Padma Purāṇa
The Origin of the Kṛṣṇā and the Veṇī6.111.24-31
4065 / 5781
LinuxTurn pages
Padma Purāṇa · 6.111.24-31

नारद उवाच

Devanāgarī

इति तद्वचनं श्रुत्वा ब्रह्मविष्णुमहेश्वराः । जडीभूता अभवन्नद्यः स्वांशैरेव तदा नृप
तत्र विष्णुरभूत्कृष्णा वेणी देवो महेश्वरः । ब्रह्माककुदती गङ्गा पृथगेवाभवत्तदा
देवाः स्वानपि तानंशाञ्जडीकृत्य विचिक्षिपुः । सह्याद्रिशिखरेभ्यस्ताः पृथगासन्सुनिम्नगाः
देवांशैः पूर्ववाहिन्यो बभूवुः पश्चिमावहाः । तत्पत्न्यंशैः पृथक्तत्र शतशोऽथ सहस्रशः
गायत्री च स्वरा चैव पश्चिमाभिमुखे तदा । योगेनाभवतां नद्यौ सावित्रीति प्रथां गते
ब्रह्मणा स्थापितौ तत्र यज्ञे हरिहरावुभौ । महाबलातिबलिनौ नाम्ना देवौ बभूवतुः
तयोर्नद्योस्तु माहात्म्यं नाहं वक्तुं क्षमो नृप । ययुर्ब्रह्मादयो देवाः स्वांशैस्तिष्ठन्ति चापगाः
कृष्णोद्भवं पापहरं परं यः शृणोति यः श्रावयते च भक्त्या । स्यात्तस्य पुंसः सकलं फलं यत्तद्दर्शनस्नानसमुद्भवं फलम्

Transliteration (IAST)

iti tadvacanaṃ śrutvā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ | jaḍībhūtā abhavannadyaḥ svāṃśaireva tadā nṛpa
tatra viṣṇurabhūtkṛṣṇā veṇī devo maheśvaraḥ | brahmākakudatī gaṅgā pṛthagevābhavattadā
devāḥ svānapi tānaṃśāñjaḍīkṛtya vicikṣipuḥ | sahyādriśikharebhyastāḥ pṛthagāsansunimnagāḥ
devāṃśaiḥ pūrvavāhinyo babhūvuḥ paścimāvahāḥ | tatpatnyaṃśaiḥ pṛthaktatra śataśo'tha sahasraśaḥ
gāyatrī ca svarā caiva paścimābhimukhe tadā | yogenābhavatāṃ nadyau sāvitrīti prathāṃ gate
brahmaṇā sthāpitau tatra yajñe hariharāvubhau | mahābalātibalinau nāmnā devau babhūvatuḥ
tayornadyostu māhātmyaṃ nāhaṃ vaktuṃ kṣamo nṛpa | yayurbrahmādayo devāḥ svāṃśaistiṣṭhanti cāpagāḥ
kṛṣṇodbhavaṃ pāpaharaṃ paraṃ yaḥ śṛṇoti yaḥ śrāvayate ca bhaktyā | syāttasya puṃsaḥ sakalaṃ phalaṃ yattaddarśanasnānasamudbhavaṃ phalam

