Ramayana
Рама принимает изгнание2.16.28-37
380 / 2464
Ramayana · 2.16.28-37
Devanāgarī

एवम् अस्तु गमिष्यामि वनं वस्तुम् अहं त्व् अतः । जटाचीरधरो राज्ञः प्रतिज्ञाम् अनुपालयन् ॥
इदं तु ज्ञातुम् इच्छामि किमर्थं मां महीपतिः । नाभिनन्दति दुर्धर्षो यथापुरम् अरिंदमः ॥
मन्युर् न च त्वया कार्यो देवि ब्रूहि तवाग्रतः । यास्यामि भव सुप्रीता वनं चीरजटाधरः ॥
हितेन गुरुणा पित्रा कृतज्ञेन नृपेण च । नियुज्यमानो विश्रब्धं किं न कुर्याद् अहं प्रियम् ॥
अलीकं मानसं त्व् एकं हृदयं दहतीव मे । स्वयं यन् नाह मां राजा भरतस्याभिषेचनम् ॥
अहं हि सीतां राज्यं च प्राणान् इष्टान् धनानि च । हृष्टो भ्रात्रे स्वयं दद्यां भरतायाप्रचोदितः ॥
किं पुनर् मनुजेन्द्रेण स्वयं पित्रा प्रचोदितः । तव च प्रियकामार्थं प्रतिज्ञाम् अनुपालयन् ॥
तद् आश्वासय हीमं त्वं किं न्व् इदं यन् महीपतिः । वसुधासक्तनयनो मन्दम् अश्रूणि मुञ्चति ॥
गच्छन्तु चैवानयितुं दूताः शीघ्रजवैर् हयैः । भरतं मातुलकुलाद् अद्यैव नृपशासनात् ॥
दण्डकारण्यम् एषो ऽहम् इतो गच्छामि सत्वरः । अविचार्य पितुर् वाक्यं समावस्तुं चतुर्दश ॥

Transliteration (IAST)

