Повествователь
ते राक्षसबलं घोरं प्रविश्य हरियूथपाः । विचेरुर् उद्यतैः शैलैर् नगाः शिखरिणो यथा ॥
के चिद् आकाशम् आविश्य के चिद् उर्व्यां प्लवंगमाः । रक्षःसैन्येषु संक्रुद्धाश् चेरुर् द्रुमशिलायुधाः ॥
ते पादपशिलाशैलैश् चक्रुर् वृष्टिम् अनुत्तमाम् । बाणौघैर् वार्यमाणाश् च हरयो भीमविक्रमाः ॥
सिंहनादान् विनेदुश् च रणे राक्षसवानराः । शिलाभिश् चूर्णयाम् आसुर् यातुधानान् प्लवंगमाः ॥
निजघ्नुः संयुगे क्रुद्धाः कवचाभरणावृतान् । के चिद् रथगतान् वीरान् गजवाजिगतान् अपि ॥
निजघ्नुः सहसाप्लुत्य यातुधानान् प्लवंगमाः । शैलशृङ्गनिपातैश् च मुष्टिभिर् वान्तलोचनाः । चेलुः पेतुश् च नेदुश् च तत्र राक्षसपुंगवाः ॥
ततः शैलैश् च खड्गैश् च विसृष्टैर् हरिराक्षसैः । मुहूर्तेनावृता भूमिर् अभवच् छोणिताप्लुता ॥
विकीर्णपर्वताकारै रक्षोभिर् अरिमर्दनैः । आक्षिप्ताः क्षिप्यमाणाश् च भग्नशूलाश् च वानरैः ॥
वानरान् वानरैर् एव जग्नुस् ते रजनीचराः । राक्षसान् राक्षसैर् एव जघ्नुस् ते वानरा अपि ॥
आक्षिप्य च शिलास् तेषां निजघ्नू राक्षसा हरीन् । तेषां चाच्छिद्य शस्त्राणि जघ्नू रक्षांसि वानराः ॥
निजघ्नुः शैलशूलास्त्रैर् विभिदुश् च परस्परम् । सिंहनादान् विनेदुश् च रणे वानरराक्षसाः ॥
छिन्नवर्मतनुत्राणा राक्षसा वानरैर् हताः । रुधिरं प्रस्रुतास् तत्र रससारम् इव द्रुमाः ॥
रथेन च रथं चापि वारणेन च वारणम् । हयेन च हयं के चिन् निजघ्नुर् वानरा रणे ॥
क्षुरप्रैर् अर्धचन्द्रैश् च भल्लैश् च निशितैः शरैः । राक्षसा वानरेन्द्राणां चिच्छिदुः पादपाञ् शिलाः ॥
विकीर्णैः पर्वताग्रैश् च द्रुमैश् छिन्नैश् च संयुगे । हतैश् च कपिरक्षोभिर् दुर्गमा वसुधाभवत् ॥
तस्मिन् प्रवृत्ते तुमुले विमर्दे; प्रहृष्यमाणेषु वली मुखेषु । निपात्यमानेषु च राक्षसेषु; महर्षयो देवगणाश् च नेदुः ॥
te rākṣasabalaṃ ghoraṃ praviśya hariyūthapāḥ | vicerur udyataiḥ śailair nagāḥ śikhariṇo yathā ||
ke cid ākāśam āviśya ke cid urvyāṃ plavaṃgamāḥ | rakṣaḥsainyeṣu saṃkruddhāś cerur drumaśilāyudhāḥ ||
te pādapaśilāśailaiś cakrur vṛṣṭim anuttamām | bāṇaughair vāryamāṇāś ca harayo bhīmavikramāḥ ||
siṃhanādān vineduś ca raṇe rākṣasavānarāḥ | śilābhiś cūrṇayām āsur yātudhānān plavaṃgamāḥ ||
nijaghnuḥ saṃyuge kruddhāḥ kavacābharaṇāvṛtān | ke cid rathagatān vīrān gajavājigatān api ||
nijaghnuḥ sahasāplutya yātudhānān plavaṃgamāḥ | śailaśṛṅganipātaiś ca muṣṭibhir vāntalocanāḥ | celuḥ petuś ca neduś ca tatra rākṣasapuṃgavāḥ ||
tataḥ śailaiś ca khaḍgaiś ca visṛṣṭair harirākṣasaiḥ | muhūrtenāvṛtā bhūmir abhavac choṇitāplutā ||
vikīrṇaparvatākārai rakṣobhir arimardanaiḥ | ākṣiptāḥ kṣipyamāṇāś ca bhagnaśūlāś ca vānaraiḥ ||
vānarān vānarair eva jagnus te rajanīcarāḥ | rākṣasān rākṣasair eva jaghnus te vānarā api ||
ākṣipya ca śilās teṣāṃ nijaghnū rākṣasā harīn | teṣāṃ cācchidya śastrāṇi jaghnū rakṣāṃsi vānarāḥ ||