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
आवाम्āvāmмы двое
अपिapiже
सपत्न्यौsapatnyauсоперницы
caи
स्वांशाभ्याम्svāṃśābhyāmсвоими частями
अपिapiже
निम्नगेnimnageреками
भविष्यावोbhaviṣyāvoстанем
ऽत्र'traздесь
वैvaiже
देवाःdevāḥо боги
पश्चिमाभिमुखाव्paścimābhimukhāvобращённые на запад
अहेaheтечь будем
इतिitiтак
तद्tadто
वचनंvacanaṃслово
श्रुत्वाśrutvāуслышав
ब्रह्मbrahmaБрахма
विष्णुviṣṇuВишну
महेश्वराःmaheśvarāḥМахешвара
जडीभूताjaḍībhūtāставшие косными
अभवन्abhavanстали
नद्यःnadyaḥреками
स्वांशैर्svāṃśairсвоими частями
एवevaименно
तदाtadāтогда
नृपnṛpaо царь
तत्रtatraтам
विष्णुर्viṣṇurВишну
अभूत्abhūtстал
कृष्णाkṛṣṇāКришною
वेणीveṇīВени
देवोdevoбог
महेश्वरःmaheśvaraḥМахешвара
ब्रह्माbrahmāБрахма
ककुदतीkakudatīКакудати
गङ्गाgaṅgāГанга
पृथग्pṛthagотдельно
एवाभवत्evābhavatименно стала
तदाtadāтогда
देवाःdevāḥбоги
स्वान्svānсвои
अपिapiже
तान्tānте
अंशाञ्aṃśāñчасти
जडीकृत्यjaḍīkṛtyaсделав косными
विचिक्षिपुःvicikṣipuḥрассыпали
सह्याद्रिsahyādriСахьядри
शिखरेभ्यस्śikharebhyasс вершин
ताःtāḥони
पृथग्pṛthagотдельно
आसन्āsanстали
सुनिम्नगाःsunimnagāḥпрекрасными реками
देवांशैःdevāṃśaiḥчастями богов
पूर्वpūrvaна восток
वाहिन्योvāhinyoтекущие
बभूवुःbabhūvuḥстали
पश्चिमावहाःpaścimāvahāḥна запад текущие
तत्tatих
पत्न्य्patnyжён
अंशैःaṃśaiḥчастями
पृथक्pṛthakотдельно
तत्रtatraтам
शतशोśataśoсотнями
ऽथ'thaзатем
सहस्रशःsahasraśaḥтысячами
गायत्रीgāyatrīГаятри
caи
स्वराsvarāСвара
चैवcaivaи
पश्चिमाभिमुखेpaścimābhimukheобращённые на запад
तदाtadāтогда
योगेनाभवतांyogenābhavatāṃсоединением стали
नद्यौnadyauдвумя реками
सावित्रीतिsāvitrītiСавитри так
प्रथांprathāṃславу
गतेgateобретшие
ब्रह्मणाbrahmaṇāБрахмою
स्थापितौsthāpitauпоставленные
तत्रtatraтам
यज्ञेyajñeна жертве
हरिहराव्hariharāvХари и Хара
उभौubhauоба
महाबलmahābalaМахабала
अतिबलिनौatibalinauи Атибали
नाम्नाnāmnāпо имени
देवौdevauдвумя богами
बभूवतुःbabhūvatuḥстали
तयोर्tayorтех двух
नद्योस्nadyosрек
तुtuже
माहात्म्यंmāhātmyaṃвеличие
नाहंnāhaṃне я
वक्तुंvaktuṃвысказать
क्षमोkṣamoспособен
नृपnṛpaо царь
ययुर्yayurушли
ब्रह्मादयोbrahmādayoБрахма и прочие
देवाःdevāḥбоги
स्वांशैस्svāṃśaisсвоими частями
तिष्ठन्तिtiṣṭhantiпребывают
चापगाःcāpagāḥи реки
कृष्णोद्भवंkṛṣṇodbhavaṃвозникновение Кришны
पापहरंpāpaharaṃуносящее грех
परंparaṃвысшее
यःyaḥкто
शृणोतिśṛṇotiслушает
यःyaḥкто
श्रावयतेśrāvayateдаёт услышать
caи
भक्त्याbhaktyāс преданностью
स्यात्syātда будет
तस्यtasyaу того
पुंसःpuṃsaḥчеловека
सकलंsakalaṃвесь
फलंphalaṃплод
यत्yatкоторый
तद्tadих
दर्शनdarśanaот лицезрения
स्नानsnānaи омовения
समुद्भवंsamudbhavaṃвозникающий
फलम्phalamплод
Translation

«„И мы обе, соперницы, своими частями станем здесь реками, о боги, и потечём обращённые на запад“. Услышав то слово, Брахма, Вишну и Махешвара стали тогда, о царь, косными и стали реками — именно своими частями. Там Вишну стал Кришною, а бог Махешвара — Вени; Брахма же стал Какудати, а Ганга — отдельно. И боги, сделав косными и свои части, рассыпали их; и с вершин Сахьядри стали они отдельными прекрасными реками. Частями богов стали текущие на восток, а текущие на запад — отдельно там частями их жён, сотнями и тысячами. Гаятри же и Свара, обращённые на запад, соединением стали тогда двумя реками, обретшими славу под именем Савитри. А Хари и Хара, поставленные Брахмою там на жертве, стали двумя богами по имени Махабала и Атибали. Величие тех двух рек я не способен высказать, о царь: Брахма и прочие боги ушли, а реки пребывают их частями». Кто с преданностью слушает и кто даёт услышать это высшее, уносящее грех повествование о возникновении Кришны, — да будет у того человека весь тот плод, что возникает от лицезрения их и омовения в них.

Version

b3d4b27f6910 · published Sep 3, 2026, 4:13:58 AM UTC

Available inRU

Page between verses with