Padma Purāṇa
The Marks of a Vaiṣṇava6.82.10-18
3941 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 6.82.10-18
Devanāgarī

गोपालनाम्नीं मूर्तिं च येऽर्चयन्ति द्विजाः सदा । धातुमात्रमयीं कृत्वा चतुर्हस्तां सुशोभिताम्
पूजां कुर्वन्ति ये विप्रास्ते ज्ञेयाः पुण्यभागिनः । कृत्वा पाषाणजां मूर्तिं कृष्णाख्यां रूपसुन्दरीम्
पूजां कुर्वन्ति ये विप्रास्ते ज्ञेयाः पुण्यमूर्तयः । शालग्रामशिला यत्र यत्र द्वारावतीशिला
उभयोः सङ्गमो यत्र मुक्तिस्तत्र न संशयः । मूर्तिमन्त्रेण संस्थाप्य पूजनं क्रियते यदि
अतः पाषाणजा मूर्तिस्तथा धातुमयी त्वया । तस्यां भक्तैः प्रकर्तव्यं ध्यानं पूजनमेव च
राजोपचारिकीं पूजां मूर्तौ तत्र प्रकल्पयेत् । सर्वात्मानं स्मरेन्नित्यं भगवन्तमधोक्षजम्
दीनानाथैकशरणं लोकानां वृत्तिकारणम् । मूर्तौ तत्र स्मरेन्नित्यं महापातकनाशनम्
गोपालोऽयं तथा कृष्णो रामोऽयमिति च ब्रुवन् । पूजां करोति यः सम्यक्स वै भागवतो नरः
गोकुले तु यथारूपं धृतं वै केशवेन तु । तादृग्रूपं प्रकर्तव्यं वैष्णवैर्नरसत्तमैः

Transliteration (IAST)

