Rudra
विपुलस्य च शैलस्य दक्षिणेन महात्मनः । जातः श्रृङ्गेति सुमहानश्वत्थश्चेति पादपः
महोच्छ्रायो महास्कन्धो नैकसत्त्वगुणालयः । कुम्भप्रमाणै रुचिरैः फलैः सर्वर्त्तुकैः शुभैः
स केतुः केतुमालानां देवगन्धर्वसेवितः । केतुमालेति विख्यातो नाम्ना तत्र प्रकीर्तितः । तन्निबोधत विप्रेन्द्रा निरुक्तं नामकर्मणः
क्षीरोदमथने वृत्ते माला स्कन्धे निवेशिताः । इन्द्रेण चैत्यकेतोस्तु केतुमालस्ततः स्मृतः । तेन तच्चिह्नितं वर्षं केतुमालेति विश्रुतम्
vipulasya ca śailasya dakṣiṇena mahātmanaḥ | jātaḥ śrṛṅgeti sumahānaśvatthaśceti pādapaḥ
mahocchrāyo mahāskandho naikasattvaguṇālayaḥ | kumbhapramāṇai ruciraiḥ phalaiḥ sarvarttukaiḥ śubhaiḥ
sa ketuḥ ketumālānāṃ devagandharvasevitaḥ | ketumāleti vikhyāto nāmnā tatra prakīrtitaḥ | tannibodhata viprendrā niruktaṃ nāmakarmaṇaḥ
kṣīrodamathane vṛtte mālā skandhe niveśitāḥ | indreṇa caityaketostu ketumālastataḥ smṛtaḥ | tena taccihnitaṃ varṣaṃ ketumāleti viśrutam
«И с юга у горы Випулы, великой душою, рождено на вершине весьма великое дерево ашваттха — великой высоты, с великим стволом, вместилище многих существ и достоинств, с прекрасными плодами мерою с кувшин, всех времён года, благими. Оно — знамя кетумалов, посещаемое богами и гандхарвами; „Кетумала“ — так прославлено оно там по имени. Постигните же толкование имени и дела, о владыки брахманов: когда совершилось пахтание молочного океана, Индрою на ствол дерева-святыни возложена была гирлянда; оттого он и признан Кетумалой, и тем отмечена страна, прославленная как „Кетумала“».
884ccaf882d4 · published Sep 4, 2026, 2:06:50 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Третье дерево — ашваттха, и сказано о нём прежде всего по-хозяйски: плоды мерою с кувшин, всех времён года. Дерево кормит раньше, чем что-либо значит.
Имя же объяснено случаем, а не свойством: при пахтании океана Индра возложил на ствол гирлянду. «Кетумала» — увенчанное знамя.
И книга прямо предупреждает, что даёт толкование: «постигните толкование имени и дела». Название выводится из события, и об этом сказано вслух.