Ramayana
Сумантра пересказывает пророчество Дурвасы7.50.1-7
2272 / 2464
Ramayana · 7.50.1-7
Devanāgarī

तथा संचोदितः सूतो लक्ष्मणेन महात्मना । तद् वाक्यम् ऋषिणा प्रोक्तं व्याहर्तुम् उपचक्रमे ॥
पुरा नाम्ना हि दुर्वासा अत्रेः पुत्रो महामुनिः । वसिष्ठस्याश्रमे पुण्ये स वार्षिक्यम् उवास ह ॥
तम् आश्रमं महातेजाः पिता ते सुमहायशाः । पुरोधसं महात्मानं दिदृक्षुर् अगमत् स्वयम् ॥
स दृष्ट्वा सूर्यसंकाशं ज्वलन्तम् इव तेजसा । उपविष्टं वसिष्ठस्य सव्ये पार्श्वे महामुनिम् । तौ मुनी तापस श्रेष्ठौ विनीतस् त्व् अभ्यवादयत् ॥
स ताभ्यां पूजितो राजा स्वागतेनासनेन च । पाद्येन फलमूलैश् च सो ऽप्य् आस्ते मुनिभिः सह ॥
तेषां तत्रोपविष्टानां तास् ताः सुमधुराः कथाः । बभूवुः परमर्षीणां मध्यादित्यगते ऽहनि ॥
ततः कथायां कस्यां चित् प्राञ्जलिः प्रग्रहो नृपः । उवाच तं महात्मानम् अत्रेः पुत्रं तपोधनम् ॥

Transliteration (IAST)

tathā saṃcoditaḥ sūto lakṣmaṇena mahātmanā | tad vākyam ṛṣiṇā proktaṃ vyāhartum upacakrame ||
purā nāmnā hi durvāsā atreḥ putro mahāmuniḥ | vasiṣṭhasyāśrame puṇye sa vārṣikyam uvāsa ha ||
tam āśramaṃ mahātejāḥ pitā te sumahāyaśāḥ | purodhasaṃ mahātmānaṃ didṛkṣur agamat svayam ||
sa dṛṣṭvā sūryasaṃkāśaṃ jvalantam iva tejasā | upaviṣṭaṃ vasiṣṭhasya savye pārśve mahāmunim | tau munī tāpasa śreṣṭhau vinītas tv abhyavādayat ||
sa tābhyāṃ pūjito rājā svāgatenāsanena ca | pādyena phalamūlaiś ca so 'py āste munibhiḥ saha ||
teṣāṃ tatropaviṣṭānāṃ tās tāḥ sumadhurāḥ kathāḥ | babhūvuḥ paramarṣīṇāṃ madhyādityagate 'hani ||
tataḥ kathāyāṃ kasyāṃ cit prāñjaliḥ pragraho nṛpaḥ | uvāca taṃ mahātmānam atreḥ putraṃ tapodhanam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तथाtathāтак
संचोदितःsaṃcoditaḥпобуждённый
सूतःsūtaḥвозничий
लक्ष्मणेनlakṣmaṇenaЛакшманой
महात्मनाmahātmanāвеликодушным
तत्tatто
वाक्यम्vākyamслово
ऋषिणाṛṣiṇāриши
प्रोक्तम्proktamсказанное
व्याहर्तुम्vyāhartumизложить
उपचक्रमेupacakrameначал
पुराpurāпрежде
नाम्ना हिnāmnā hiпо имени ведь
दुर्वासाःdurvāsāḥДурваса
अत्रेःatreḥАтри
पुत्रःputraḥсын
महामुनिःmahāmuniḥвеликий мудрец
वसिष्ठस्यvasiṣṭhasyaВасиштхи
आश्रमेāśrameв обители
पुण्येpuṇyeсвятой
सःsaḥон
वार्षिक्यम्vārṣikyamсезон дождей
उवास हuvāsa haпрожил
तम्tamв ту
आश्रमम्āśramamобитель
महातेजाःmahātejāḥвеликосияющий
पिता तेpitā teтвой отец
सुमहायशाःsumahāyaśāḥочень великославный
पुरोधसम्purodhasamжреца
महात्मानम्mahātmānamвеликодушного
दिदृक्षुःdidṛkṣuḥжелая увидеть
अगमत्agamatпошёл
स्वयम्svayamсам
सःsaḥон
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
सूर्यसंकाशम्sūryasaṃkāśamподобного солнцу
ज्वलन्तम् इवjvalantam ivaсловно пылающего
तेजसाtejasāсиянием
उपविष्टम्upaviṣṭamсидящего
वसिष्ठस्यvasiṣṭhasyaВасиштхи
सव्येsavyeс левой
पार्श्वेpārśveстороны
महामुनिम्mahāmunimвеликого мудреца
तौtauтех двух
मुनीmunīмудрецов
तापस श्रेष्ठौtāpasa śreṣṭhauлучших подвижников
विनीतः तुvinītaḥ tuсмиренный же
अभ्यवादयत्abhyavādayatпочтил
सःsaḥон
ताभ्याम्tābhyāmими двумя
पूजितःpūjitaḥпочтённый
राजाrājāцарь
स्वागतेनsvāgatenaприветствием
आसनेन चāsanena caи сиденьем
पाद्येनpādyenaводой для ног
फलमूलैः चphalamūlaiḥ caи плодами с кореньями
सः अपिsaḥ apiон тоже
आस्तेāsteсел
मुनिभिः सहmunibhiḥ sahaвместе с мудрецами
तेषाम्teṣāmих
तत्रtatraтам
उपविष्टानाम्upaviṣṭānāmсидящих
ताः ताःtāḥ tāḥразные
सुमधुराःsumadhurāḥочень сладкие
कथाःkathāḥбеседы
बभूवुःbabhūvuḥвозникли
परमर्षीणाम्paramarṣīṇāmвысших риши
मध्यादित्यगतेmadhyādityagateкогда солнце дошло до середины
अहनिahaniдня
ततःtataḥзатем
कथायाम्kathāyāmв беседе
कस्याम् चित्kasyām citкакой-то
प्राञ्जलिःprāñjaliḥсо сложенными ладонями
प्रग्रहःpragrahaḥпочтительный
नृपःnṛpaḥцарь
उवाचuvācaсказал
तम्tamтому
महात्मानम्mahātmānamвеликодушному
अत्रेः पुत्रम्atreḥ putramсыну Атри
तपोधनम्tapodhanamбогатому подвижничеством
Translation

Побуждённый так великодушным Лакшманой, возничий начал излагать слово, сказанное риши: «Прежде великий мудрец по имени Дурваса, сын Атри, прожил сезон дождей в святой обители Васиштхи. Твой великосияющий и очень славный отец сам пошёл в ту обитель, желая увидеть великодушного домашнего жреца. Там он увидел великого мудреца, подобного солнцу, словно пылающего сиянием, сидящего слева от Васиштхи; смиренно почтил тех двух мудрецов, лучших подвижников. Почтённый ими двумя приветствием, сиденьем, водой для ног, плодами и кореньями, царь тоже сел вместе с мудрецами. Когда солнце дошло до середины дня, между сидевшими там высшими риши возникли разные очень сладкие беседы. Затем во время одной беседы царь, почтительный и со сложенными ладонями, обратился к великодушному сыну Атри, богатому подвижничеством».

Version

2cfb26f11a69 · published Jun 22, 2026, 12:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with