Viṣṇu Purāṇa
The Austerity of the Prācetasas1.14.36-43
243 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 1.14.36-43
Devanāgarī

यस्मिन्न् अनन्ते सकलं विश्वं यस्मात् तथोद्गतम् लयस्थानं च यस् तस्मै नमः प्रकृतिधर्मिणे ।
शुद्धः संल्लक्ष्यते भ्रान्त्या गुणवान् इव यो ऽगुणः तम् आत्मरूपिणं देवं नताः स्म पुरुषोत्तमम् ।
अविकारम् अजं शुद्धं निर्गुणं यन् निरञ्जनम् नताः स्म तत् परं ब्रह्म विष्णोर् यत् परमं पदम् ।
अदीर्घह्रस्वम् अस्थूलम् अनण्व् अग्र्यम् अलोहितम् अस्नेहच्छायम् अतनुम् असक्तम् असमीरणम् ।
अनाकाशम् असंस्पर्शम् अगन्धम् अरसं च यत् अचक्षुःश्रोत्रम् अचलम् अवाक्पाणिम् अमानसम् ।
अनामगोत्रम् असुखम् अतेजस्कम् अहेतुकम् अभयं भ्रान्तिरहितम् अनिद्रम् अजरामरम् ।
अरजो ऽशब्दम् अमृतम् अप्लुतं यद् असंवृतम् पूर्वापरे न वै यस्मिंस् तद् विष्णोः परमं पदम् ।
परम् ईशित्वगुणवत् सर्वभूतम् असंश्रयम् नताः स्म तत् पदं विष्णोर् जिह्वादृग्गोचरं न यत् ।

Transliteration (IAST)

yasminn anante sakalaṃ viśvaṃ yasmāt tathodgatam layasthānaṃ ca yas tasmai namaḥ prakṛtidharmiṇe /
śuddhaḥ saṃllakṣyate bhrāntyā guṇavān iva yo 'guṇaḥ tam ātmarūpiṇaṃ devaṃ natāḥ sma puruṣottamam /
avikāram ajaṃ śuddhaṃ nirguṇaṃ yan nirañjanam natāḥ sma tat paraṃ brahma viṣṇor yat paramaṃ padam /
adīrghahrasvam asthūlam anaṇv agryam alohitam asnehacchāyam atanum asaktam asamīraṇam /
anākāśam asaṃsparśam agandham arasaṃ ca yat acakṣuḥśrotram acalam avākpāṇim amānasam /
anāmagotram asukham atejaskam ahetukam abhayaṃ bhrāntirahitam anidram ajarāmaram /
arajo 'śabdam amṛtam aplutaṃ yad asaṃvṛtam pūrvāpare na vai yasmiṃs tad viṣṇoḥ paramaṃ padam /
param īśitvaguṇavat sarvabhūtam asaṃśrayam natāḥ sma tat padaṃ viṣṇor jihvādṛggocaraṃ na yat /

