बाष्पसंरुद्धकण्ठस् तु वाली सार्तरवः शनैः । उवाच रामं संप्रेक्ष्य पङ्कलग्न इव द्विपः ॥
न त्व् आत्मानम् अहं शोचे न तारां नापि बान्धवान् । यथा पुत्रं गुणश्रेष्ठम् अङ्गदं कनकाङ्गदम् ॥
स ममादर्शनाद् दीनो बाल्यात् प्रभृति लालितः । तटाक इव पीताम्बुर् उपशोषं गमिष्यति ॥
सुग्रीवे चाङ्गदे चैव विधत्स्व मतिम् उत्तमाम् । त्वं हि शास्ता च गोप्ता च कार्याकार्यविधौ स्थितः ॥
या ते नरपते वृत्तिर् भरते लक्ष्मणे च या । सुग्रीवे चाङ्गदे राजंस् तां चिन्तयितुम् अर्हसि ॥
मद्दोषकृतदोषां तां यथा तारां तपस्विनीम् । सुग्रीवो नावमन्येत तथावस्थातुम् अर्हसि ॥
त्वया ह्य् अनुगृहीतेन शक्यं राज्यम् उपासितुम् । त्वद्वशे वर्तमानेन तव चित्तानुवर्तिना ॥
bāṣpasaṃruddhakaṇṭhas tu vālī sārtaravaḥ śanaiḥ | uvāca rāmaṃ saṃprekṣya paṅkalagna iva dvipaḥ ||
na tv ātmānam ahaṃ śoce na tārāṃ nāpi bāndhavān | yathā putraṃ guṇaśreṣṭham aṅgadaṃ kanakāṅgadam ||
sa mamādarśanād dīno bālyāt prabhṛti lālitaḥ | taṭāka iva pītāmbur upaśoṣaṃ gamiṣyati ||
sugrīve cāṅgade caiva vidhatsva matim uttamām | tvaṃ hi śāstā ca goptā ca kāryākāryavidhau sthitaḥ ||
yā te narapate vṛttir bharate lakṣmaṇe ca yā | sugrīve cāṅgade rājaṃs tāṃ cintayitum arhasi ||
maddoṣakṛtadoṣāṃ tāṃ yathā tārāṃ tapasvinīm | sugrīvo nāvamanyeta tathāvasthātum arhasi ||
tvayā hy anugṛhītena śakyaṃ rājyam upāsitum | tvadvaśe vartamānena tava cittānuvartinā ||
С горлом, сдавленным слезами, Вали тихо и болезненно сказал, глядя на Раму, словно слон, застрявший в грязи: «Я оплакиваю не себя, не Тару и не родных так, как сына Ангаду, лучшего качествами, украшенного золотыми браслетами. Несчастный от того, что больше не увидит меня, взлелеянный с детства, он высохнет, как пруд, из которого выпили воду. Обрати лучшую мысль к Сугриве и Ангаде: ты ведь наставник и защитник, стоящий в различении должного и недолжного. Владыка людей, какое отношение у тебя к Бхарате и Лакшмане, такое же, царь, обдумай по отношению к Сугриве и Ангаде. Сделай так, чтобы Сугрива не презирал несчастную Тару, которую моя вина сделала виновной. Только тот, кто облагодетельствован тобой, пребывает в твоей власти и следует твоей воле, сможет править царством».
b05849f7cb3c · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Последняя забота Вали обращена к сыну, Таре и будущему царству. Приняв ответ Рамы, он просит не отменить наказание, а устроить защиту тех, кто останется жить после него.