Upanishads
Трипуратапини-упанишадаTripurātāpinī 102
8291 / 9568
Upanishads · Tripurātāpinī 102
Devanāgarī

अतो निर्विषयं नित्यं मनः कार्यं मुमुक्षुणा । यतो निर्विषयो नाम मनसो मुक्तिरिष्यते ॥ 1॥ मनो हि द्विविधं प्रोक्तं शुद्धं चाशुद्धमेव च । अशुद्धं कामसंकल्पं शुद्धं कामविवर्जितम् ॥ 2

Transliteration (IAST)

ato nirviṣayaṃ nityaṃ manaḥ kāryaṃ mumukṣuṇā | yato nirviṣayo nāma manaso muktiriṣyate || 1|| mano hi dvividhaṃ proktaṃ śuddhaṃ cāśuddhameva ca | aśuddhaṃ kāmasaṃkalpaṃ śuddhaṃ kāmavivarjitam || 2

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अतः निर्विषयं नित्यं मनःataḥ nirviṣayaṃ nityaṃ manaḥhence let the mind always be made objectless
कार्यं मुमुक्षुणाkāryaṃ mumukṣuṇāby one desiring liberation
यतः निर्विषयः नामyataḥ nirviṣayaḥ nāmafor objectlessness precisely
मनसः मुक्तिः इष्यतेmanasaḥ muktiḥ iṣyateis held to be the liberation of the mind
मनः हि द्वि-विधं प्रोक्तम्manaḥ hi dvi-vidhaṃ proktamthe mind is declared twofold
अ-शुद्धं काम-संकल्पम्a-śuddhaṃ kāma-saṃkalpamimpure — bearing the resolve of desire
शुद्धं काम-विवर्जितम्śuddhaṃ kāma-vivarjitampure — devoid of desire
Translation

«Hence let one desiring liberation always make the mind objectless, for objectlessness precisely is held to be the liberation of the mind. The mind is declared twofold: impure and pure; impure — bearing the resolve of desire, pure — devoid of desire».

Version

c03bcced36eb · published Aug 7, 2026, 5:19:24 AM UTC

Available inRUEN

Page between verses with