Viṣṇu Purāṇa
The Creation of the World1.2.68-70
39 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 1.2.68-70
Devanāgarī

पृथिव्य् आपस् तथा तेजो वायुर् आकाशम् एव च सर्वेन्द्रियान्तःकरणं पुरुषाख्यं हि यज् जगत् ।
स एव सर्वभूतेशो विश्वरूपो यतो ऽव्ययः सर्गादिकं ततो ऽस्यैव भूतस्थम् उपकारकम् ।
स एव सृज्यः स च सर्गकर्ता स एव पात्य् अत्ति च पाल्यते च ब्रह्माद्यवस्थाभिर् अशेषमूर्तिर् विष्णुर् वरिष्ठो वरदो वरेण्यः ।

Transliteration (IAST)

pṛthivy āpas tathā tejo vāyur ākāśam eva ca sarvendriyāntaḥkaraṇaṃ puruṣākhyaṃ hi yaj jagat /
sa eva sarvabhūteśo viśvarūpo yato 'vyayaḥ sargādikaṃ tato 'syaiva bhūtastham upakārakam /
sa eva sṛjyaḥ sa ca sargakartā sa eva pāty atti ca pālyate ca brahmādyavasthābhir aśeṣamūrtir viṣṇur variṣṭho varado vareṇyaḥ /

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पृथिवीpṛthivīземля
आपःāpaḥво́ды
तथाtathāтакже
तेजःtejaḥогонь; жар
वायुःvāyuḥветер
आकाशम्ākāśamпространство
एवevaже
caи
सर्व-इन्द्रिय-अन्तःकरणम्sarva-indriya-antaḥkaraṇamвсе чувства и внутреннее орудие
पुरुषाख्यम्puruṣākhyamименуемое Мужем
हिhiведь
यत्yatкоторое; то, что
जगत्jagatмир
सःsaḥон
एवevaже
सर्वभूतेशःsarvabhūteśaḥвладыка всех существ
विश्वरूपःviśvarūpaḥчей облик — вселенная
यतःyataḥпоскольку; оттого что
अव्ययःavyayaḥнепреходящий
सर्ग-आदिकम्sarga-ādikamтворение и прочее
ततःtataḥпотому; оттого
अस्यasyaего; у него
एवevaже
भूतस्थम्bhūtasthamпребывающее в существах
उपकारकम्upakārakamслужащее на пользу; вспомогательное
सःsaḥон
एवevaже
सृज्यःsṛjyaḥсотворяемое; то, что творят
सःsaḥон
caи
सर्गकर्ताsargakartāтворец творения; совершитель созидания
सःsaḥон
एवevaже
पातिpātiхранит
अत्तिattiпоглощает; поедает
caи
पाल्यतेpālyateбывает хранимым
caи
ब्रह्म-आदि-अवस्थाभिःbrahma-ādi-avasthābhiḥсостояниями, начиная с Брахмы
अशेष-मूर्तिःaśeṣa-mūrtiḥчьих образов без числа; всеобразный
विष्णुःviṣṇuḥВишну
वरिष्ठःvariṣṭhaḥнаилучший; превосходнейший
वरदःvaradaḥподатель даров
वरेण्यःvareṇyaḥжеланный; достойный избрания
Translation

Земля, во́ды, огонь, ветер и пространство; все чувства и внутреннее орудие; то, что именуется Мужем, — вот мир. И поскольку он, владыка всех существ, чей облик — вселенная, непреходящ, потому творение и прочее у него — то, что пребывает в существах и служит им на пользу. Он же — и сотворяемое, и творец творения; он же хранит и поглощает, и бывает хранимым. Состояниями, начиная с Брахмы, — Вишну, чьих образов без числа, превосходнейший, податель даров, желанный.

Version

1c5b9decb41d · published Aug 22, 2026, 6:10:55 PM UTC

Available inRU

Page between verses with