Ramayana
Совершение ашвамедхи1.13.1-6
47 / 2464
Ramayana · 1.13.1-6
Devanāgarī

अथ संवत्सरे पूर्णे तस्मिन् प्राप्ते तुरङ्गमे । सरय्वाश् चोत्तरे तीरे राज्ञो यज्ञो ऽभ्यवर्तत ॥
ऋष्यशृङ्गं पुरस्कृत्य कर्म चक्रुर् द्विजर्षभाः । अश्वमेधे महायज्ञे राज्ञो ऽस्य सुमहात्मनः ॥
कर्म कुर्वन्ति विधिवद् याजका वेदपारगाः । यथाविधि यथान्यायं परिक्रामन्ति शास्त्रतः ॥
प्रवर्ग्यं शास्त्रतः कृत्वा तथैवोपसदं द्विजाः । चक्रुश् च विधिवत् सर्वम् अधिकं कर्म शास्त्रतः ॥
अभिपूज्य ततो हृष्टाः सर्वे चक्रुर् यथाविधि । प्रातःसवनपूर्वाणि कर्माणि मुनिपुंगवाः ॥
न चाहुतम् अभूत् तत्र स्खलितं वापि किं चन । दृश्यते ब्रह्मवत् सर्वं क्षेमयुक्तं हि चक्रिरे ॥

Transliteration (IAST)

atha saṃvatsare pūrṇe tasmin prāpte turaṅgame | sarayvāś cottare tīre rājño yajño 'bhyavartata ||
ṛṣyaśṛṅgaṃ puraskṛtya karma cakrur dvijarṣabhāḥ | aśvamedhe mahāyajñe rājño 'sya sumahātmanaḥ ||
karma kurvanti vidhivad yājakā vedapāragāḥ | yathāvidhi yathānyāyaṃ parikrāmanti śāstrataḥ ||
pravargyaṃ śāstrataḥ kṛtvā tathaivopasadaṃ dvijāḥ | cakruś ca vidhivat sarvam adhikaṃ karma śāstrataḥ ||
abhipūjya tato hṛṣṭāḥ sarve cakrur yathāvidhi | prātaḥsavanapūrvāṇi karmāṇi munipuṃgavāḥ ||
na cāhutam abhūt tatra skhalitaṃ vāpi kiṃ cana | dṛśyate brahmavat sarvaṃ kṣemayuktaṃ hi cakrire ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथathaзатем; после этого
संवत्सरेsaṃvatsareкогда год; по прошествии года
पूर्णेpūrṇeисполнился; был завершён
तस्मिन्tasminтом; этом
प्राप्तेprāpteкогда прибыл; когда вернулся
तुरङ्गमेturaṅgameконь; жертвенный конь
सरय्वाः चsarayvāḥ caи Сараю; реки Сараю
उत्तरे तीरेuttare tīreна северном берегу; на северной стороне
राज्ञःrājñaḥцаря; для царя
यज्ञःyajñaḥжертва; жертвоприношение
अभ्यवर्ततabhyavartataначалась; стала совершаться
ऋष्यशृङ्गम्ṛṣyaśṛṅgamРишьяшрингу; мудреца Ришьяшрингу
पुरस्कृत्यpuraskṛtyaпоставив впереди; сделав главным
कर्मkarmaобряд; жертвенное действие
चक्रुःcakruḥсовершали; делали
द्विजर्षभाःdvijarṣabhāḥбыки среди дваждырождённых; лучшие брахманы
अश्वमेधेaśvamedheв ашвамедхе; в жертве коня
महायज्ञेmahāyajñeв великой жертве; в большом обряде
राज्ञः अस्यrājñaḥ asyaэтого царя; царя Дашаратхи
सुमहात्मनःsumahātmanaḥвеликодушного; великой души
कर्मkarmaобряд; жертвенные действия
कुर्वन्तिkurvantiсовершают; исполняют
विधिवत्vidhivatпо правилу; как предписано
याजकाःyājakāḥжрецы; совершители жертвы
वेदपारगाःvedapāragāḥпостигшие Веды; перешедшие через Веды
यथाविधिyathāvidhiпо предписанию; согласно правилу
यथान्यायम्yathānyāyamпо должному порядку; как справедливо
परिक्रामन्तिparikrāmantiобходят; совершают круговые действия
शास्त्रतःśāstrataḥсогласно шастре; по писанию
प्रवर्ग्यम्pravargyamправаргью; обряд праваргьи
शास्त्रतःśāstrataḥсогласно шастре; по писанию
कृत्वाkṛtvāсовершив; сделав
तथा एवtathā evaтак же; и также
उपसदम्upasadamупасаду; обряд упасад
द्विजाःdvijāḥбрахманы; дваждырождённые
चक्रुः चcakruḥ caи совершили; и сделали
विधिवत्vidhivatпо правилу; как предписано
सर्वम्sarvamвсё; полностью
अधिकम्adhikamдополнительное; особое
कर्मkarmaдействие; обряд
शास्त्रतःśāstrataḥсогласно шастре; по писанию
अभिपूज्यabhipūjyaпочтив; оказав почтение
ततःtataḥзатем; после этого
हृष्टाःhṛṣṭāḥрадостные; довольные
सर्वेsarveвсе; в полном числе
चक्रुःcakruḥсовершали; делали
यथाविधिyathāvidhiпо предписанию; как положено
प्रातःसवनपूर्वाणिprātaḥsavanapūrvāṇiначиная с утреннего саваны; с утренними возлияниями впереди
कर्माणिkarmāṇiобряды; действия
मुनिपुंगवाःmunipuṃgavāḥлучшие из мудрецов; быки среди муни
न चna caи не; также не
आहुतम्āhutamневозлитое; неподнесённое
अभूत्abhūtбыло; оказалось
तत्रtatraтам; в той жертве
स्खलितम् वा अपिskhalitam vā apiили даже ошибочное; или сбившееся
किं चनkiṃ canaчто-либо; хоть что-нибудь
दृश्यतेdṛśyateвиделось; было видно
ब्रह्मवत्brahmavatкак относящееся к Брахману; по-брахмански чистое
सर्वम्sarvamвсё; целиком
क्षेमयुक्तम्kṣemayuktamсоединённое с благополучием; безопасно устроенное
हिhiведь; именно
चक्रिरेcakrireони сделали; совершили
Translation

Когда исполнился год и жертвенный конь вернулся, на северном берегу Сараю началось жертвоприношение царя. Поставив впереди Ришьяшрингу, лучшие брахманы совершали обряд великой ашвамедхи этого великодушного царя. Жрецы, постигшие Веды, исполняли действия по правилу; согласно предписанию, должному порядку и шастре они совершали все обходы и обрядовые действия. Брахманы по шастре совершили праваргью, упасады и все прочие особые действия. Почтив всё должным образом, радостные лучшие мудрецы исполняли обряды, начиная с утреннего возлияния. Там не было видно ни одного неподнесённого возлияния и ни одной ошибки: всё было сделано чисто, по-брахмански и благополучно.

Version

eb4868f0f3bf · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with