Ramayana
Хануман обращается к роще Ашока5.11.38-48
1400 / 2464
Ramayana · 5.11.38-48
Devanāgarī

सो ऽहं नैव गमिष्यामि किष्किन्धां नगरीम् इतः । न हि शक्ष्याम्य् अहं द्रष्टुं सुग्रीवं मैथिलीं विना ॥
मय्य् अगच्छति चेहस्थे धर्मात्मानौ महारथौ । आशया तौ धरिष्येते वनराश् च मनस्विनः ॥
हस्तादानो मुखादानो नियतो वृक्षमूलिकः । वानप्रस्थो भविष्यामि अदृष्ट्वा जनकात्मजाम् ॥
सागरानूपजे देशे बहुमूलफलोदके । चितां कृत्वा प्रवेक्ष्यामि समिद्धम् अरणीसुतम् ॥
उपविष्टस्य वा सम्यग् लिङ्गिनं साधयिष्यतः । शरीरं भक्षयिष्यन्ति वायसाः श्वापदानि च ॥
इदम् अप्य् ऋषिभिर् दृष्टं निर्याणम् इति मे मतिः । सम्यग् आपः प्रवेक्ष्यामि न चेत् पश्यामि जानकीम् ॥
सुजातमूला सुभगा कीर्तिमालायशस्विनी । प्रभग्ना चिररात्रीयं मम सीताम् अपश्यतः ॥
तापसो वा भविष्यामि नियतो वृक्षमूलिकः । नेतः प्रतिगमिष्यामि ताम् अदृष्ट्वासितेक्षणाम् ॥
यदीतः प्रतिगच्छामि सीताम् अनधिगम्य ताम् । अङ्गदः सहितैः सर्वैर् वानरैर् न भविष्यति ॥
विनाशे बहवो दोषा जीवन् प्राप्नोति भद्रकम् । तस्मात् प्राणान् धरिष्यामि ध्रुवो जीवति संगमः ॥
एवं बहुविधं दुःखं मनसा धारयन् मुहुः । नाध्यगच्छत् तदा पारं शोकस्य कपिकुञ्जरः ॥

Transliteration (IAST)

