Ramayana
Лакшмана теснит Индраджита в битве6.76.9-18
1889 / 2464
Ramayana · 6.76.9-18
Devanāgarī

किं न स्मरसि तद् युद्धे प्रथमे मत्पराक्रमम् । निबद्धस् त्वं सह भ्रात्रा यदा युधि विचेष्टसे ॥
युवा खलु महायुद्धे शक्राशनिसमैः शरैः । शायिनौ प्रथमं भूमौ विसंज्ञौ सपुरःसरौ ॥
स्मृतिर् वा नास्ति ते मन्ये व्यक्तं वा यमसादनम् । गन्तुम् इच्छसि यस्मात् त्वं मां धर्षयितुम् इच्छसि ॥
यदि ते प्रथमे युद्धे न दृष्टो मत्पराक्रमः । अद्य त्वां दर्शयिष्यामि तिष्ठेदानीं व्यवस्थितः ॥
इत्य् उक्त्वा सप्तभिर् बाणैर् अभिविव्याध लक्ष्मणम् । दशभिश् च हनूमन्तं तीक्ष्णधारैः शरोत्तमैः ॥
ततः शरशतेनैव सुप्रयुक्तेन वीर्यवान् । क्रोधाद् द्विगुणसंरब्धो निर्बिभेद विभीषणम् ॥
तद् दृष्ट्वेन्द्रजितः कर्म कृतं रामानुजस् तदा । अचिन्तयित्वा प्रहसन् नैतत् किं चिद् इति ब्रुवन् ॥
मुमोच स शरान् घोरान् संगृह्य नरपुंगवः । अभीतवदनः क्रुद्धो रावणिं लक्ष्मणो युधि ॥
नैवं रणगतः शूराः प्रहरन्ति निशाचर । लघवश् चाल्पवीर्याश् च सुखा हीमे शरास् तव ॥
नैवं शूरास् तु युध्यन्ते समरे जयकाङ्क्षिणः । इत्य् एवं तं ब्रुवाणस् तु शरवर्षैर् अवाकिरत् ॥

Transliteration (IAST)