evam astu gamiṣyāmi vanaṃ vastum ahaṃ tv ataḥ | jaṭācīradharo rājñaḥ pratijñām anupālayan ||
idaṃ tu jñātum icchāmi kimarthaṃ māṃ mahīpatiḥ | nābhinandati durdharṣo yathāpuram ariṃdamaḥ ||
manyur na ca tvayā kāryo devi brūhi tavāgrataḥ | yāsyāmi bhava suprītā vanaṃ cīrajaṭādharaḥ ||
hitena guruṇā pitrā kṛtajñena nṛpeṇa ca | niyujyamāno viśrabdhaṃ kiṃ na kuryād ahaṃ priyam ||
alīkaṃ mānasaṃ tv ekaṃ hṛdayaṃ dahatīva me | svayaṃ yan nāha māṃ rājā bharatasyābhiṣecanam ||
ahaṃ hi sītāṃ rājyaṃ ca prāṇān iṣṭān dhanāni ca | hṛṣṭo bhrātre svayaṃ dadyāṃ bharatāyāpracoditaḥ ||
kiṃ punar manujendreṇa svayaṃ pitrā pracoditaḥ | tava ca priyakāmārthaṃ pratijñām anupālayan ||
tad āśvāsaya hīmaṃ tvaṃ kiṃ nv idaṃ yan mahīpatiḥ | vasudhāsaktanayano mandam aśrūṇi muñcati ||
gacchantu caivānayituṃ dūtāḥ śīghrajavair hayaiḥ | bharataṃ mātulakulād adyaiva nṛpaśāsanāt ||
daṇḍakāraṇyam eṣo 'ham ito gacchāmi satvaraḥ | avicārya pitur vākyaṃ samāvastuṃ caturdaśa ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
एवम् अस्तुevam astuда будет так; пусть будет так
गमिष्यामि वनम्gamiṣyāmi vanamя пойду в лес; отправлюсь в лес
वस्तुम् अहम् तु अतःvastum aham tu ataḥчтобы жить отсюда; я уйду жить туда
जटाचीरधरःjaṭācīradharaḥносящий джату и лыко; в косах и древесной одежде
राज्ञः प्रतिज्ञाम्rājñaḥ pratijñāmобещание царя; царскую клятву
अनुपालयन्anupālayanсоблюдая; исполняя
इदम् तुidam tuно это; только это
ज्ञातुम् इच्छामिjñātum icchāmiхочу узнать; желаю понять
किमर्थम्kimarthamпочему; по какой причине
माम् महीपतिःmām mahīpatiḥменя владыка земли; царь меня
न अभिनन्दतिna abhinandatiне приветствует; не радуется
दुर्धर्षःdurdharṣaḥнеодолимый; неприступный
यथापुरम्yathāpuramкак прежде; по-прежнему
अरिंदमःariṃdamaḥукротитель врагов; победитель недругов
मन्युः न चmanyuḥ na caи гнев не; не сердись
त्वया कार्यःtvayā kāryaḥтебе следует делать; пусть будет у тебя
देविdeviо царица; о госпожа
ब्रूहिbrūhiскажи; говори
तव अग्रतःtava agrataḥперед тобой; на твоих глазах
यास्यामिyāsyāmiя пойду; я отправлюсь
भव सुप्रीताbhava suprītāбудь очень довольна; будь благосклонна
वनम्vanamв лес; к лесу
चीरजटाधरःcīrajaṭādharaḥносящий лыко и джату; в древесной одежде и косах
हितेन गुरुणा पित्राhitena guruṇā pitrāблагожелательным почтенным отцом; отцом, старшим и другом
कृतज्ञेन नृपेण चkṛtajñena nṛpeṇa caблагодарным царём; и признательным правителем
नियुज्यमानःniyujyamānaḥназначаемый; посылаемый
विश्रब्धम्viśrabdhamуверенно; без колебания
किम् न कुर्यात्kim na kuryātчего не сделал бы; что не исполнит
अहम् प्रियम्aham priyamя приятное; я ради блага
अलीकम्alīkamмучительная неправда; ложное чувство
मानसम् तु एकम्mānasam tu ekamодно душевное; только одно в уме
हृदयम् दहति इव मेhṛdayam dahati iva meсловно жжёт моё сердце; обжигает мне сердце
स्वयम् यत् न आहsvayam yat na āhaчто сам не сказал; потому что сам не говорит
माम् राजाmām rājāмне царь; со мной царь
भरतस्य अभिषेचनम्bharatasya abhiṣecanamпомазание Бхараты; посвящение Бхараты
अहम् हिaham hiя ведь; поистине я
सीताम्sītāmСиту; Ситу
राज्यम् चrājyam caи царство; и власть
प्राणान् इष्टान्prāṇān iṣṭānдорогие жизни; саму любимую жизнь
धनानि चdhanāni caи богатства; и сокровища
हृष्टःhṛṣṭaḥрадостно; с радостью
भ्रात्रे स्वयम् दद्याम्bhrātre svayam dadyāmсам отдал бы брату; собственноручно дал бы брату
भरतायbharatāyaБхарате; для Бхараты
अप्रचोदितःapracoditaḥбез побуждения; не будучи принуждён
किं पुनःkiṃ punaḥчто же говорить; тем более
मनुजेन्द्रेणmanujendreṇaвладыкой людей; царём
स्वयम् पित्रा प्रचोदितःsvayam pitrā pracoditaḥсамим отцом побуждённый; посланный собственным отцом
तव चtava caи твоего; и ради тебя
प्रियकामार्थम्priyakāmārthamради желанного блага; для исполнения приятного тебе
प्रतिज्ञाम् अनुपालयन्pratijñām anupālayanсоблюдая обещание; исполняя клятву
तत् आश्वासय हि इमम्tat āśvāsaya hi imamтак успокой его; поэтому ободри его
त्वम्tvamты; сама
किं नु इदम्kiṃ nu idamчто же это; почему так
यत् महीपतिःyat mahīpatiḥчто владыка земли; почему царь
वसुधासक्तनयनःvasudhāsaktanayanaḥс глазами, прикованными к земле; глядя в землю
मन्दम् अश्रूणि मुञ्चतिmandam aśrūṇi muñcatiтихо проливает слёзы; медленно роняет слёзы
गच्छन्तु च एवgacchantu ca evaи пусть идут; пусть отправятся
आनयितुम् दूताःānayitum dūtāḥпослы привести; вестники за тем, чтобы привести
शीघ्रजवैः हयैःśīghrajavaiḥ hayaiḥна быстроногих конях; быстрыми лошадьми
भरतम्bharatamБхарату; царевича Бхарату
मातुलकुलात्mātulakulātиз дома дяди; от рода матери
अद्य एवadya evaсегодня же; именно сегодня
नृपशासनात्nṛpaśāsanātпо приказу царя; по царскому велению
दण्डकारण्यम्daṇḍakāraṇyamв лес Дандака; к Дандаке
एषः अहम्eṣaḥ ahamвот я; я сам
इतः गच्छामिitaḥ gacchāmiотсюда иду; отправляюсь отсюда
सत्वरःsatvaraḥбыстро; без промедления
अविचार्यavicāryaне обсуждая; не обдумывая против
पितुः वाक्यम्pituḥ vākyamслово отца; отцовский приказ
समावस्तुम्samāvastumчтобы прожить; чтобы пребывать
चतुर्दशcaturdaśaчетырнадцать; четырнадцать лет
Translation

Рама ответил: «Да будет так. Я уйду жить в лес, нося джату и древесную одежду, чтобы исполнить обещание царя. Только одно я хочу узнать: почему неодолимый владыка земли, укротитель врагов, не приветствует меня как прежде? Не сердись, о царица; скажи — и на твоих глазах я уйду в лес в древесной одежде и с джатай. Чего не сделаю я без колебания, когда меня посылает благожелательный, почтенный отец, благодарный царь? Только одно жжёт моё сердце: почему сам царь не говорит мне о помазании Бхараты? Я ведь сам, без всякого побуждения, с радостью отдал бы Бхарате и Ситу, и царство, и дорогую жизнь, и богатства. Тем более исполню это, когда меня побуждает сам отец, владыка людей, и когда это приятно тебе и сохраняет его обещание. Поэтому успокой его. Почему царь смотрит в землю и тихо проливает слёзы? Пусть уже сегодня по царскому приказу отправятся послы на быстроногих конях, чтобы привести Бхарату из дома его дяди. А я без промедления пойду отсюда в лес Дандака и, не обсуждая слово отца, проживу там четырнадцать лет».

Version

466959ffdcbd · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with