आत्मसंतोषणार्थाय स्वरूपं कारयेद् बुधः । यतो भक्तिस्तु बहुला जायते नात्र संशयः
शङ्खचक्रगदादीनि विष्णोश्चैवायुधानि च । तस्यां मूर्तौ विशेषेण कर्तव्यानि प्रमाणतः
चतुर्भुजां द्विनेत्रां च शङ्खचक्रगदाधराम् । पीतवासः परीधानां शोभनानां गरीयसीम्
वनमालां दधानां तां लसद्वैडूर्यकुण्डलाम् । मुकुटेन समायुक्तां कौस्तुभोद्भासितां सदा
सौवर्णीं चाथ रौप्यां वा ताम्रजां चाथ पैत्तलीम् । कारयेत्परया भक्त्या वैष्णवैर्द्विजसत्तमैः
आगमोक्तैर्वेदमन्त्रैः प्रतिष्ठाप्य विशेषतः । पश्चाद्वै अर्चनं कार्यं यथाशास्त्रानुसारतः
षोडशोपचारैर्मन्त्रैः पूजनं विधिपूर्वकम् । पूजिते तु जगन्नाथे सर्वे देवाश्च पूजिताः
अतोऽनेन प्रकारेण पूजनीयो महाप्रभुः । अनादिनिधनो देवः शङ्खचक्रगदाधरः
सर्वं ददाति सर्वेशो वैष्णवान्पुण्यरूपिणः । तेषां वै लक्षणं ब्रूहि यथार्थं वै महेश्वर
ātmasaṃtoṣaṇārthāya svarūpaṃ kārayed budhaḥ | yato bhaktistu bahulā jāyate nātra saṃśayaḥ
śaṅkhacakragadādīni viṣṇoścaivāyudhāni ca | tasyāṃ mūrtau viśeṣeṇa kartavyāni pramāṇataḥ
caturbhujāṃ dvinetrāṃ ca śaṅkhacakragadādharām | pītavāsaḥ parīdhānāṃ śobhanānāṃ garīyasīm
vanamālāṃ dadhānāṃ tāṃ lasadvaiḍūryakuṇḍalām | mukuṭena samāyuktāṃ kaustubhodbhāsitāṃ sadā
sauvarṇīṃ cātha raupyāṃ vā tāmrajāṃ cātha paittalīm | kārayetparayā bhaktyā vaiṣṇavairdvijasattamaiḥ
āgamoktairvedamantraiḥ pratiṣṭhāpya viśeṣataḥ | paścādvai arcanaṃ kāryaṃ yathāśāstrānusārataḥ
ṣoḍaśopacārairmantraiḥ pūjanaṃ vidhipūrvakam | pūjite tu jagannāthe sarve devāśca pūjitāḥ
ato'nena prakāreṇa pūjanīyo mahāprabhuḥ | anādinidhano devaḥ śaṅkhacakragadādharaḥ
sarvaṃ dadāti sarveśo vaiṣṇavānpuṇyarūpiṇaḥ | teṣāṃ vai lakṣaṇaṃ brūhi yathārthaṃ vai maheśvara
«Ради собственного удовлетворения пусть разумный велит сделать облик, — оттого рождается обильная преданность, в том нет сомнения. Раковина, диск, палица и прочие оружия Вишну должны быть сделаны в том образе в особенности и по мере. Четырёхрукий и двуокий, держащий раковину, диск и палицу, носящий жёлтое одеяние, превосходнейший среди прекрасных; носящий лесную гирлянду, с блистающими серьгами из вайдурьи, наделённый венцом и всегда озарённый Каустубхой; золотой, или серебряный, или из меди, или же из латуни — пусть велят его сделать с высшею преданностью вайшнавы, лучшие из дваждырождённых. Установив его особо ведийскими мантрами, названными в агамах, после того и должно совершать почитание, следуя шастрам. Почитание шестнадцатью принадлежностями, с мантрами, по уставу: когда почтён Владыка мира, то почтены и все боги. Потому этим образом должен почитаться великий владыка, бог без начала и конца, держащий раковину, диск и палицу». — «Владыка всего даёт вайшнавам, имеющим облик заслуги, всё. Скажи же, о Махешвара, каков их признак, как оно есть».
7c366f718790 · published Sep 3, 2026, 4:13:56 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Первое, ради чего велено делать образ, названо прямо: «ради собственного удовлетворения» — не ради заслуги и не ради обряда. И материал предложен на выбор до латуни: у кого нет золота, тому не отказано. Замыкает всё простая мысль — почтён Владыка мира, значит почтены и все боги; больше ходить не к кому.