Viṣṇu Purāṇa
The Nether Regions and Śeṣa2.5.5-9
376 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 2.5.5-9
Devanāgarī

स्वर्लोकाद् अपि रम्याणि पातालानीति नारदः प्राह स्वर्गसदां मध्ये पातालाभ्यागतो दिवि ।
आह्लादकारिणः शुभ्रा मणयो यत्र सुप्रभाः नागाभरणभूषासु पातालं केन तत्समम् ।
दैत्यदानवकन्याभिर् इतश् चेतश् च शोभिते पाताले कस्य न प्रीतिर् विमुक्तस्यापि जायते ।
दिवार्करश्मयो यत्र प्रभां तन्वन्ति नातपम् शशिनश् च न शीताय निशि द्योताय केवलम् ।
भक्ष्यभोज्यमहापानमुदितैर् अतिभोगिभिः यत्र न ज्ञायते कालो गतो ऽपि दनुजादिभिः ।

Transliteration (IAST)

svarlokād api ramyāṇi pātālānīti nāradaḥ prāha svargasadāṃ madhye pātālābhyāgato divi /
āhlādakāriṇaḥ śubhrā maṇayo yatra suprabhāḥ nāgābharaṇabhūṣāsu pātālaṃ kena tatsamam /
daityadānavakanyābhir itaś cetaś ca śobhite pātāle kasya na prītir vimuktasyāpi jāyate /
divārkaraśmayo yatra prabhāṃ tanvanti nātapam śaśinaś ca na śītāya niśi dyotāya kevalam /
bhakṣyabhojyamahāpānamuditair atibhogibhiḥ yatra na jñāyate kālo gato 'pi danujādibhiḥ /

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
स्वर्-लोकात्svar-lokātнебесного мира
अपिapiдаже
रम्याणिramyāṇiотраднее
पातालानिpātālāniпаталы
इतिitiтак
नारदःnāradaḥНарада
प्राहprāhaсказал
स्वर्ग-सदाम्svarga-sadāmобитателей неба
मध्येmadhyeпосреди
पाताल-अभ्यागतःpātāla-abhyāgataḥпришедший из паталы
दिविdiviна небе
आह्लाद-कारिणःāhlāda-kāriṇaḥдарящие отраду
शुभ्राःśubhrāḥсветлые
मणयःmaṇayaḥсамоцветы
यत्रyatraгде
सु-प्रभाःsu-prabhāḥярко сияющие
नाग-आभरण-भूषासुnāga-ābharaṇa-bhūṣāsuв уборах нагов
पातालम्pātālamпатале
केनkenaс чем
तत्-समम्tat-samamто сравнимо
दैत्य-दानव-कन्याभिःdaitya-dānava-kanyābhiḥдевами дайтьев и данавов
इतःitaḥтут
caи
इतःitaḥтам
caи
शोभितेśobhiteукрашенной
पातालेpātāleв патале
कस्यkasyaу кого
naне
प्रीतिःprītiḥуслада
विमुक्तस्यvimuktasyaу освобождённого
अपिapiдаже
जायतेjāyateрождается
दिवाdivāднём
अर्क-रश्मयःarka-raśmayaḥлучи солнца
यत्रyatraгде
प्रभाम्prabhāmсвет
तन्वन्तिtanvantiпростирают
naне
आतपम्ātapamзной
शशिनःśaśinaḥлуны
caи
naне
शीतायśītāyaдля холода
निशिniśiночью
द्योतायdyotāyaдля свечения
केवलम्kevalamтолько
भक्ष्य-भोज्य-महा-पान-मुदितैःbhakṣya-bhojya-mahā-pāna-muditaiḥрадующимися яствами, снедью и питьём
अति-भोगिभिःati-bhogibhiḥпредающимися наслаждению
यत्रyatraгде
naне
ज्ञायतेjñāyateзамечается
कालःkālaḥвремя
गतःgataḥушедшее
अपिapiдаже
दनुज-आदिभिःdanuja-ādibhiḥданавами и прочими
Translation

«Паталы отраднее даже небесного мира», — так сказал Нарада на небе, посреди обитателей неба, придя из паталы.

«Где светлые, ярко сияющие самоцветы, дарящие отраду, — в уборах нагов; с чем сравнить паталу? В патале, украшенной тут и там девами дайтьев и данавов, у кого не родится услада — даже у освобождённого?

Где лучи солнца днём простирают свет, но не зной, а лучи луны ночью — только для свечения, не для холода.

Где не замечают ушедшего времени данавы и прочие, предающиеся наслаждению, радующиеся яствам, снеди и питью».

Version

ca784be03676 · published Aug 22, 2026, 1:32:55 AM UTC

Available inRU

Page between verses with