Upanishads
Vajrasūcikā UpaniṣadVajrasūcikā 10
3518 / 5341
Upanishads · Vajrasūcikā 10
Devanāgarī

तर्हि को वा ब्रह्मणो नाम । यः कश्चिदात्मानमद्वितीयं जातिगुणक्रियाहीनं षडूर्मिषड्भावेत्यादिसर्वदोषरहितं सत्यज्ञानानन्दानन्तस्वरूपं स्वयं निर्विकल्पमशेषकल्पाधारमशेषभूतान्तर्यामित्वेन वर्तमानमन्तर्यहिश्चाकाशवदनुस्यूतमखण्डानन्दस्वभावमप्रमेयं अनुभवैकवेद्यमपरोक्षतया भासमानं करतळामलकवत्साक्षादपरोक्षीकृत्य कृतार्थतया कामरागादिदोषरहितः शमदमादिसम्पन्नो भाव मात्सर्य तृष्णा आशा मोहादिरहितो दम्भाहङ्कारदिभिरसंस्पृष्टचेता वर्तत एवमुक्तलक्षणो यः स एव ब्राह्मणेति शृतिस्मृतीतिहासपुराणाभ्यामभिप्रायः अन्यथा हि ब्राह्मणत्वसिद्धिर्नास्त्येव

Transliteration (IAST)

tarhi ko vā brahmaṇo nāma | yaḥ kaścidātmānamadvitīyaṃ jātiguṇakriyāhīnaṃ ṣaḍūrmiṣaḍbhāvetyādisarvadoṣarahitaṃ satyajñānānandānantasvarūpaṃ svayaṃ nirvikalpamaśeṣakalpādhāramaśeṣabhūtāntaryāmitvena vartamānamantaryahiścākāśavadanusyūtamakhaṇḍānandasvabhāvamaprameyaṃ anubhavaikavedyamaparokṣatayā bhāsamānaṃ karataḻāmalakavatsākṣādaparokṣīkṛtya kṛtārthatayā kāmarāgādidoṣarahitaḥ śamadamādisampanno bhāva mātsarya tṛṣṇā āśā mohādirahito dambhāhaṅkāradibhirasaṃspṛṣṭacetā vartata evamuktalakṣaṇo yaḥ sa eva brāhmaṇeti śṛtismṛtītihāsapurāṇābhyāmabhiprāyaḥ anyathā hi brāhmaṇatvasiddhirnāstyeva

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
तर्हि को वा ब्राह्मणो नामtarhi ko vā brāhmaṇo nāmaкто же тогда именуется брахманом?
यः कश्चिद् आत्मानम् अद्वितीयंyaḥ kaścid ātmānam advitīyaṃтот, кто Атмана, не имеющего второго
जाति-गुण-क्रिया-हीनंjāti-guṇa-kriyā-hīnaṃлишённого рождения, качеств и действий
षड्-ऊर्मि-षड्-भावेत्य्-आदि-सर्व-दोष-रहितंṣaḍ-ūrmi-ṣaḍ-bhāvety-ādi-sarva-doṣa-rahitaṃлишённого шести волн, шести состояний и всех изъянов
सत्य-ज्ञानानन्दानन्त-स्वरूपंsatya-jñānānandānanta-svarūpaṃчья природа — истина, знание, блаженство, бесконечность
स्वयं निर्विकल्पम्svayaṃ nirvikalpamсамого — безальтернативного
अशेष-कल्पाधारम्aśeṣa-kalpādhāramопору всех измышлений
अशेष-भूतान्तर्यामित्वेन वर्तमानम्aśeṣa-bhūtāntaryāmitvena vartamānamпребывающего внутренним правителем всех существ
अन्तर् बहिश् चाकाशवद् अनुस्यूतम्antar bahiś cākāśavad anusyūtamвнутри и вовне, как простор, пронизывающего
अखण्डानन्द-स्वभावम् अप्रमेयंakhaṇḍānanda-svabhāvam aprameyaṃчья природа — нераздельное блаженство, неизмеримого
अनुभवैक-वेद्यम्anubhavaika-vedyamпознаваемого одним лишь переживанием
अपरोक्षतया भासमानंaparokṣatayā bhāsamānaṃнепосредственно сияющего
कर-तलामलकवत्kara-talāmalakavatкак плод амалаки на ладони
साक्षाद् अपरोक्षी-कृत्यsākṣād aparokṣī-kṛtyaвоочию непосредственно узрев
कृतार्थतयाkṛtārthatayāсделавшись достигшим цели
काम-रागादि-दोष-रहितःkāma-rāgādi-doṣa-rahitaḥлишённый вожделения, страсти и прочих изъянов
शम-दमादि-सम्पन्नोśama-damādi-sampannoнаделённый спокойствием, обузданием и прочим
मात्सर्य-तृष्णा-आशा-मोहादि-रहितोmātsarya-tṛṣṇā-āśā-mohādi-rahitoлишённый зависти, жажды, чаяний, ослепления
दम्भाहङ्कारादिभिर् असंस्पृष्ट-चेता वर्ततेdambhāhaṅkārādibhir asaṃspṛṣṭa-cetā vartateс умом, не тронутым лицемерием и спесью, пребывает
एवम्-उक्त-लक्षणो यः स एव ब्राह्मणevam-ukta-lakṣaṇo yaḥ sa eva brāhmaṇaу кого таковы признаки, тот и есть брахман
इति श्रुति-स्मृतीतिहास-पुराणाभ्याम् अभिप्रायःiti śruti-smṛtītihāsa-purāṇābhyām abhiprāyaḥтаково мнение шрути, смрити, итихас и пуран
अन्यथा हि ब्राह्मणत्व-सिद्धिर् नास्त्य् एवanyathā hi brāhmaṇatva-siddhir nāsty evaиначе брахманство не достигается вовсе
Translation

Кто же тогда именуется брахманом? Тот, кто, воочию и непосредственно узрев — как плод амалаки на ладони — Атмана, не имеющего второго, лишённого рождения, качеств и действий, свободного от шести волн, шести состояний и всех изъянов, чья природа есть истина, знание, блаженство и бесконечность, самого безальтернативного, опору всех измышлений, пребывающего внутренним правителем всех существ, пронизывающего, как простор, внутри и вовне, чья природа — нераздельное блаженство, неизмеримого, познаваемого одним лишь переживанием, сияющего непосредственно, — и, сделавшись через то достигшим цели, пребывает лишённым вожделения, страсти и прочих изъянов, наделённым спокойствием и обузданием, свободным от зависти, жажды, чаяний и ослепления, с умом, не тронутым лицемерием и спесью, — у кого таковы признаки, тот и есть брахман: таково мнение шрути, смрити, итихас и пуран. Иначе брахманство не достигается вовсе.

Version

41bfc6a12be4 · published Aug 2, 2026, 1:47:12 AM UTC

Available inRU

Page between verses with