रामस् तु बहुभिर् हृष्टैर् निनदद्भिः प्लवंगमैः । वृतो रिपुवधाकाङ्क्षी युद्धायैवाभ्यवर्तत ॥
सुषेणस् तु महावीर्यो गिरिकूटोपमो हरिः । बहुभिः संवृतस् तत्र वानरैः कामरूपिभिः ॥
चतुर्द्वाराणि सर्वाणि सुग्रीववचनात् कपिः । पर्याक्रमत दुर्धर्षो नक्षत्राणीव चन्द्रमाः ॥
तेषाम् अक्षौहिणिशतं समवेक्ष्य वनौकसाम् । लङ्काम् उपनिविष्टानां सागरं चातिवर्तताम् ॥
राक्षसा विस्मयं जग्मुस् त्रासं जग्मुस् तथापरे । अपरे समरोद्धर्षाद् धर्षम् एवोपपेदिरे ॥
कृत्स्नं हि कपिभिर् व्याप्तं प्राकारपरिखान्तरम् । ददृशू राक्षसा दीनाः प्राकारं वानरीकृतम् ॥
तस्मिन् महाभीषणके प्रवृत्ते; कोलाहले राक्षसराजधान्याम् । प्रगृह्य रक्षांसि महायुधानि; युगान्तवाता इव संविचेरुः ॥
rāmas tu bahubhir hṛṣṭair ninadadbhiḥ plavaṃgamaiḥ | vṛto ripuvadhākāṅkṣī yuddhāyaivābhyavartata ||
suṣeṇas tu mahāvīryo girikūṭopamo hariḥ | bahubhiḥ saṃvṛtas tatra vānaraiḥ kāmarūpibhiḥ ||
caturdvārāṇi sarvāṇi sugrīvavacanāt kapiḥ | paryākramata durdharṣo nakṣatrāṇīva candramāḥ ||
teṣām akṣauhiṇiśataṃ samavekṣya vanaukasām | laṅkām upaniviṣṭānāṃ sāgaraṃ cātivartatām ||
rākṣasā vismayaṃ jagmus trāsaṃ jagmus tathāpare | apare samaroddharṣād dharṣam evopapedire ||
kṛtsnaṃ hi kapibhir vyāptaṃ prākāraparikhāntaram | dadṛśū rākṣasā dīnāḥ prākāraṃ vānarīkṛtam ||
tasmin mahābhīṣaṇake pravṛtte; kolāhale rākṣasarājadhānyām | pragṛhya rakṣāṃsi mahāyudhāni; yugāntavātā iva saṃviceruḥ ||
А Рама, окружённый многими радостно ревущими ванарами и желая убить врага, двинулся именно к битве. Великодоблестный Сушена, ванар, подобный горной вершине, окружённый там многими ванарами, способными менять облик по желанию, по слову Сугривы охватил все четверо ворот, трудноодолимый, словно луна окружает созвездия. Увидев сто акшаухини лесных жителей, которые перешли океан и осадили Ланку, одни ракшасы пришли в изумление, другие — в страх, а иные от боевого возбуждения испытали радость. Подавленные ракшасы увидели, что всё пространство между стеной и рвом заполнено ванарами и сама стена стала как бы ванарской. Когда в столице ракшасов начался этот великоужасный шум, ракшасы, схватив великое оружие, двигались вокруг, словно ветры конца века.
4bbe12f381e0 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Перед началом битвы обе стороны видят одну и ту же силу по-разному: одни пугаются, другие возбуждаются боем. Стих показывает, что внешняя мощь раскрывает внутреннее состояние сердца.