किं नु लक्ष्मण वक्ष्यामि समेत्य जनकं वचः । मातरं चैव वैदेह्या विना ताम् अहम् अप्रियम् ॥
या मे राज्यविहीनस्य वने वन्येन जीवतः । सर्वं व्यपनयच् छोकं वैदेही क्व नु सा गता ॥
ज्ञातिपक्षविहीनस्य राजपुत्रीम् अपश्यतः । मन्ये दीर्घा भविष्यन्ति रात्रयो मम जाग्रतः ॥
गोदावरीं जनस्थानम् इमं प्रस्रवणं गिरिम् । सर्वाण्य् अनुचरिष्यामि यदि सीता हि दृश्यते ॥
एवं संभाषमाणौ ताव् अन्योन्यं भ्रातराव् उभौ । वसुंधरायां पतितं पुष्पमार्गम् अपश्यताम् ॥
तां पुष्पवृष्टिं पतितां दृष्ट्वा रामो महीतले । उवाच लक्ष्मणं वीरो दुःखितो दुःखितं वचः ॥
अभिजानामि पुष्पाणि तानीमामीह लक्ष्मण । अपिनद्धानि वैदेह्या मया दत्तानि कानने ॥
एवम् उक्त्वा महाबाहुर् लक्ष्मणं पुरुषर्षभम् । क्रुद्धो ऽब्रवीद् गिरिं तत्र सिंहः क्षुद्रमृगं यथा ॥
kiṃ nu lakṣmaṇa vakṣyāmi sametya janakaṃ vacaḥ | mātaraṃ caiva vaidehyā vinā tām aham apriyam ||
yā me rājyavihīnasya vane vanyena jīvataḥ | sarvaṃ vyapanayac chokaṃ vaidehī kva nu sā gatā ||
jñātipakṣavihīnasya rājaputrīm apaśyataḥ | manye dīrghā bhaviṣyanti rātrayo mama jāgrataḥ ||
godāvarīṃ janasthānam imaṃ prasravaṇaṃ girim | sarvāṇy anucariṣyāmi yadi sītā hi dṛśyate ||
evaṃ saṃbhāṣamāṇau tāv anyonyaṃ bhrātarāv ubhau | vasuṃdharāyāṃ patitaṃ puṣpamārgam apaśyatām ||
tāṃ puṣpavṛṣṭiṃ patitāṃ dṛṣṭvā rāmo mahītale | uvāca lakṣmaṇaṃ vīro duḥkhito duḥkhitaṃ vacaḥ ||
abhijānāmi puṣpāṇi tānīmāmīha lakṣmaṇa | apinaddhāni vaidehyā mayā dattāni kānane ||
evam uktvā mahābāhur lakṣmaṇaṃ puruṣarṣabham | kruddho 'bravīd giriṃ tatra siṃhaḥ kṣudramṛgaṃ yathā ||
«Что же, Лакшмана, я скажу Джанаке, когда встречу его? Что скажу матери Вайдехи, придя без неё с горькой вестью? Вайдехи, которая отводила всю мою скорбь, когда я, лишённый царства, жил в лесу лесной жизнью, куда же она ушла? Я, лишённый родных и не видящий царевну, думаю, буду проводить долгие ночи без сна. Я обойду Годавари, Джанастхану и эту гору Прасравану, если только Сита может быть увидена». Так два брата разговаривали друг с другом и увидели на земле упавшую цветочную дорожку. Увидев на земле эту россыпь цветов, скорбный герой Рама сказал Лакшмане скорбные слова: «Лакшмана, я узнаю эти цветы: их носила Вайдехи, и я дал их ей в лесу». Сказав это великорукому Лакшмане, быку среди людей, разгневанный Рама обратился к горе, как лев к малому зверю.
e20734761365 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Цветы впервые дают Раме не предположение, а след. Память любви узнаёт их сразу: это уже не просто лесные цветы, а знак присутствия Ситы и пути похищения.