Ramayana
Дашаратха рассказывает о стреле, выпущенной по звуку2.57.4-9
550 / 2464
Ramayana · 2.57.4-9
Devanāgarī

यद् आचरति कल्याणि शुभं वा यदि वाशुभम् । तद् एव लभते भद्रे कर्ता कर्मजम् आत्मनः ॥
गुरु लाघवम् अर्थानाम् आरम्भे कर्मणां फलम् । दोषं वा यो न जानाति स बाल इति होच्यते ॥
कश् चिद् आम्रवणं छित्त्वा पलाशांश् च निषिञ्चति । पुष्पं दृष्ट्वा फले गृध्नुः स शोचति फलागमे ॥
सो ऽहम् आम्रवणं छित्त्वा पलाशांश् च न्यषेचयम् । रामं फलागमे त्यक्त्वा पश्चाच् छोचामि दुर्मतिः ॥
लब्धशब्देन कौसल्ये कुमारेण धनुष्मता । कुमारः शब्दवेधीति मया पापम् इदं कृतम् । तद् इदं मे ऽनुसंप्राप्तं देवि दुःखं स्वयं कृतम् ॥
संमोहाद् इह बालेन यथा स्याद् भक्षितं विषम् । एवं ममाप्य् अविज्ञातं शब्दवेध्यमयं फलम् ॥

Transliteration (IAST)

yad ācarati kalyāṇi śubhaṃ vā yadi vāśubham | tad eva labhate bhadre kartā karmajam ātmanaḥ ||
guru lāghavam arthānām ārambhe karmaṇāṃ phalam | doṣaṃ vā yo na jānāti sa bāla iti hocyate ||
kaś cid āmravaṇaṃ chittvā palāśāṃś ca niṣiñcati | puṣpaṃ dṛṣṭvā phale gṛdhnuḥ sa śocati phalāgame ||
so 'ham āmravaṇaṃ chittvā palāśāṃś ca nyaṣecayam | rāmaṃ phalāgame tyaktvā paścāc chocāmi durmatiḥ ||
labdhaśabdena kausalye kumāreṇa dhanuṣmatā | kumāraḥ śabdavedhīti mayā pāpam idaṃ kṛtam | tad idaṃ me 'nusaṃprāptaṃ devi duḥkhaṃ svayaṃ kṛtam ||
saṃmohād iha bālena yathā syād bhakṣitaṃ viṣam | evaṃ mamāpy avijñātaṃ śabdavedhyamayaṃ phalam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यत्yatчто; какое
आचरतिācaratiсовершает; делает
कल्याणिkalyāṇiо благородная; о добрая
शुभं वाśubhaṃ vāили благое; доброе ли
यदि वा अशुभम्yadi vā aśubhamили же неблагое; или дурное
तत् एवtat evaто именно; это же
लभतेlabhateполучает; обретает
भद्रेbhadreо благая; о почтенная
कर्ताkartāделатель; совершивший
कर्मजम्karmajamрождённое поступком; плод действия
आत्मनःātmanaḥсвоё; для себя
गुरुguruтяжесть; важность
लाघवम्lāghavamлёгкость; малость
अर्थानाम्arthānāmдел; предметов
आरम्भेārambheв начале; при начинании
कर्मणाम्karmaṇāmпоступков; действий
फलम्phalamплод; последствие
दोषं वाdoṣaṃ vāили изъян; или вред
यःyaḥкто; тот, кто
न जानातिna jānātiне знает; не понимает
सःsaḥон; тот
बालःbālaḥребёнок; незрелый человек
इतिitiтак; как
ह उच्यतेha ucyateназывается; именуется
कश् चित्kaś citнекто; какой-то человек
आम्रवणंāmravaṇaṃманговую рощу; сад манго
छित्त्वाchittvāсрубив; вырубив
पलाशान् चpalāśān caи палаши; деревья палаша
निषिञ्चतिniṣiñcatiполивает; орошает
पुष्पंpuṣpaṃцветок; цветение
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев; глядя на
फलेphaleна плод; к плоду
गृध्नुःgṛdhnuḥжадный; стремящийся
सःsaḥон; тот
शोचतिśocatiскорбит; сожалеет
फलागमेphalāgameкогда приходит плод; во время плодоношения
सः अहम्saḥ ahamтот я; именно я
आम्रवणंāmravaṇaṃманговую рощу; сад манго
छित्त्वाchittvāсрубив; вырубив
पलाशान् चpalāśān caи палаши; деревья палаша
न्यषेचयम्nyaṣecayamполивал; орошал
रामंrāmaṃРаму; царевича Раму
फलागमेphalāgameкогда пришёл плод; в пору плода
त्यक्त्वाtyaktvāоставив; отвергнув
पश्चात्paścātпотом; после
शोचामिśocāmiскорблю; сожалею
दुर्मतिःdurmatiḥнеразумный; со злым разумом
लब्धशब्देनlabdhaśabdenaуслышав звук; по добытому звуку
कौसल्येkausalyeо Каусалья; Каусалья
कुमारेणkumāreṇaюношей; молодым человеком
धनुष्मताdhanuṣmatāс луком; вооружённым луком
कुमारःkumāraḥюноша; молодой человек
शब्दवेधी इतिśabdavedhī itiкак поражающий по звуку; с мыслью: 'я стреляю по звуку'
मयाmayāмной; у меня
पापम् इदंpāpam idaṃэтот грех; это злодеяние
कृतम्kṛtamсовершено; сделано
तत् इदम्tat idamпоэтому это; это именно
मेmeко мне; мне
अनुसंप्राप्तम्anusaṃprāptamпришло вслед; настигло
देविdeviо царица; о богиня
दुःखंduḥkhaṃстрадание; боль
स्वयं कृतम्svayaṃ kṛtamсамим сделанное; созданное мной самим
संमोहात्saṃmohātиз-за заблуждения; от помрачения
इहihaздесь; в этом мире
बालेनbālenaребёнком; незрелым человеком
यथाyathāкак; подобно тому как
स्यात्syātмогло бы быть; бывает
भक्षितंbhakṣitaṃсъедено; проглочено
विषम्viṣamяд; отрава
एवंevaṃтак; точно так
मम अपिmama apiи мной; у меня также
अविज्ञातंavijñātaṃне распознанный; не понятый
शब्दवेध्यमयंśabdavedhyamayaṃсостоящий из стрельбы по звуку; порождённый поражением по звуку
फलम्phalamплод; последствие
Translation

«О благородная, какое бы действие человек ни совершил, благое или неблагое, он сам получает рождённый этим действием плод, о благая. Того, кто в начале дела не понимает тяжести и лёгкости поступков, их плода или вреда, называют незрелым. Некто, вырубив манговую рощу, поливает палаши; увидев цветы и желая плодов, он скорбит, когда приходит пора плода. Так и я, неразумный: вырубив манговую рощу, поливал палаши, а теперь, оставив Раму в пору плода, скорблю. О Каусалья, будучи юношей с луком, я услышал звук и, считая себя стрелком, поражающим по звуку, совершил этот грех. Поэтому это страдание, созданное мной самим, теперь настигло меня, о царица. Как ребёнок по неведению может проглотить яд, так и я не распознал плод, порождённый стрельбой по звуку».

Version

14d4776ca9a4 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with