kiṃ na smarasi tad yuddhe prathame matparākramam | nibaddhas tvaṃ saha bhrātrā yadā yudhi viceṣṭase ||
yuvā khalu mahāyuddhe śakrāśanisamaiḥ śaraiḥ | śāyinau prathamaṃ bhūmau visaṃjñau sapuraḥsarau ||
smṛtir vā nāsti te manye vyaktaṃ vā yamasādanam | gantum icchasi yasmāt tvaṃ māṃ dharṣayitum icchasi ||
yadi te prathame yuddhe na dṛṣṭo matparākramaḥ | adya tvāṃ darśayiṣyāmi tiṣṭhedānīṃ vyavasthitaḥ ||
ity uktvā saptabhir bāṇair abhivivyādha lakṣmaṇam | daśabhiś ca hanūmantaṃ tīkṣṇadhāraiḥ śarottamaiḥ ||
tataḥ śaraśatenaiva suprayuktena vīryavān | krodhād dviguṇasaṃrabdho nirbibheda vibhīṣaṇam ||
tad dṛṣṭvendrajitaḥ karma kṛtaṃ rāmānujas tadā | acintayitvā prahasan naitat kiṃ cid iti bruvan ||
mumoca sa śarān ghorān saṃgṛhya narapuṃgavaḥ | abhītavadanaḥ kruddho rāvaṇiṃ lakṣmaṇo yudhi ||
naivaṃ raṇagataḥ śūrāḥ praharanti niśācara | laghavaś cālpavīryāś ca sukhā hīme śarās tava ||
naivaṃ śūrās tu yudhyante samare jayakāṅkṣiṇaḥ | ity evaṃ taṃ bruvāṇas tu śaravarṣair avākirat ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
किम् न स्मरसि तत्kim na smarasi tatразве не помнишь то
युद्धे प्रथमे मत्पराक्रमम्yuddhe prathame matparākramamв первой битве мою доблесть
निबद्धः त्वम् सह भ्रात्राnibaddhaḥ tvam saha bhrātrāсвязанный ты вместе с братом
यदा युधि विचेष्टसेyadā yudhi viceṣṭaseкогда в бою корчился
युवाम् खलु महायुद्धेyuvām khalu mahāyuddheвы двое ведь в великой битве
शक्राशनिसमैः शरैःśakrāśanisamaiḥ śaraiḥстрелами, равными молнии Шакры
शायिनौ प्रथमम् भूमौśāyinau prathamam bhūmauлежали прежде на земле
विसंज्ञौ सपुरःसरौvisaṃjñau sapuraḥsarauбез сознания со своими вождями
स्मृतिः वा न अस्ति तेsmṛtiḥ vā na asti teили памяти нет у тебя
मन्ये व्यक्तम् वाmanye vyaktam vāдумаю, или ясно
यमसादनम् गन्तुम् इच्छसिyamasādanam gantum icchasiв обитель Ямы идти хочешь
यस्मात् त्वम्yasmāt tvamпоскольку ты
माम् धर्षयितुम् इच्छसिmām dharṣayitum icchasiменя оскорбить желаешь
यदि ते प्रथमे युद्धेyadi te prathame yuddheесли тобой в первой битве
न दृष्टः मत्पराक्रमःna dṛṣṭaḥ matparākramaḥне видена моя доблесть
अद्य त्वाम् दर्शयिष्यामिadya tvām darśayiṣyāmiсегодня тебе покажу
तिष्ठ इदानीम् व्यवस्थितःtiṣṭha idānīm vyavasthitaḥстой теперь твёрдо
इति उक्त्वा सप्तभिः बाणैःiti uktvā saptabhiḥ bāṇaiḥтак сказав, семью стрелами
अभिविव्याध लक्ष्मणम्abhivivyādha lakṣmaṇamпронзил Лакшману
दशभिः च हनूमन्तम्daśabhiḥ ca hanūmantamи десятью Ханумана
तीक्ष्णधारैः शरोत्तमैःtīkṣṇadhāraiḥ śarottamaiḥостролезвийными лучшими стрелами
ततः शरशतेन एवtataḥ śaraśatena evaзатем сотней стрел именно
सुप्रयुक्तेन वीर्यवान्suprayuktena vīryavānхорошо выпущенной, доблестный
क्रोधात् द्विगुणसंरब्धःkrodhāt dviguṇasaṃrabdhaḥот гнева вдвойне разъярённый
निर्बिभेद विभीषणम्nirbibheda vibhīṣaṇamпронзил Вибхишану
तत् दृष्ट्वा इन्द्रजितः कर्मtat dṛṣṭvā indrajitaḥ karmaто дело Индраджита увидев
कृतम् रामानुजः तदाkṛtam rāmānujaḥ tadāсделанное, младший брат Рамы тогда
अचिन्तयित्वा प्रहसन्acintayitvā prahasanне придав значения, смеясь
न एतत् किम् चित्na etat kim citэто не что-либо
इति ब्रुवन्iti bruvanтак говоря
मुमोच स शरान् घोरान्mumoca sa śarān ghorānвыпустил он страшные стрелы
संगृह्य नरपुंगवःsaṃgṛhya narapuṃgavaḥвзяв, лучший из людей
अभीतवदनः क्रुद्धःabhītavadanaḥ kruddhaḥс бесстрашным лицом, гневный
रावणिम् लक्ष्मणः युधिrāvaṇim lakṣmaṇaḥ yudhiв сына Раваны Лакшмана в бою
न एवम् रणगतः शूराःna evam raṇagataḥ śūrāḥне так пришедшие в бой герои
प्रहरन्ति निशाचरpraharanti niśācaraударяют, ночной бродяга
लघवः च अल्पवीर्याः चlaghavaḥ ca alpavīryāḥ caлёгкие и малосильные
सुखाः हि इमे शराः तवsukhāḥ hi ime śarāḥ tavaведь приятны эти стрелы твои
न एवम् शूराः तु युध्यन्तेna evam śūrāḥ tu yudhyanteне так же герои сражаются
समरे जयकाङ्क्षिणःsamare jayakāṅkṣiṇaḥв битве, победы желающие
इति एवम् तम् ब्रुवाणः तुiti evam tam bruvāṇaḥ tuтак ему говоря же
शरवर्षैः अवाकिरत्śaravarṣaiḥ avākiratливнями стрел осыпал
Translation

«Разве ты не помнишь мою доблесть в той первой битве, когда ты, связанный вместе с братом, корчился в бою? Вы оба в великой битве лежали на земле без сознания, вместе со своими вождями, поражённые стрелами, равными молнии Шакры. Или у тебя нет памяти, или, думаю, ты явно хочешь идти в обитель Ямы, раз желаешь оскорбить меня. Если в первой битве ты не увидел моей доблести, сегодня я покажу её тебе. Стой теперь твёрдо». Сказав так, Индраджит пронзил Лакшману семью остролезвийными лучшими стрелами, а Ханумана — десятью. Затем доблестный, вдвойне разъярённый гневом, хорошо выпущенной сотней стрел пронзил Вибхишану. Увидев это дело Индраджита, младший брат Рамы не придал ему значения и, смеясь, сказал: «Это ничто». Лучший из людей Лакшмана, гневный, но с бесстрашным лицом, взял страшные стрелы и выпустил их в бою в сына Раваны. Он сказал: «Не так ударяют герои, вышедшие в бой, ночной бродяга. Твои стрелы легки, малосильны и потому приятны. Не так сражаются герои, желающие победы в битве». Говоря ему так, Лакшмана осыпал его ливнями стрел.

Version

37f11db9ebed · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with