so 'haṃ naiva gamiṣyāmi kiṣkindhāṃ nagarīm itaḥ | na hi śakṣyāmy ahaṃ draṣṭuṃ sugrīvaṃ maithilīṃ vinā ||
mayy agacchati cehasthe dharmātmānau mahārathau | āśayā tau dhariṣyete vanarāś ca manasvinaḥ ||
hastādāno mukhādāno niyato vṛkṣamūlikaḥ | vānaprastho bhaviṣyāmi adṛṣṭvā janakātmajām ||
sāgarānūpaje deśe bahumūlaphalodake | citāṃ kṛtvā pravekṣyāmi samiddham araṇīsutam ||
upaviṣṭasya vā samyag liṅginaṃ sādhayiṣyataḥ | śarīraṃ bhakṣayiṣyanti vāyasāḥ śvāpadāni ca ||
idam apy ṛṣibhir dṛṣṭaṃ niryāṇam iti me matiḥ | samyag āpaḥ pravekṣyāmi na cet paśyāmi jānakīm ||
sujātamūlā subhagā kīrtimālāyaśasvinī | prabhagnā cirarātrīyaṃ mama sītām apaśyataḥ ||
tāpaso vā bhaviṣyāmi niyato vṛkṣamūlikaḥ | netaḥ pratigamiṣyāmi tām adṛṣṭvāsitekṣaṇām ||
yadītaḥ pratigacchāmi sītām anadhigamya tām | aṅgadaḥ sahitaiḥ sarvair vānarair na bhaviṣyati ||
vināśe bahavo doṣā jīvan prāpnoti bhadrakam | tasmāt prāṇān dhariṣyāmi dhruvo jīvati saṃgamaḥ ||
evaṃ bahuvidhaṃ duḥkhaṃ manasā dhārayan muhuḥ | nādhyagacchat tadā pāraṃ śokasya kapikuñjaraḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सः अहम् न एव गमिष्यामिsaḥ aham na eva gamiṣyāmiпоэтому я не пойду
किष्किन्धाम् नगरीम् इतःkiṣkindhām nagarīm itaḥв город Кишкиндху отсюда
न हि शक्ष्यामि अहम्na hi śakṣyāmi ahamне ведь смогу я
द्रष्टुम् सुग्रीवम्draṣṭum sugrīvamвидеть Сугриву
मैथिलीम् विनाmaithilīm vināбез Майтхили
मयि अगच्छति च इहस्तेmayi agacchati ca ihasteесли я не приду и здесь останусь
धर्मात्मानौ महारथौdharmātmānau mahārathauдвое праведных великих воинов
आशया तौ धरिष्येतेāśayā tau dhariṣyeteнадеждой те двое удержатся
वानराः च मनस्विनःvānarāḥ ca manasvinaḥи обезьяны разумные
हस्तादानः मुखादानःhastādānaḥ mukhādānaḥрукой берущий, ртом берущий
नियतः वृक्षमूलिकःniyataḥ vṛkṣamūlikaḥсдержанный, под деревом живущий
वानप्रस्थः भविष्यामिvānaprasthaḥ bhaviṣyāmiлесным отшельником буду
अदृष्ट्वा जनकात्मजाम्adṛṣṭvā janakātmajāmне увидев дочь Джанаки
सागरानूपजे देशेsāgarānūpaje deśeв приморской болотистой местности
बहुमूलफलोदकेbahumūlaphalodakeс многими кореньями, плодами, водой
चिताम् कृत्वा प्रवेक्ष्यामिcitām kṛtvā pravekṣyāmiкостёр сделав, войду
समिद्धम् अरणीसुतम्samiddham araṇīsutamв разожжённого сына арани
उपविष्टस्य वा सम्यक्upaviṣṭasya vā samyakили сидящего правильно
लिङ्गिनम् साधयिष्यतःliṅginam sādhayiṣyataḥзнак отшельника осуществляющего
शरीरम् भक्षयिष्यन्तिśarīram bhakṣayiṣyantiтело будут есть
वायसाः श्वापदानि चvāyasāḥ śvāpadāni caвороны и звери
इदम् अपि ऋषिभिः दृष्टम्idam api ṛṣibhiḥ dṛṣṭamэто также риши видели
निर्याणम् इति मे मतिःniryāṇam iti me matiḥкак исход, так моя мысль
सम्यक् आपः प्रवेक्ष्यामिsamyak āpaḥ pravekṣyāmiправильно в воды войду
न चेत् पश्यामि जानकीम्na cet paśyāmi jānakīmесли не увижу Джанаки
सुजातमूला सुभगाsujātamūlā subhagāс благородным корнем, счастливая
कीर्तिमाला यशस्विनीkīrtimālā yaśasvinīгирлянда славы, знаменитая
प्रभग्ना चिररात्री इयम्prabhagnā cirarātrī iyamразрушена этой долгой ночью
मम सीताम् अपश्यतःmama sītām apaśyataḥменя, Ситу не видящего
तापसः वा भविष्यामिtāpasaḥ vā bhaviṣyāmiили отшельником буду
नियतः वृक्षमूलिकःniyataḥ vṛkṣamūlikaḥсдержанным, под деревом живущим
न इतः प्रतिगमिष्यामिna itaḥ pratigamiṣyāmiне отсюда возвращусь
ताम् अदृष्ट्वा असितेक्षणाम्tām adṛṣṭvā asitekṣaṇāmеё не увидев, черноокую
यदि इतः प्रतिगच्छामिyadi itaḥ pratigacchāmiесли отсюда возвращусь
सीताम् अनधिगम्य ताम्sītām anadhigamya tāmСиту ту не найдя
अङ्गदः सहितैः सर्वैःaṅgadaḥ sahitaiḥ sarvaiḥАнгада со всеми вместе
वानरैः न भविष्यतिvānaraiḥ na bhaviṣyatiобезьянами не будет
विनाशे बहवः दोषाःvināśe bahavaḥ doṣāḥв гибели многие недостатки
जीवन् प्राप्नोति भद्रकम्jīvan prāpnoti bhadrakamживущий достигает блага
तस्मात् प्राणान् धरिष्यामिtasmāt prāṇān dhariṣyāmiпоэтому жизнь сохраню
ध्रुवः जीवति संगमःdhruvaḥ jīvati saṃgamaḥверна встреча живущему
एवम् बहुविधम् दुःखम्evam bahuvidham duḥkhamтак многообразное горе
मनसा धारयन् मुहुःmanasā dhārayan muhuḥумом держа постоянно
न अध्यगच्छत् तदा पारम्na adhyagacchat tadā pāramне достиг тогда берега
शोकस्य कपिकुञ्जरःśokasya kapikuñjaraḥскорби слон обезьян
Translation

«Поэтому я не вернусь отсюда в город Кишкиндху: без Майтхили я не смогу увидеть Сугриву. Если я не приду и останусь здесь, эти два праведных великих воина и разумные обезьяны будут держаться надеждой. Не увидев дочь Джанаки, я стану лесным отшельником: сдержанным, живущим под деревом, принимающим пищу рукой и ртом. Или в приморской местности, где много кореньев, плодов и воды, я сложу костёр и войду в разожжённый огонь, рождённый арани. Или, сидя как следует и приняв знак отшельника, я позволю воронам и зверям съесть моё тело. Это тоже риши признавали исходом — такова моя мысль. Если я не увижу Джанаки, я войду в воды должным образом. Моя счастливая гирлянда славы, с благородным корнем и известностью, разрушена этой долгой ночью, потому что я не вижу Ситу. Или я стану сдержанным отшельником, живущим под деревом, и не вернусь отсюда, не увидев эту черноокую. Если я возвращусь отсюда, не найдя Ситу, Ангада вместе со всеми обезьянами погибнет. Но в гибели много пороков; живущий достигает блага. Поэтому я сохраню жизнь: для живого встреча остаётся возможной». Так слон среди обезьян снова и снова держал в уме многообразное горе и тогда не находил берега своей скорби.

Version

18e675213356 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with