Śrī-Varāha
तावदिन्द्रो धनुष्पाणिस्तीक्ष्णसायकधृग्वने ॥ आगत्य सत्यतपतमृषिमेनमुवाच ह
भगवन्निह दृष्टस्ते वराहः पृथुलो महान् ॥ येन तं हन्मि भृत्यानां पोषणाय महामुने
एवमुक्तो मुनिस्तेन चिन्तयामास तत्क्षणात् ॥ यदि तं दर्शयाम्यस्मै वराहं हन्यते तदा
नो चेत्कुटुंबः क्षुधया सीदत्यस्य न संशयः ॥ जायापुत्रसमायुक्तो लुब्धकोऽयं क्षुधा न्वितः
सशल्यश्च वराहोऽयं ममाश्रममुपागतः ॥ एवं गते तु किं कार्यमथासौ चिन्तयन् प्रभुः
नाध्यगच्छत बुद्धिश्च क्षणात्तस्य व्यजायत
tāvadindro dhanuṣpāṇistīkṣṇasāyakadhṛgvane || āgatya satyatapatamṛṣimenamuvāca ha
bhagavanniha dṛṣṭaste varāhaḥ pṛthulo mahān || yena taṃ hanmi bhṛtyānāṃ poṣaṇāya mahāmune
evamukto munistena cintayāmāsa tatkṣaṇāt || yadi taṃ darśayāmyasmai varāhaṃ hanyate tadā
no cetkuṭuṃbaḥ kṣudhayā sīdatyasya na saṃśayaḥ || jāyāputrasamāyukto lubdhako'yaṃ kṣudhā nvitaḥ
saśalyaśca varāho'yaṃ mamāśramamupāgataḥ || evaṃ gate tu kiṃ kāryamathāsau cintayan prabhuḥ
nādhyagacchata buddhiśca kṣaṇāttasya vyajāyata
«Тем временем Индра, с луком в руке, держащий острые стрелы, придя в лес, сказал этому риши Сатьятапасу: „О владыка, здесь виден ли тобою вепрь, тучный, великий, — чтобы им я убил его для прокормления домочадцев, о великий мудрец?“ Так сказанный им, мудрец в тот же миг помыслил: „Если я укажу ему того вепря, тогда он будет убит; если же нет — семья его изнемогает голодом, нет сомнения: с женою и детьми этот охотник наделён голодом. И этот вепрь, с занозою, пришёл в мою обитель. При таком положении — что за дело?“ И, размышляя, владыка не нашёл; и в миг у него возникло разумение».
0db4e9fb971f · published Sep 4, 2026, 3:59:09 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Задача поставлена без лазейки: молчание убивает семью охотника, ответ убивает вепря. Обе стороны правы, и обе просят у одного и того же человека.
Положение вепря названо точно: «с занозою, пришедший в мою обитель». Он ранен и прибежал под защиту — выдать его значит нарушить укрывательство просящего.
И сказано, что подвижник сперва «не нашёл». Решение приходит не из запаса правил, а мгновением позже, когда правила кончились.