Viṣṇu Purāṇa
Jahnu, and the Exchanged Offerings4.7.17-23
714 / 1027
Viṣṇu Purāṇa · 4.7.17-23
Devanāgarī

ऋचीकश् च तस्याश्चरुमपत्यार्तं चकार ।
तत्प्रसादितश् च तन्मात्रे क्षत्रवरपुत्रोत्पत्तये चरमपरं साधयामास ।
एष चरुर्भवत्या अयमपरश्चरुस्त्वन्मात्रा सम्य गुपयोज्य इत्युक्त्वा वनं जगाम ।
उपयोगकाले चतां माता सत्यवतीमाह ।
पुत्रि सर्व एवात्मपुत्रमतिगुणमभिलषति नात्मजायाभ्रातृगुणेष्वतीवादृतो भवतीति ।
तोर्हसि ममात्मीयं चरुं मदीयं चरुमात्मनोपयोक्तुम् ।
मत्पुत्रेण हि सकलभूमण्डलपरिपालनं कार्यं कियद्वा ब्राह्मणस्य बलवीर्यसंपदेत्युक्ता सा स्वचरुं मात्रे दत्तवती ।

Transliteration (IAST)

ṛcīkaś ca tasyāścarumapatyārtaṃ cakāra /
tatprasāditaś ca tanmātre kṣatravaraputrotpattaye caramaparaṃ sādhayāmāsa /
eṣa carurbhavatyā ayamaparaścarustvanmātrā samya gupayojya ityuktvā vanaṃ jagāma /
upayogakāle catāṃ mātā satyavatīmāha /
putri sarva evātmaputramatiguṇamabhilaṣati nātmajāyābhrātṛguṇeṣvatīvādṛto bhavatīti /
torhasi mamātmīyaṃ caruṃ madīyaṃ carumātmanopayoktum /
matputreṇa hi sakalabhūmaṇḍalaparipālanaṃ kāryaṃ kiyadvā brāhmaṇasya balavīryasaṃpadetyuktā sā svacaruṃ mātre dattavatī /

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
ऋचीकःṛcīkaḥРичика
caи
तस्याःtasyāḥдля неё
चरुम्carumварево
अपत्य-अर्थम्apatya-arthamради потомства
चकारcakāraсотворил
तत्-प्रसादितःtat-prasāditaḥумилостивленный ею
caи
तत्-मात्रेtat-mātreдля её матери
क्षत्र-वर-पुत्र-उत्पत्तयेkṣatra-vara-putra-utpattayeдля рождения сына, лучшего из кшатриев
चरुम्carumварево
अपरम्aparamдругое
साधयाम् आसsādhayām āsaизготовил
एषःeṣaḥэто
चरुःcaruḥварево
भवत्याःbhavatyāḥтвоё
अयम्ayamэто
अपरःaparaḥдругое
चरुःcaruḥварево
त्वत्-मात्राtvat-mātrāтвоею матерью
सम्यक्samyakкак должно
उपयोज्यःupayojyaḥдолжно быть употреблено
इतिitiтак
उक्त्वाuktvāсказав
वनम्vanamв лес
जगामjagāmaушёл
उपयोग-कालेupayoga-kāleв час употребления
caи
ताम्tāmтой
माताmātāмать
सत्यवतीम्satyavatīmСатьявати
आहāhaсказала
पुत्रिputriдочка
सर्वःsarvaḥвсякий
एवevaже
आत्म-पुत्रम्ātma-putramсвоего сына
अति-गुणम्ati-guṇamвесьма достойным
अभिलषतिabhilaṣatiжелает
naне
आत्म-जायाःātma-jāyāḥсвоей дочери
भ्रातृ-गुणेषुbhrātṛ-guṇeṣuк достоинствам братьев
अतीवatīvaслишком
आदृतःādṛtaḥвнимателен
भवतिbhavatiбывает
इतिitiтак
तत्tatпотому
अर्हसिarhasiнадлежит тебе
ममmamaмоё
आत्मीयम्ātmīyamсобственное
चरुम्carumварево
मदीयम्madīyamмоё
चरुम्carumварево
आत्मनाātmanāсама
उपयोक्तुम्upayoktumупотребить
मत्-पुत्रेणmat-putreṇaмоим сыном
हिhiведь
सकल-भू-मण्डल-परिपालनम्sakala-bhū-maṇḍala-paripālanamохрана всего круга земного
कार्यम्kāryamдолжна совершаться
कियत्kiyatчто уж
वाже
ब्राह्मणस्यbrāhmaṇasyaбрахману
बल-वीर्य-संपदाbala-vīrya-saṃpadāв достатке силы и мощи
इतिitiтак
उक्ताuktāуслышавшая
साона
स्व-चरुम्sva-carumсвоё варево
मात्रेmātreматери
दत्तवतीdattavatīотдала
Translation

И Ричика сотворил для неё варево ради потомства;

а умилостивленный ею, изготовил и другое варево для её матери — ради рождения сына, лучшего из кшатриев.

Сказав: «Это варево — твоё, а это другое варево должна как должно употребить твоя мать», — он ушёл в лес.

И в час употребления мать сказала той Сатьявати:

«Дочка, всякий желает своего сына весьма достойным, а к достоинствам братьев своей дочери не слишком внимателен.

Потому надлежит тебе употребить моё варево, а я сама употреблю твоё.

Ведь моему сыну должно охранять весь круг земной; а брахману что уж в достатке силы и мощи?»

Услышав это, она отдала матери своё варево.

Version

e77c57808633 · published Aug 22, 2026, 6:08:34 AM UTC

Available inRU

Page between verses with