gopālanāmnīṃ mūrtiṃ ca ye'rcayanti dvijāḥ sadā | dhātumātramayīṃ kṛtvā caturhastāṃ suśobhitām
pūjāṃ kurvanti ye viprāste jñeyāḥ puṇyabhāginaḥ | kṛtvā pāṣāṇajāṃ mūrtiṃ kṛṣṇākhyāṃ rūpasundarīm
pūjāṃ kurvanti ye viprāste jñeyāḥ puṇyamūrtayaḥ | śālagrāmaśilā yatra yatra dvārāvatīśilā
ubhayoḥ saṅgamo yatra muktistatra na saṃśayaḥ | mūrtimantreṇa saṃsthāpya pūjanaṃ kriyate yadi
ataḥ pāṣāṇajā mūrtistathā dhātumayī tvayā | tasyāṃ bhaktaiḥ prakartavyaṃ dhyānaṃ pūjanameva ca
rājopacārikīṃ pūjāṃ mūrtau tatra prakalpayet | sarvātmānaṃ smarennityaṃ bhagavantamadhokṣajam
dīnānāthaikaśaraṇaṃ lokānāṃ vṛttikāraṇam | mūrtau tatra smarennityaṃ mahāpātakanāśanam
gopālo'yaṃ tathā kṛṣṇo rāmo'yamiti ca bruvan | pūjāṃ karoti yaḥ samyaksa vai bhāgavato naraḥ
gokule tu yathārūpaṃ dhṛtaṃ vai keśavena tu | tādṛgrūpaṃ prakartavyaṃ vaiṣṇavairnarasattamaiḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
गोपालgopālaГопалы
नाम्नींnāmnīṃпо имени
मूर्तिंmūrtiṃобраз
caи
येऽर्चयन्तिye'rcayantiкто почитают
द्विजाःdvijāḥдваждырождённые
सदाsadāвсегда
धातुdhātuиз металла
मात्रmātraодного лишь
मयींmayīṃсделанный
कृत्वाkṛtvāсотворив
चतुर्caturчетырёх
हस्तांhastāṃрук
सुशोभिताम्suśobhitāmвесьма прекрасный
पूजांpūjāṃпочитание
कुर्वन्तिkurvantiсовершают
येyeкто
विप्रास्viprāsбрахманы
तेteони
ज्ञेयाःjñeyāḥдолжны знаться
पुण्यpuṇyaзаслуги
भागिनःbhāginaḥпричастные
कृत्वाkṛtvāсотворив
पाषाणजांpāṣāṇajāṃиз камня
मूर्तिंmūrtiṃобраз
कृष्णाख्यांkṛṣṇākhyāṃпо имени Кришна
रूपrūpaвидом
सुन्दरीम्sundarīmпрекрасный
पूजांpūjāṃпочитание
कुर्वन्तिkurvantiсовершают
येyeкто
विप्रास्viprāsбрахманы
तेteони
ज्ञेयाःjñeyāḥдолжны знаться
पुण्यpuṇyaзаслуги
मूर्तयःmūrtayaḥвоплощения
शालग्रामśālagrāmaшалаграма
शिलाśilāкамень
यत्रyatraгде
यत्रyatraгде
द्वारावतीdvārāvatīдвараватийский
शिलाśilāкамень
उभयोःubhayoḥобоих
सङ्गमोsaṅgamoсоединение
यत्रyatraгде
मुक्तिस्muktisосвобождение
तत्रtatraтам
naнет
संशयःsaṃśayaḥсомнения
मूर्तिmūrtiобраза
मन्त्रेणmantreṇaмантрою
संस्थाप्यsaṃsthāpyaустановив
पूजनंpūjanaṃпочитание
क्रियतेkriyateсовершается
यदिyadiесли
अतःataḥпотому
पाषाणजाpāṣāṇajāиз камня
मूर्तिस्mūrtisобраз
तथाtathāтакже
धातुdhātuиз металла
मयीmayīсделанный
त्वयाtvayāтобою
तस्यांtasyāṃв нём
भक्तैःbhaktaiḥпреданными
प्रकर्तव्यंprakartavyaṃдолжно совершаться
ध्यानंdhyānaṃсозерцание
पूजनम्pūjanamпочитание
एवevaименно
caи
राजोपचारिकींrājopacārikīṃцарскими принадлежностями
पूजांpūjāṃпочитание
मूर्तौmūrtauв образе
तत्रtatraтам
प्रकल्पयेत्prakalpayetпусть устроит
सर्वात्मानंsarvātmānaṃдушу всего
स्मरेन्smarenпусть помнит
नित्यंnityaṃвсегда
भगवन्तम्bhagavantamВладыку
अधोक्षजम्adhokṣajamАдхокшаджу
दीनानाथdīnānāthaубогих и беззащитных
ऐकशरणंaikaśaraṇaṃединственное прибежище
लोकानांlokānāṃмиров
वृत्तिvṛttiсуществования
कारणम्kāraṇamпричину
मूर्तौmūrtauв образе
तत्रtatraтам
स्मरेन्smarenпусть помнит
नित्यंnityaṃвсегда
महाmahāвеликого
पातकpātakaгреха
नाशनम्nāśanamгубителя
गोपालोऽयंgopālo'yaṃ«это Гопала»
तथाtathāтакже
कृष्णोkṛṣṇo«Кришна»
रामोऽयम्rāmo'yam«это Рама»
इतिitiтак
caи
ब्रुवन्bruvanговорящий
पूजांpūjāṃпочитание
करोतिkarotiсовершает
यःyaḥкто
सम्यक्samyakкак должно
saтот
वैvaiименно
भागवतोbhāgavatoбхагаватою
नरःnaraḥчеловек
गोकुलेgokuleв Гокуле
तुtuже
यथाyathāкакой
रूपंrūpaṃоблик
धृतंdhṛtaṃпринят
वैvaiже
केशवेनkeśavenaКешавою
तुtuже
तादृग्tādṛgтакой
रूपंrūpaṃоблик
प्रकर्तव्यंprakartavyaṃдолжно творить
वैष्णवैर्vaiṣṇavairвайшнавам
नरnaraлюдей
सत्तमैःsattamaiḥлучшим из
Translation

«Дваждырождённые, что всегда почитают образ по имени Гопала, сотворив его из одного лишь металла, четырёхруким и весьма прекрасным, — те брахманы, что совершают почитание, должны знаться причастными заслуге. И те брахманы, что, сотворив из камня образ по имени Кришна, прекрасный видом, совершают почитание, — должны знаться воплощениями заслуги. Где камень шалаграма и где камень двараватийский, где соединение обоих — там освобождение, в том нет сомнения. Если образ, установленный мантрою, почитается, — потому образ из камня и образ из металла тобою... В нём преданными должно совершаться и созерцание, и почитание. Почитание царскими принадлежностями пусть устроит он там, в образе; и пусть всегда помнит Владыку Адхокшаджу, душу всего. Пусть всегда помнит в том образе единственное прибежище убогих и беззащитных, причину существования миров, губителя великого греха. Кто, говоря: „Это Гопала“, „Кришна“, „Это Рама“, — совершает почитание как должно, тот человек именно и есть бхагавата. Какой облик принят был Кешавою в Гокуле — такой облик и должно творить вайшнавам, лучшим из людей».

Version

ebe582ade1d9 · published Sep 3, 2026, 4:13:56 AM UTC

Available inRU

Page between verses with