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
यस्मिन्yasminв ком
अनन्तेananteбесконечном
सकलम्sakalamвся
विश्वम्viśvamвселенная
यस्मात्yasmātиз кого
तथाtathāтакже
उद्गतम्udgatamвышла
लय-स्थानम्laya-sthānamместо растворения
caи
यःyaḥкоторый
तस्मैtasmaiтому
नमःnamaḥпоклон
प्रकृति-धर्मिणेprakṛti-dharmiṇeносящему свойство первоосновы
शुद्धःśuddhaḥчистый
संल्लक्ष्यतेsaṃllakṣyateвидится
भ्रान्त्याbhrāntyāпо заблуждению
गुणवान्guṇavānобладающим качествами
इवivaкак бы
यःyaḥкоторый
अगुणःaguṇaḥлишённый качеств
तम्tamперед тем
आत्म-रूपिणम्ātma-rūpiṇamчей облик — Душа
देवम्devamбогом
नताःnatāḥсклонившиеся
स्मःsmaḥмы есмь
पुरुष-उत्तमम्puruṣa-uttamamлучшим из мужей
अविकारम्avikāramнеизменное
अजम्ajamнерождённое
शुद्धम्śuddhamчистое
निर्गुणम्nirguṇamбескачественное
यत्yatкоторое
निरञ्जनम्nirañjanamнезапятнанное
नताःnatāḥсклонившиеся
स्मःsmaḥмы есмь
तत्tatперед тем
परम्paramвысшим
ब्रह्मbrahmaБрахманом
विष्णोःviṣṇoḥу Вишну
यत्yatкоторый
परमम्paramamвысшая
पदम्padamобитель
अदीर्घ-ह्रस्वम्adīrgha-hrasvamни длинное, ни короткое
अस्थूलम्asthūlamне грубое
अनणुanaṇuне мельчайшее
अग्र्यम्agryamпервейшее
अलोहितम्alohitamне красное
अस्नेह-छायम्asneha-chāyamбез влаги и тени
अतनुम्atanumбестелесное
असक्तम्asaktamнепривязанное
असमीरणम्asamīraṇamбез ветра
अनाकाशम्anākāśamбез пространства
असंस्पर्शम्asaṃsparśamнеосязаемое
अगन्धम्agandhamбез запаха
अरसम्arasamбез вкуса
caи
यत्yatкоторое
अचक्षुः-श्रोत्रम्acakṣuḥ-śrotramбез глаз и слуха
अचलम्acalamнедвижное
अवाक्-पाणिम्avāk-pāṇimбез речи и рук
अमानसम्amānasamбез ума
अनाम-गोत्रम्anāma-gotramбез имени и рода
असुखम्asukhamбез удовольствия
अतेजस्कम्atejaskamбез сияния
अहेतुकम्ahetukamбеспричинное
अभयम्abhayamбесстрашное
भ्रान्ति-रहितम्bhrānti-rahitamчуждое заблуждения
अनिद्रम्anidramбез сна
अजर-अमरम्ajara-amaramбез старости и смерти
अरजःarajaḥбез пыли; без страсти
अशब्दम्aśabdamбеззвучное
अमृतम्amṛtamбессмертное
अप्लुतम्aplutamнезатопляемое
यत्yatкоторое
असंवृतम्asaṃvṛtamнезакрытое
पूर्व-अपरेpūrva-apareпрежде и после
naне
वैvaiпоистине
यस्मिन्yasminв котором
तत्tatта
विष्णोःviṣṇoḥу Вишну
परमम्paramamвысшая
पदम्padamобитель
परम्paramвысшее
ईशित्व-गुणवत्īśitva-guṇavatобладающее качеством владычества
सर्व-भूतम्sarva-bhūtamставшее всем
असंश्रयम्asaṃśrayamни на что не опирающееся
नताःnatāḥсклонившиеся
स्मःsmaḥмы есмь
तत्tatперед той
पदम्padamобителью
विष्णोःviṣṇoḥВишну
जिह्वा-दृक्-गोचरम्jihvā-dṛk-gocaramдоступной языку и глазу
naне
यत्yatкоторая
Translation

«В ком вся вселенная, из кого она вышла и кто есть место её растворения, — тому, носящему свойство первоосновы, поклон. Кто, чистый и лишённый качеств, по заблуждению видится как бы обладающим качествами, — перед тем богом, чей облик Душа, лучшим из мужей, склонились мы. Перед тем высшим Брахманом — неизменным, нерождённым, чистым, бескачественным, незапятнанным, — который есть высшая обитель Вишну, склонились мы.

Та высшая обитель Вишну — ни длинная, ни короткая, не грубая и не мельчайшая, первейшая, не красная, без влаги и тени, бестелесная, непривязанная, без ветра, без пространства, неосязаемая, без запаха и вкуса, без глаз и слуха, недвижная, без речи и рук, без ума, без имени и рода, без удовольствия, без сияния, беспричинная, бесстрашная, чуждая заблуждения, без сна, без старости и смерти, беспыльная, беззвучная, бессмертная, незатопляемая, незакрытая, — в которой нет ни прежде, ни после. Перед той обителью Вишну — высшей, обладающей владычеством, ставшей всем и ни на что не опирающейся, не доступной ни языку, ни глазу, — склонились мы».

Version

1ec608888826 · published Aug 21, 2026, 11:32:09 PM UTC

Available inRU

Page between verses with