Upanishads
Сарасвати-рахасья-упанишадаSarasvatīrahasya 2.0
1625 / 9568
LinuxTurn pages
Upanishads · Sarasvatīrahasya 2.0
Devanāgarī

स होवाचाश्वलायनः । अस्य श्रीसरस्वतीदशश्लोकीमहामन्त्रस्य । अहमाश्वलायन ऋषिः । अनुष्टुप् छन्दः । श्री वागीश्वरी देवता । यद्वागिति बीजम् । देवीं वाचमिति शक्तिः । प्रणो देवीति कीलकम् । विनियोगस्तत्प्रीत्यर्थे । श्रद्धा मेधा प्रज्ञा धारणा वाग्देवता महासरस्वतीत्येतैरङ्गन्यासः ॥ नीहारहारघनसारसुधाकराभां कल्याणदां कनकचम्पकदामभूषाम् । उत्तुङ्गपीनकुचकुम्भमनोहराङ्गीं वाणीं नमामि मनसा वचसा विभूत्यै

Transliteration (IAST)

sa hovācāśvalāyanaḥ | asya śrīsarasvatīdaśaślokīmahāmantrasya | ahamāśvalāyana ṛṣiḥ | anuṣṭup chandaḥ | śrī vāgīśvarī devatā | yadvāgiti bījam | devīṃ vācamiti śaktiḥ | praṇo devīti kīlakam | viniyogastatprītyarthe | śraddhā medhā prajñā dhāraṇā vāgdevatā mahāsarasvatītyetairaṅganyāsaḥ || nīhārahāraghanasārasudhākarābhāṃ kalyāṇadāṃ kanakacampakadāmabhūṣām | uttuṅgapīnakucakumbhamanoharāṅgīṃ vāṇīṃ namāmi manasā vacasā vibhūtyai

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सः ह उवाच आश्वलायनःsaḥ ha uvāca āśvalāyanaḥĀśvalāyana said
अहं आश्वलायनः ऋषिःahaṃ āśvalāyanaḥ ṛṣiḥ"I, Āśvalāyana, am the sage"
अनुष्टुप् छन्दःanuṣṭup chandaḥanuṣṭubh is the meter
श्री वाक्-ईश्वरी देवताśrī vāk-īśvarī devatāthe mistress of speech is the deity
श्रद्धा मेधा प्रज्ञा धारणाśraddhā medhā prajñā dhāraṇāfaith, aptitude, discernment, retention
वाक्-देवता महा-सरस्वती इतिvāk-devatā mahā-sarasvatī itithe deity of speech, the great Sarasvatī —
एतैः अङ्ग-न्यासःetaiḥ aṅga-nyāsaḥby these, the imposition on the limbs
नीहार-हार-घन-सार-सुधाकर-आभांnīhāra-hāra-ghana-sāra-sudhākara-ābhāṃradiant like frost, pearl, camphor, and the moon
कल्याण-दांkalyāṇa-dāṃgiver of good
वाणीं नमामि मनसा वचसाvāṇīṃ namāmi manasā vacasāSpeech I honor with mind and word
Translation

Āśvalāyana said: "of this great ten-verse mantra of Sarasvatī the sage is I, Āśvalāyana; the meter is anuṣṭubh; the deity is the mistress of speech. The imposition on the limbs is by the words: faith, aptitude, discernment, retention, the deity of speech, the great Sarasvatī. — Radiant like frost, pearl, camphor, and the moon, giver of good, adorned with a wreath of golden champaka, beautiful of form — Speech I honor with mind and word, for abundance."

Version

af205c66ed5c · published Aug 12, 2026, 5:00:00 AM UTC

Available inRUEN

Page between verses with