiḥвесьма сильными
रणम्raṇamбитву
कुरुkuruведи
महा-घोरम्mahā-ghoramвесьма страшную
यथाyathāчтобы
सम्पूज्यसेsampūjyaseты был чтим
बुधैःbudhaiḥмудрыми
देश-काल-उचितम्deśa-kāla-ucitamуместное по месту и времени
दुर्वारण-वचःdurvāraṇa-vacaḥслово Дурвараны
तदाtadāтогда
ययौyayauпошёл
योद्धुम्yoddhumсражаться
सहsahaс
रुद्रेणrudreṇaРудрой
योगिनाyogināйогином
Translation

Услышав так сказанное Чандой и Мундой, Джаландхара вышел с той горы в гневе, с покрасневшими глазами. Ободрив Чанду и Мунду и оставив облик Хары, идущий Джаландхара сказал в пути Дурваране: «Смотри, о Дурварана, что ныне сделано там Вишну: применив майю, царица Вринда уведена им в свою обитель. Разумный вовсе не должен доверять зятю, живущему в доме; отдав ему дочь, мудрый непременно должен его отпустить. Никоим образом человек да не поселит зятя у себя: он мало-помалу берёт всё — богатство, жену и прочее. О царь, какое деяние совершается, то так и вкушается: ты пришёл похитить Гаури — Хари похитил твою жену». Услышав его прямую речь, тот на миг умолк и задумался: «Ужели пойду победить Хару — или грозного Хари? Когда возникли два дела, — да будет сказано, которое лучше». — «Если пойдёшь на Хари, Хара ударит тебя в спину, и храбрецы сразят в бою; уйти Рудра не даст. Потому, победив Владыку тварей и сделав его подвластным себе, ступай потом на Говинду, если знаешь Его обитель. Ныне же, о витязь, поспешно ступай с весьма сильными дайтьями и веди весьма страшную битву — чтобы был ты чтим мудрыми». Услышав уместное по месту и времени слово Дурвараны, Джаландхара пошёл тогда сражаться с Рудрой-йогином.

Version

652cd43beca8 · published Sep 3, 2026, 4:13:52 AM UTC

Available inRU

Page between verses with