महादेव उवाच
वैष्णवानां लक्षणं च कीदृशं प्रतिपादितम् । महिमा कीदृशश्चैव वद विश्वेश्वर प्रभो
विष्णोरयं यतः प्रोक्तो ह्यतो वै वैष्णवो मतः । सर्वस्यादिस्तु विज्ञेयो ब्रह्मरूपधरस्ततः
यतः सकाशात्संजाता ब्राह्मणा वेदपारगाः । ते वैष्णवास्तु विज्ञेया नैवान्ये तु कदाचन
शौचसत्यक्षान्तियुक्तो रागद्वेषविवर्जितः । वेदविद्याविचारज्ञो यः स वैष्णव उच्यते
अग्निहोत्ररतो नित्यं नित्यं चातिथिपूजकः । पितृभक्तो मातृभक्तः स वै वैष्णव उच्यते
दयाधर्मेण संयुक्तस्तथा पापपराङ्मुखः । शङ्खचक्राङ्कितो वै स वै वैष्णव उच्यते
कण्ठे मालाधरो यस्तु मुखे रामं सदोच्चरेत् । गानं कुर्यात्सदा भक्त्या स नरो वैष्णवः स्मृतः
पुराणेषु रता नित्यं यज्ञेषु च रताः सदा । ते नरा वैष्णवा ज्ञेयाः सर्वधर्मेषु संमताः
तेषां निन्दां प्रकुर्वन्ति ये नराः पापकारिणः । ते मृतास्तु कुयोनिं वै गच्छन्ति च पुनः पुनः
vaiṣṇavānāṃ lakṣaṇaṃ ca kīdṛśaṃ pratipāditam | mahimā kīdṛśaścaiva vada viśveśvara prabho
viṣṇorayaṃ yataḥ prokto hyato vai vaiṣṇavo mataḥ | sarvasyādistu vijñeyo brahmarūpadharastataḥ
yataḥ sakāśātsaṃjātā brāhmaṇā vedapāragāḥ | te vaiṣṇavāstu vijñeyā naivānye tu kadācana
śaucasatyakṣāntiyukto rāgadveṣavivarjitaḥ | vedavidyāvicārajño yaḥ sa vaiṣṇava ucyate
agnihotrarato nityaṃ nityaṃ cātithipūjakaḥ | pitṛbhakto mātṛbhaktaḥ sa vai vaiṣṇava ucyate
dayādharmeṇa saṃyuktastathā pāpaparāṅmukhaḥ | śaṅkhacakrāṅkito vai sa vai vaiṣṇava ucyate
kaṇṭhe mālādharo yastu mukhe rāmaṃ sadoccaret | gānaṃ kuryātsadā bhaktyā sa naro vaiṣṇavaḥ smṛtaḥ
purāṇeṣu ratā nityaṃ yajñeṣu ca ratāḥ sadā | te narā vaiṣṇavā jñeyāḥ sarvadharmeṣu saṃmatāḥ
teṣāṃ nindāṃ prakurvanti ye narāḥ pāpakāriṇaḥ | te mṛtāstu kuyoniṃ vai gacchanti ca punaḥ punaḥ
«Каков признак вайшнавов, что изложен, и каково их величие? Скажи, о владыка вселенной, о владыка». — «Поскольку он назван Вишну принадлежащим, потому и считается вайшнавом; и должен он знаться началом всего, а затем — носящим облик Брахмы. Брахманы, что рождены от его присутствия и достигли края Вед, — они и должны знаться вайшнавами, и никогда не иные. Наделённый чистотою, правдою и терпением, лишённый влечения и вражды, знающий рассуждение о ведийской науке — тот зовётся вайшнавом. Всегда преданный агнихотре, всегда чтущий гостя, преданный отцу и преданный матери — тот именно зовётся вайшнавом. Соединённый с дхармою милосердия, отвративший лицо от греха, отмеченный раковиною и диском — тот именно зовётся вайшнавом. Кто носит на шее чётки, кто в устах всегда произносит Раму и с преданностью всегда поёт, — тот человек признан вайшнавом. Кто всегда услаждён пуранами и всегда услаждён жертвами, — те люди должны знаться вайшнавами, признанными во всех дхармах. А те греховные люди, что совершают хулу на них, умерев, идут в дурное лоно вновь и вновь».
c262dca72afe · published Sep 3, 2026, 4:13:56 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Определение начато с рождения — вайшнавы это брахманы, знающие Веды, «и никогда не иные». Но следом идут шесть признаков подряд, и ни один из них не о рождении: чистота, правда, терпение, свобода от вражды, милосердие, отвращение от греха, забота о госте, о матери и отце. Строгая формула стоит первой, а держится глава на том, что перечислено после неё; и к концу главы окажется, что дверь открыта и шудре.