Viṣṇu Purāṇa
The Creation of the World1.2.16-18
22 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 1.2.16-18
Devanāgarī

प्रधानपुरुषव्यक्तकालानां परमं हि यत् पश्यन्ति सूरयः शुद्धं तद् विष्णोः परमं पदम् ।
प्रधानपुरुषव्यक्तकालास् तु प्रविभागशः रूपाणि स्थितिसर्गान्तव्यक्तिसद्भावहेतवः ।
व्यक्तं विष्णुस् तथाव्यक्तं पुरुषः काल एव च क्रीडतो बालकस्येव चेष्टां तस्य निशामय ।

Transliteration (IAST)

pradhānapuruṣavyaktakālānāṃ paramaṃ hi yat paśyanti sūrayaḥ śuddhaṃ tad viṣṇoḥ paramaṃ padam /
pradhānapuruṣavyaktakālās tu pravibhāgaśaḥ rūpāṇi sthitisargāntavyaktisadbhāvahetavaḥ /
vyaktaṃ viṣṇus tathāvyaktaṃ puruṣaḥ kāla eva ca krīḍato bālakasyeva ceṣṭāṃ tasya niśāmaya /

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
प्रधान-पुरुष-व्यक्त-कालानाम्pradhāna-puruṣa-vyakta-kālānāmприроды, Мужа, проявленного и Времени
परमम्paramamвысшее; запредельное
हिhiведь
यत्yatкоторое; то, что
पश्यन्तिpaśyantiзрят; видят
सूरयःsūrayaḥмудрые; прозорливцы
शुद्धम्śuddhamчистое
तत्tatто
विष्णोःviṣṇoḥВишну; у Вишну
परमम्paramamвысшая
पदम्padamобитель; стопа-обитель
प्रधान-पुरुष-व्यक्त-कालाःpradhāna-puruṣa-vyakta-kālāḥприрода, Муж, проявленное и Время
तुtuже; а
प्रविभागशःpravibhāgaśaḥпо отдельности; порознь
रूपाणिrūpāṇiоблики; образы
स्थिति-सर्ग-अन्त-व्यक्ति-सद्भाव-हेतवःsthiti-sarga-anta-vyakti-sadbhāva-hetavaḥпричины стояния, созидания, конца и явленности; то, чем всё держится, творится, кончается и является
व्यक्तम्vyaktamпроявленное
विष्णुःviṣṇuḥВишну [есть]
तथाtathāтакже
अव्यक्तम्avyaktamнепроявленное
पुरुषःpuruṣaḥМуж
कालःkālaḥВремя
एवevaже; и
caи
क्रीडतःkrīḍataḥиграющего; у резвящегося
बालकस्यbālakasyaребёнка; у мальчика
इवivaсловно; как
चेष्टाम्ceṣṭāmдействие; затею
तस्यtasyaего; у него
निशामयniśāmayaвнемли; выслушай
Translation

То чистое, что выше природы, Мужа, проявленного и Времени и что зрят мудрые, — есть высшая обитель Вишну. А природа, Муж, проявленное и Время, взятые порознь, суть его облики — то, чем всё держится, творится, кончается и является. Вишну есть и проявленное, и непроявленное, и Муж, и Время. Внемли же о делах его — словно о затее играющего ребёнка.

Version

b858a3d86c48 · published Aug 22, 2026, 6:10:55 PM UTC

Available inRU

Page between verses with