nijaghnuḥ śailaśūlāstrair vibhiduś ca parasparam | siṃhanādān vineduś ca raṇe vānararākṣasāḥ ||
chinnavarmatanutrāṇā rākṣasā vānarair hatāḥ | rudhiraṃ prasrutās tatra rasasāram iva drumāḥ ||
rathena ca rathaṃ cāpi vāraṇena ca vāraṇam | hayena ca hayaṃ ke cin nijaghnur vānarā raṇe ||
kṣuraprair ardhacandraiś ca bhallaiś ca niśitaiḥ śaraiḥ | rākṣasā vānarendrāṇāṃ cicchiduḥ pādapāñ śilāḥ ||
vikīrṇaiḥ parvatāgraiś ca drumaiś chinnaiś ca saṃyuge | hataiś ca kapirakṣobhir durgamā vasudhābhavat ||
tasmin pravṛtte tumule vimarde; prahṛṣyamāṇeṣu valī mukheṣu | nipātyamāneṣu ca rākṣaseṣu; maharṣayo devagaṇāś ca neduḥ ||
metre not identified
Предводители ванаров вошли в страшное войско ракшасов и двигались с поднятыми горами, как вершинистые горы. Одни прыгуны взлетали в небо, другие двигались по земле; разгневанные, они носились среди войск ракшасов, вооружённые деревьями и камнями. Ванары страшной доблести, хотя их сдерживали потоки стрел, устроили несравненный дождь из деревьев, камней и гор. В битве ракшасы и ванары издавали львиные рёвы; прыгуны дробили ятудханов камнями. Разгневанные, они били воинов, покрытых бронёй и украшениями, одних на колесницах, других на слонах и конях; внезапно прыгая, они поражали ятудханов горными вершинами и кулаками, так что быки среди ракшасов шатались, падали, кричали и извергали глаза. За мгновение земля была покрыта горами и мечами, брошенными ванарами и ракшасами, и залита кровью. Ракшасы, сокрушители врагов, похожие на разбросанные горы, были схвачены, брошены, и ванары ломали их копья. Ночные скитальцы били ванаров самими ванарами, а ванары били ракшасов самими ракшасами. Ракшасы хватали камни и били ими ванаров, а ванары вырывали у них оружие и били ракшасов. Ванары и ракшасы поражали друг друга горами, копьями и оружием, рассекали друг друга и ревели львиными голосами. Ракшасы, убитые ванарами, с рассечёнными бронями и защитами, источали кровь, как деревья — сок. Ванары в бою били колесницей колесницу, слоном слона, конём коня. Ракшасы бритвенными стрелами, полулунными стрелами, бхаллами и острыми стрелами срезали деревья и камни у царей ванаров. Земля стала труднопроходимой от разбросанных горных вершин, срубленных деревьев и убитых капи и ракшасов. Когда началась эта шумная давка, обезьянолицые радовались, ракшасы падали, и махарши вместе с сонмами богов возгласили.
752432883006 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Битва становится хаосом, где стороны буквально обращают друг друга в оружие. Но даже в этом хаосе виден сдвиг: ванары снова наступают, а небожители радуются падению сил Ланки.