शृणु देवि प्रवक्ष्यामि इतिहासं पुरातनम् । यच्छ्रुत्वा देवदेवेशि ब्रह्मलोकं व्रजेद्ध्रुवम् ॥
कौषीतकस्य पुत्रो वै मङ्किनामातिविश्रुतः । विष्णुध्यानरतो नित्यं विष्णुलोकप्रपूजकः ॥
वेदाध्ययनकर्ता च अग्निहोत्रपरायणः । सुरूपा विश्वरूपेति स्त्रियौ द्वे तस्य तु तद्गृहे ॥
ताभ्यां पुत्रविहीनाभ्यां दृष्ट्वा देवि विशङ्कितः । किं कर्तव्यमिति ध्यायन्नतिचिन्तापरोऽभवत् ॥
स्थिरो वंशस्तु पुत्रेण ह्यन्यथा नरकं व्रजेत् । एवं चिन्तां प्रकुर्वाणो न सुखं लभते क्वचित् ॥
śṛṇu devi pravakṣyāmi itihāsaṃ purātanam | yacchrutvā devadeveśi brahmalokaṃ vrajeddhruvam ||
kauṣītakasya putro vai maṅkināmātiviśrutaḥ | viṣṇudhyānarato nityaṃ viṣṇulokaprapūjakaḥ ||
vedādhyayanakartā ca agnihotraparāyaṇaḥ | surūpā viśvarūpeti striyau dve tasya tu tadgṛhe ||
tābhyāṃ putravihīnābhyāṃ dṛṣṭvā devi viśaṅkitaḥ | kiṃ kartavyamiti dhyāyannaticintāparo'bhavat ||
sthiro vaṃśastu putreṇa hyanyathā narakaṃ vrajet | evaṃ cintāṃ prakurvāṇo na sukhaṃ labhate kvacit ||
Слушай, о богиня, поведаю древнее сказание, услышав которое человек непременно достигает мира Брахмы, о владычица богов богов. У Каушитаки был весьма прославленный сын по имени Манки, постоянно преданный созерцанию Вишну и чтущий мир Вишну, изучавший Веды и преданный агнихотре. Две жены были у него в доме — Сурупа и Вишварупа. Увидев их бездетными, он встревожился, о богиня, и, размышляя «что же делать», погрузился в великую тревогу: «Род устойчив сыном, иначе идут в ад». Творя такую тревогу, он нигде не находил радости.
8829f14a1ae8 · published Sep 3, 2026, 4:14:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Человек безупречный по всем статьям — Веды, агнихотра, созерцание — не находит себе места из-за отсутствия детей. Довод у него не сентиментальный, а обрядовый: без сына некому совершить поминовение, и род обрывается. Тревога названа своим именем и не осуждена; в следующем стихе он оставит дом и пойдёт спрашивать.